Skip to main content

Full text of "Hai Athēnai peri ta telē tou dōdekatou aiōnos kata pēgas anekdotous ..."

See other formats 


Τΐιΐδ ΐδ α άΐ^ΐΐαΐ οοργ οί α ΐ3θθ]<: Ιΐιαΐ \ναδ ρΓ^δεΓνεά ίοΓ ^εηεΓαΙΐοηδ οη ΙΛιαΓγ δΐιείνεδ ΐ3£ίθΓ6 ΐΐ \ναδ οαΓείιιΠγ δοαηηεά \)γ Οοο^ΐε αδ ραΓί οί α ρΓθ]£θΙ 
ίο ιηα]<:6 Ιΐιε χνοΓίά'δ ΐ3θθ]<:δ άΐδθον6Γαΐ3ΐ6 οηΐΐηε. 

ΙΙ Ιιαδ δΐίΓνΐνβά 1οη§ εηοιι^ΐι ίοΓ Ιΐιε οοργή^ΙιΙ ίο εχρίΓ© αηά Ιΐιε ΐ3θθ]<: ίο εηΙεΓ Ιΐιε ριιΐ3ΐΐο άοιηαΐη. Α ριιΐ3ΐΐο άοπιαΐη ΐ3θθ]<: ΐδ οηο ΙΙιαΙ \ναδ ηενεΓ δΐιΐ3]60ΐ 
ίο οοργή^ΙιΙ ΟΓ \ν1ΐ0δ6 Ιε^αΐ οοργή^ΙιΙ Ιεηη Ιιαδ εχρίΓεά. λΥΙιεΙΙιεΓ α ΐ3θθ]<: ΐδ ΐη Ιΐιε ρπΐ3ΐΐο άοιηαΐη ηιαγ ναιγ οοπηίΓγ ίο οοιιηίΓγ. Ριιΐ3ΐΐο άοηιαΐη ΐ3θθ]<:δ 
αΓ6 οπΓ §αΐ6\ναγδ ίο Ιΐιε ραδί, τερΓεδεηΙΐη^ α λνεαίΐΐι οί ΙιΐδΙΟΓγ, οπΙΙιίΓε αηά ]<:ηο\νΐ6(1§6 Ιΐιαί'δ οίΐεη άΐίβοιιΐΐ ίο άΐδοονεΓ. 

ΜαΓίίδ, ηοΐαΐΐοηδ αηά οΙΙιεΓ ηιαΓ^ΐηαΙΐα ρΓβδεηΙ ΐη Ιΐιε οή^ΐηαΐ νοίπηιε \νΐ11 αρρεαΓ ΐη Ιΐιΐδ βίε - α τεηιΐηάεΓ οί Ιΐιΐδ ΐ3θθ]<:'δ 1οη§ ]οιΐΓη6γ ίΓοηι Ιΐιε 
ρπΐ3ΐΐδ1ΐ6Γ ίο α 1ΐΐ3ΓαΓγ αηά βηαΐΐγ ίο γοιι. 

υ83§6 ^αίάεϋηεδ 

Οοο^ΐβ ΐδ ρΓΟίιά Ιο ραΓίηεΓ \νΐ1β 1ΐΐ3ΓαΓΪ£δ Ιο άΐ^ΐΐΐζε ριιΐ3ΐΐο άοηιαΐη ηιαίεήαΐδ αηά ηια]<:6 Ιβεηι χνΐάεΐγ αοοεδδΐΐ)!©. ΡιιΙ)1ΐο άοηιαΐη ΐ3θθ]<:δ ΐ36ΐοη§ ίο Ιβ© 
ρπΙ^Ηο αηά \ν6 αΓ6 ηιειείγ ΙβεΐΓ οιΐδίοάΐαηδ. ΝενεΓίβεΙεδδ, Ιβΐδ \νοΓ]<: ΐδ εχρεηδΐνε, δο ΐη ΟΓάεΓ ίο Ι^εερ ρΓονΐάΐη§ Ιβΐδ ΓεδοιίΓοε, \ν6 βάνε Ιαΐ^εη δίερδ ίο 
ρΓενβηΙ αβπδε βγ οοηιηιεΓοΐαΙ ραΓίΐεδ, ΐηο1ιιάΐη§ ρ1αοΐη§ Ιβοβηΐοαΐ ΓεδΙήοΙΐοηδ οη αιιΐοηιαίβά ςπεΓγΐη^. 

λνε αίδο αδ]<: ΙβαΙ γοπ: 

+ ΜαΙίβ ποη-αοηιπιβΓοίαΙ Η5β ο/ίΗββΙβ^ λΥε άεδΐ^ηεά Οοο^ΐε Βοο]<: ΞεαΓοβ ίοΐ ιίδε βγ ΐηάΐνΐάιιαίδ, αηά \ν6 τεςπεδί ΙβαΙ γοιι ιίδε Ιββδε βίεδ ίον 
ρεΓδοηαΙ, ηοη-οοηιηΐ6Γθΐα1 ριίφΟδεδ. 

+ Κβ/Γαίη/Γοηι αηίοηιαίβά ρΗβΓγίη§ Όο ηοΐ δεηά αιιΐοηιαίβά ςιιεήεδ οί αηγ δΟΓΐ ίο Οοο^ΐε'δ δγδίεηι: Ιί γοπ αιε οοηάποΐΐη^ τεδεαΓοβ οη ηιαοβΐηε 
ΐΓαηδΙαΙΐοη, ορίΐοαΐ οβαΓαοΙεΓ Γεοο^ηΐΙΐοη ογ οΙββΓ αιεαδ \νβ6Γ6 αοοοδδ ίο α ΙαΓ^ε αηιοιιηΐ οί ΙεχΙ ΐδ βείρίιιΐ, ρΐεαδο οοηίαοί ιΐδ. λν© οηοοιίΓα^β Ιβε 
ιίδε οί ριιββο άοηιαΐη ηιαίεπαΐδ ίοΓ Ιβεδ© ριίφΟδβδ αηά ηιαγ β© αβί© ίο ββίρ. 

+ Μαίηίαίη αίίήΒηίίοη Τβ© Οοο^ΐε "\ναΐ6ΓηιαΓ]<:" γοιι δε© οη εαοβ βίε ΐδ εδδεηΐΐαΐ ίοΓ ΐηίθΓηιΐη§ ρεορίε αβοιιΐ Ιβΐδ ρΓθ]60ΐ αηά βείρΐη^ Ιβεηι βηά 
αάάΐΐΐοηαΐ ηιαΐ6ΓΪα1δ ΙβΓΟίι^β Οοο^ΐε Βοο]<: ΞεαΓοβ. ΡΙεαδε άο ηοΐ Γεηιονε ΐΐ. 

+ Κββρ ίί Ι6§α1 λΥβαΙεν^Γ γοιίΓ ιίδε, τεηιεηιββΓ ΙβαΙ γοιι αΓ© τεδροηδΐβίε ίοΓ εηδίιήη^ ΙβαΙ \νβαΙ γοιι αΓ6 άοΐη§ ΐδ Ιε^αΐ. Βο ηοΐ αδδΐιηιε ΙβαΙ ]ιΐδΙ 
βεοαιίδε \ν6 βεβενε α βοο]<: ΐδ ΐη Ιβε ρπββο άοηιαΐη ίοΓ ιΐδεΓδ ΐη Ιβε ΙΙηΐΙεά δίαΐεδ, ΙβαΙ Ιβε \νοΓ]<: ΐδ αΙδο ΐη Ιβε ριιββο άοηιαΐη ίοΓ ιΐδεΓδ ΐη οΙβεΓ 
οοιιηΐήεδ. λΥβεΙβεΓ α βοο]<: ΐδ δΙΐΠ ΐη οοργή^βΐ ναήεδ ίΓοηι οοιιηΐΓγ ίο οοιιηΐΓγ, αηά χνε οαη'Ι οίίεΓ ^ιιΐάαηοε οη χνββΙβεΓ αηγ δρεοΐβο πδο οί 
αηγ δροοΐβο βοο]<: ΐδ αΠοχνοά. ΡΙοαδο άο ηοΐ αδδΐιηΐβ ΙβαΙ α βοο]<:'δ αρρβαΓαηο© ΐη Οοο^Ι© Βοο]<: ΞοαΓοβ ηιοαηδ ΐΐ οαη β© ιΐδεά ΐη αηγ ηιαηηοΓ 
αηγ\νβ6Γ6 ΐη Ιβο \νοΓΐά. Οοργή^βΙ ΐηίήη^οηίβηΐ ΗαβΐβΙγ οαη βο ςιιΐΐο δονοΓο. 

ΑβοαΙ Οοο§ΐ6 Βοοίί δεαΓοΗ 

Οοο^ΐο'δ ηιΐδδΐοη ΐδ ίο ΟΓ^αηΐζο Ιβο \νοΓΐά'δ ΐηίοΓηιαΙΐοη αηά ίο ηια]<:ο ΐΐ ιιηΐνοΓδαΠγ αοοοδδΐβίο αηά πδοίιιΐ. Οοο^ΐο Βοο]<: δοαΓοβ βοΐρδ ΓοαάοΓδ 
άΐδοονοΓ Ιβο \νοΓΐά'δ βοο]<:δ χνβΐΐο βοΐρΐη^ αιιΙβοΓδ αηά ριιββδβοΓδ Γοαοβ ηοχν αιιάΐοηοοδ. Υοιι οαη δοαΓοβ ΙβΓΟίι^β Ιβο ίηΠ ΙοχΙ οί Ιβΐδ βοο]<: οη Ιβο χνοβ 



αί |]ιίίρ : //]οοο1^3 . α^οοα^ΐβ . οοιη/ 



■ τ ^ 






ΑΙ ΑΘΗΝΑΙ 



ΠΕΡΙ ΤΑ ΤΕΛΗ 

ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΤΟΥ ΑΙΩΝΟΣ 

ΚΑΤΑ ΠΗΓΑΣ ΑΝΕΚΔΟΤΟΥΣ 

ΑΙΑΤΡΙΒΗ £ΟΙ ΥΦΗΓΕΣΙΑΐ 

τΟΓ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΑ. ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΝ ΤΩΐ ΕΘΝ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΐ . 

ΓΠΟ 

ΣΠΤΡ. ρ. ΑΑΜΠΡΟΤ 

ΔΙΛΑΚΤΟΡΟΣ ΤΗΣ ΦΙΑΟΣΟΦΙΑΣ 




ΑΘΗΝΗΣΙ 

ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ ΦΙΛΟΚΑΑΙΑΣ 

26 — ΟΛΟΣ εθ*ΟΚΛε0Ι°ε — 36 

1878 



\ 






^ 



ϊ^Ί^ι^α 






ΑΙ ΑΘΗΝΑΙ 

ΠΕΡΙ ΤΑ ΤΕΛΗ 

ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΤΟΥ αιώνος 

ΚΑΤΑ ΠΗΓΑΣ ΑΝΕΚΔΟΤΟΥΣ 

ΑΙΑΤΡΙΒΗ ΕΠΙ ΤΦΗΓΕΧΙΑΐ 

ΤΟΓ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΑΑ. ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΝ ΤΟί ΕΘΝ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟί 

ΓΠΟ 

ΣΠΤΡ. Π. ΑΑΜΠΡΟΤ 

* Δ1ΔΑΚΤ0Ρ08 ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 




ΑΘΗΝΗΣΙ 

ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ ΦΙΑ0ΚΑΑΙΑ2 
16 — ΟΛοε εοΦΟΚΛΕοη: — μ 

1878 



ΟίςίΙίζΘοΙ ύγ ν^005ΐ€ 



^ιι1γ 1, 1895, 



; ΪΖ . ^:•3•ί );? ί ίΐ π•• ί * Η 



•ί(ΜΙΠΙΓ// ΑΙ ,'ΐΊηζ 



ν 


1 . 


ι 


.;■ ), 


/,- ί 


•'.••. ί 






οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



ΠΡΟΛΟΓΟΣ 



Περί τ&ν Άθηνώ^ν χατά τον δω^έκατον αιώνα Ιχο- 
μ&ν μέχρι τοΟ δε ελαχίστας «ηγάς^ τα δ* εγνωσμένα 
ολίγα εδρηνται μάλιστα έν τοις έχδεδομένοις Ιργοις 
Μιχαήλ Ακομινάτου, τοΟ χατά τάς τρεϊς τελευταίας 
δεκάδας τοΟ αιώνος έχείνου μητροπολίτου τής πόλεως• 
Άλλα τα έχδεδομένα ταΟτα εινε πάνυ ολίγα, πολλφ 
δέ πλείω τά μέχρι τοΟδε ανέκδοτα. 

Πρώτον δ* Ιργον τοΟ Μιχαήλ *Ακομινάτου έδημο- 
σιεύθη ή εις τον άδελφέν αδτοΟ Νιχήταν τόν 
Χωνιάτην μονωδία, εκδοθείσα μετά τής ίστορι* 
κής συγγραφής του Νικήτα τω 1566 έν Παρισίοις ύπό 
τοΟ Πέτρου Μορέλλη. Εξεδόθη δέ μόνον λατινιστί έκεϊ 
τε καΐ τρΙς έπειτα άλλαχου άναδημοσιευθεϊσα, εως τ^ 
1865 έδημοσιευθη τό πρώτον καΐ ελληνιστί έν τω έκα- 
τοστώ τεσσαρακοστώ τόμω τής Ελληνικής Πατρολοτ 
γίας τοΟ Μί§ηβ. Είχε δέ πρότερον δημοσιευθή αυτής 
ελληνιστί μόνον μικρόν μέρος έκ τοΟ τέλους ύπό τοΟ 
Άλλατίου τω 1661 έν τω χατά του ΗοΙίίη^βΓ γρα- 
φέντι βιβλίφ. 

Μετά δέ τόν Μορέλλην έξέδωκεν 6 Οοΐϊΐΐ3θβδ τζί 
1662 έν τω τετάρτω τόμω τής Βι1)1ίοΐ1ΐθθ2ΐ ραίΓυιη 
οοηοίοηαίοπα μετάφρασιν λατινίκήν τής ε {ς την 
έορτήν τών Βα ίων ομιλίας του Ακομινάτου• 

Πρώτος δέ διατρίψας περί τόν ίεράρχην διά μακρό* 
τέρων εινε 6 Ιταλός ΒΕηάιηι, προϊστάμενος τής έν 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



Φλωρεντία λαυρεντιαχί)^ βιβλιοθήκης, δστις υπέβαλε 
τώ 1767 εις τήν.έν ΙΙαρισιοέ; *Αχαδημίαν τών Επι- 
γραφών καΐ Γραμμάτων λατινιστί γεγραμμένην έπι- 
στολήν περί Μιχαήλ ^Ακομινάτου καΐ τών 
Ιργων αότοΟ, ήτις Ιπειτα αύτολεξει άνεδημοσιεύθη 
έν τώ καταλέγω τών ελληνικών κωδίκων τής βιβλιο- 
θήκης έχεινης ένθα δ λόγος περί τοΟ κωδικός τοδ περι- 
έχοντος ταΟτα τά Ιργα. 

*Αλλά πλην τούτου τοϋ κωδικός, τοΟ πληρέστατου 
πάντων τών γνωαττών, πολλά τ^ν το& Ακομινάτου 
τίεριέχονται καΐ Ιν τινί κώδικι τής έν Όξωνίω βιβλιο- 
θήκης, διεσπαρμένα δ'εΰρηνται τίνα καΐ άλλαχόΟ, οΓον 
έν 'Ρώμη, Έσχουριάλω, Παρισίοις, Βιέννη. Τά 8* έν 
τοις πλειστοις τούτων τών χειρογράφων περιεχόμενα 
έργα, σημειωθέντα ήδη ένωρΙς παρά τών κατάγρα- 
ψάντων τους έν ταϊς βιβλιοθήκαις έκείναις κώδικας, 
προύκάλεσαν τάς βραχείας περί Μιχαήλ Ακομινάτου 
ειδήσεις τάς εύρισκομένας έν τοΐς συγγράμμασι τβΟ 
ΜοηΙίαηοοη, Ουάίη, ϋανβ, Ι.α]3ΐ3βα8, ΚοΠ^γ, μάλι*- 
στα δέ του Φαβρικίου. 

Δύο δέ σχεδόν όλους αιώνας μετά τον 0οπι1:>βίΐ8 έ- 
δημοσίευσεν ό Γάλλος Βοί88θηη3.(ΐ6 έν τω πέμπτω τό* 
μω τών Ελληνικών αδτου Ανεκδότων τώ1θ^3 
τους έπΙ τή άρχετυπω ανιστορήσει τ91.ς πό- 
λεως τών ^Αθηνών τριάκοντα ωραίους στίχους τοΟ 
{εράρχου. 

*Αλλ* ή κατάδει^ις τής άξιας καΐ σπουδαιότητος 
τών Ιργων τοΟ Μιχαήλ ^Ακομινάτου οφείλεται μάλι-^ 
στα εΙς δ6ο Γερμανούς λογίους, .τόν Τα£θ1 καΐ * τόν 
Ε1ϋθ3θη. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



ΚαΙ ο^Αεν ΤίΐΓβΙ» άγαπ-^σας Εύ<ττάθιον τον θβσσα- 
λονίκτίς οδ έξέδωκε τά πλείστα έργα, ανέκδοτα τέως 
λανθάνοντα έν δια^όροις βιβλιοθήκαίς, εΙκος •ζτρ νάμ^ι^ 
άμίλήσ^ί χαΐ του φίλου εκείνου ^καΐ μαθητοΟ- Έδημο- 
σίευσε λοιπόν. τ4> 1839 εν τίί περί βεσςταλονίχης 
χα ι τοΟ άγροΟ αυτί) ς περισπούδαστα) συγγραφ1| 
την εις τά Ιργα τοΟ Ακομινάτου π ρ ο θ ε ω ρ ί α ν\ εξ 
έπιστολάς τοδ Μιχαήλ προς τον Εύστάβιον*, τή^ν 
προς τόν αυτόν θεσσαλονίκης μον<^δίαν% το ςίς 
τίν βασιλέα Άλέξιον τον Κομνηνον ύπομνη- 
στικόν*, Έδημ^σίευσε δ' αυτόθι καΐ απόσπασμα έκ 
τοΟ εΙς τόν βασιλέα Ίσαάκιον τόν Άγγ.ετ• 
λον εγκωμιαστικού λόγου τοΟ μητροπολίτου 
*Αθηνών, ον Ιιυειτα έξέδωκεν όλόκληρον έν Τυβίγγη 
τφ 1846. Ηύχήβη δέ οΖτος χαΐ την δημ^οσί6υσιν πάν- 
των των ίργων τοΟ Μιχαήλ ^Ακομινάτου, μάλιστα 
έν τί}συγγραφίί αύτου περί Κομνηνών χαΐ Νορμαννών*. 

Είδικώτατα δ* ήσχολήθη περί τόν Άκομινάτον ό 
έπ* έσχατων θ)ανων βιβλιοθηκάριος τοΟ πανεπιστημίου 
τί)ς Γοτίγγης Αδόλφος ΕΙΙίδδβη,.έκδους τφ 184β 
ίδίαν συγγραφήν ύπό τόν τίτλον ΜίοίιαβΙ Αοοτηίηα- 
ί08 νοη ϋ/ιοηαβ, ΕτζϋΐΒο/ιο/' νοη Α(/ι^. Πειράται 
δ* έν τούτω τώ συγγραμματίω, έκ σελίδων 146 συ-γ-τ 
κειμένω, να παραστήσγ] τόν βίον τοδ ανδρός καθ* δσον 
ητο γνωστός έκ των τέως έκδεδομένων έργων καΐ έκ 

* Σελ. 376-378 εν σημειώσει. 
« Αύτ. σελ. 353-361. 

» Αύτ. σελ, 369-392. 

* Αύτ. σελ. 458-466. 

* ΚοΌΐηβηβη ηηά Νοηηαηηεη σελ. Χ χ. έ. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



τβΟ παρά Βαικϋηί δημοσιευθέντος καταλόγο!> των επι- 
στολών αύτοΟ. Έπραγματευθη δέ τά περί τοΟ Μιχαήλ 
πλατυτατα μετά ζήλου προς τό θέμα καΐ θερμ'}|ς εύ- 
νοιας πρές τόν άνδρα, άλλ* ολίγα νέα προσέθηκε περι- 
ορισθείς εις εκτενή Ικθεσιν τών ήδη γνωστών ούδ'έπι- 
βαλόμενος νά μελετήση τάνέκδοτα Ιργα τοΟ περί οδ 
Ιγραφεν ανδρός. Εκφράζει δε καΐ ούτος θερμότατα 
τήΛ^ εύχήν τής δημοσιεύσεως απάντων τών ανεκδό- 
των τοΟ Ακομινάτου*. 

Τέλος δε κατά τόν ΕΙΙίδδβη Ιγραψαν περί τοΟ Μι- 
χαήλ παρ* ήμϊν δ σεβαστός καθηγητής κ. Κ. Παπαρ- 
ρηγόπουλος* καΐ ό κ. Γ. Κωνσταντινίδης'. 

*Αλλά τά μέχρι τούδε γενόμενα γνωστά Ιργα τοΒ 
μητροπολίτου Αθηνών εΤνδ όλίγιστα, μόλις τό ί- 
γδοον τών σωζόμενων. Δυστυχώς δέ ^αΐ τών ήδη γνω- 
στών ή έκδοσις ύπο}.είπεται κατά πολύ τοΟ όρβοΟ• 
δύναται δέ τοΟτο νά ^ηθί) μάλιστα περί τής εΙς τόν 
Νικήταν Χωνιάτην μονωοίας, ήτις ατελέστατα εξεδό- 
θη εν τ•ί) Έλληνικϊ) Πατρολογία έκ κωδικός τιλφο- 
βρώτόυ, καΐ περί τοΟ εις Ίσαάκιον τόν "Αγγελον λό- 
γου, ένθα τις άπορεΤ πώς ό άλλως λόγιος έκδοτης 
ήδυνατο οδτως οίκτρώς νά παραγνώριση έν παντί 
σχεδόν χωρίω τό ορθόν. 

Εύτυχήσας δ* έγώ νά μελετήσω τά τε έκδεδομένα 
και ανέκδοτα Ιργα τοΟ ^Ακομινάτου έν κώδιξι δίαφό- 
ροις, περί τους δέκα, καΐ νάντιγράψω έξ αυτών κατ* 

» Σελ. VII κ. έ. 

> Έν Πανδώρα 1853, σελ. 126 και 217 χ. έ. — Ιστορία έλλ. 
Ιθνους. Δ' 681 κ. έ. 

' Ιστορία τών Αθηνών. Σελ. 311 κ. έ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



άνιηβόλ^ν^ άΐίβϋρώ^ιτ ί' έν δβένντι. καΙ άγνωστες -ιΐι^ 

έπισ^τολας το3 μηττροπολίτοϋ Έφέσοιτ Γεωργίρ(ί•^'9ο& 
Τορνίκη πρ^ς αύ^όν, νομιίζω δτι τα χατά τάς -Αβήνας 
έν έχεινοις το?ς χρόνοις λάριβά^οοσιτ ίντ^&ν νέον 
^ώς; ■ * ■ • .''''■''''. "■:;:■':• ^ ^ 0..- 

. Ή δ* -άνίγνιοσις τίϊς .π^ροώ^τής μ«λέτης Λα δείξι^ 
έπβίβΐί χαΐ χαθί όυίσον. Ιποκηνάριν χρϊ)σιν^\5ΐ;€ϊν Ιργα» 
^οότίων ως ιήιγβν ιερτος καράστανιν τ^^ς όθηνχαχ^ίς 
ίστ^^ρΐας^ χατ* έχείνα τρΟ χρόνου* ^Ιέν ΐΛ>η ιδέ ΊομΛζ^ 
^οβ παρόντος, νά .^xθέσω^ δώ |(^(]Εχροτέρκαν αςτις δ 1 τρέ»• 
πβς τ?)ς έρευνης βυζαντιαχΑν ^γΑν χαΐ 6π6ση '^κερΙ 
τήν^ρ1)σςν α^τ^ άπαιι»^τά€ προσοχή. 4^νήρ^έλ^)ίΐσ^ δέ 
;^ περηνλέξω έν τί)^ ριιχρδ μοο πραγματεία χαΚ;5σας 
^χέν :ι£λλοθεν |ϊίαν6άνομεν είδή^ις , οίον έχ ριολοβδί»- 
νών^ βόυλλΟν, έχ τ1|ς (Απλετης τώ^ ζωγραφιών-^ 
χρί^τιβίΝ[ΐχοΟ Παρθενώνος, τών ασμάτων^ τοΟ τρί»)6ίιΙ^ 
δαύρου Ι1αιη1)αιι1 άβ Υα^νίβίΓΟ», ιεών χριστιανικών 
επιγραφών τίΐς Άττιχίίς,:ε? τις χρήοιριοςτ πρίς^ 
έμόν θέμα, τών έχθέσεων ξένων περιηγητών χατ' εκεί- 
νους τους χρόνους κτλ. 

Σκοπών δέ ν^ εκδώσω ώς τάχιστα τά σωζόμενα τοΟ 
Μιχαήλ ^Ακομινάτου, δέν Ικρινα άσκοπον νά δημοσι- 
εύσω ενταύθα έν επιμετρώ ώς δείγμα οόχ όλως περιτ- 
τό ν έκ τών πολλών αυτοΟ ^γ^ν τό προσφώνημα 
εις τόν πραίτωρα κΟρ Δημήτριον τόν Δρι- 
μύ ν ταΐς Αθήναις έπιστάντα. Έν τώ κειμέν(λ> 
διώρθωσα τά έν τ€|1 λαυρεντιακώ κώδικι, τω μόνω πε- 
ριέχοντι τοΟτον τόν λόγον, κακώς Ιχοντα καΐ τά δι- 
εφθαρμένα τών χωρίων, έν σημειώσει ύπό τό έδαφος 
παραθείς τάς γραφάς τοϋ κωδικός• και τάς μεν έξο- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



τί 



ψχν&ς ^χ χ9ιίζ ώας τοΟ ά^^χετόποι; ι»χρείλη(Λ}ΑένΦ;;λέ-* 
ξιις έ^Ιχλβισα Ιντάς άγκολών ΰ|αγώ^ιψν^ < > > ^^ 

τεθείσας έντβς ορθογωνίων άγχυλών [ ] • Διήρεσ^ 2£ 
Χ9ΐΙ τό έν τ& χώδι^ί^ ^ον$χές \3ΜΧ{αν0ίν ^ ^άφβίγρά- 
<ρονς ώς (κοχ. ί^οξβν ιορί^σφαρώτατο^•: Έν ^έέ ταΐς ηΐ^ 
γ^ωσΈ^αι π|».οσέθηχα %α\ ΐζ%ρχχαα(ψ.Ίζας ^Ις τ& ύκύ^τφβ 
#αγγραφ&ος |&ν^^|^ονειι:&{^&εν^ ^ έ^Βηλούρυινκ %«•ρ(α 
^^ί|^ Γρβφ%: χαΐτέ^ άρχοώώνΐ Ελλήνων σογγ^ι^ 
Ιν^ «96(&»βα τοδ^ο άναγ3ΐα{^»% ; / : γ 

ιδόι^αρκΰν^ «ερί ^ο δοσχ^ερές £ργρν τ'!)ς ε^ερ^νν^ιίΕωος^ 
{ΐελέΐίης χάΐ άντιγροαρ^ τέ^ν ίργων ϊ|ΐάλ^χα τβθ χΑι* 
0[φ{&ινάτρι», σωζοριένωννέν χώδκ^ζφ σαίκηθωβ τοδ,ΙΓ'- ή 
ΙήΓ^ωνΑς^ ών ή άνά'γνωιτίςι^ρ«λννεΐ Ιτ^ν έιρθαλ(θθ\τ 
«6χορα( ^δέ ν& ρυη θεωρηθώ δπό τ&ν: έΐΕΦέ^ντωοιχ ν4ς 
ίςαντά^σι |ΐατικίο?:ανήσΐϊς, • . / ' ; . . . ,: "τ ' 

•Εν •Α6Λν««, ^3 Δ»κ«μβρ(οι> 1β77. . _ 

ΣΠΥΡΙΔηΝ π. λΑΜΠΡΟΣ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



ΑΙ ΑΘΗΝΑΙ 

, : . : ΙΪΕΡΙ ΤΑ ΤΕΛΗ , . 

ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΤΟΥ αιλνος: 



.>Γνΐι)«τά έιγβ τα χατά τήγ 5λωσιν των Αθηνών ύ«ί 
^6ν Έρί»6λων Χδά την άνάχτησιν χ%ς νόλ€ως δια τίίς 
γ«νν«δί6ς>ϋαρο^(^ή0ίως-τοθ Δ^ξίτΰΓΟϋ χαΐ τί}ς άρ^ωγβ)^; 
«5 Ιβάσο^χοδ στόλου* ΚαΙ άιηΒόΰην (ι.εν ^δτως βί< 
την ιώλιν τί έλβυββρία• άλλ4κ των γ^γονότιαν έχείνων 
χατΛ^^/εται ή παρά&αξος άνάμι|(ς ^ής σρφιστιχίίς 
ί£ς τ3ί πράγριατα τοδ πολιτίκοΟ βίου. Τί ένέιςρωτο εΙς 
τά^<*ΑΟηνας 4ν δέν ίαωζε^ αότάς έ φιλοσοφώ^ Δέ•^ 
ξιιίπός•; τίς θα έγίνετο σωτήρ πόλεως ώρ* ίς εΤχίν 
έχλίοσει τ^, άλλοτε έ!9δημο^Η ι^ε9(χα τοδ δηριοαίοα βκϋΐι 
κοά τίΐς ι»λίτϋ€ίς αγωγής χαΐ ^ς είχε γείνβί άΐδό 
αίώνικι^ν. '^ή μετά τρύς χρόν^^ς τίίς ιταλαΐας ίχμ/Ι^ς 
τό:5^τρ*κ^τήριον δϊδααχάλων καΐ μαθητών, ή »α}ναί* 
^τρα «ύψιστων χαΗφήβων; 

Άνίίχτη0α<;τα $έ -την έλευθερίαν ή -Λολις τ<? 267 
μ^ χ. συνεχίζεζτόν αδτόν καΐ πρότβρον. βίον, άχμά- 
ζβ«ΦΛ δέ χρι^ ;?άλιν τ& εφηβεία καΐ τ4 γυμνάσια < Έν 
ω ι& ^ερί τάς ύψίστας τής πόλεως αρχάς το<Μΐότη 
έΐϊεκράτει άκηδία, ώστε καΙ άναρχοι Ιτυχέ ποτέ να 
μείν<»>οιν οι ^Αθηναίοι, μεγίστ/ι κατεβάλλετο φρσντίς 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 10 — 

περί τάς αρχαιρεσίας τών χοσμητών χαΐ σωφρονι- 
στών^ παιδοτρίβών χαΐ προεστώτων τΐίς ^εότητος χαΐ 
όπως άν άλλως έχαλοΟντο οΕ διάφοραΐ Ιφοροι τών 
έφηβων. Κατήντησε δ'ή πόλις να ομοιάζγ] περί πολλά 
πρές τάς μιχράς έχεινας τών έν Γερμιανια πανεπιστη- 
|Αΐαχών πόλεων αιτινες, χλεινόν Ιχαυσαι τό παρελ- 
θδν^ & γε τώ: τ^αρόν^ι τρέφο^^το^ι; αδτίχ{ΐτί(ΐ»|)ζ πά^οί ^^ί^ 
σπουδαζόντων νέων. Ώς δ' έν έχείναις οΐ φοιτηταΐ τών 
άχαδημαΐχών σωματείων, χατά τάς ενάρξεις τών έξα- 
{ΐήνων μεταβαίνοντες εΙς τον σταθμδν τοΟ σιδηρο- 
δρόμου, πρ^οσπαΟουσι τους νεωστί άφχχνουμένονς τών 
φοιτητών νά προσελχυσωσιν άς τοΟτον ή έχεϊνον ^3ν 
μεγαλώνυμον συμποτιχόν ή μονομαχιχάν ΘΕασογ, 4- 
μοίως οί .έν *Α.θηναις νέοι έποίουν ταχτιχήν ένέδραν 
χατά τών νεηλύδων τών άφιχνουμένων, σύροντες αδ^ 
τους. προς τόν μεν ή τον δέ^ τών σοφιστών. Μαν^νο^ 
μεν .^ ταΰτα ιύαρά τοΟ Αιβανίου χαΐ Γρηγορίου τοΰ 
θεολόγου χαΐ Βασιλείου τοΟ Μεγάλου, οίτινες ^λ^ν 
εις. *Αθήναςίνα ποτισ^ώσιτά νάματα πϊαιδείας.έλλη^ 
νιχ4)ς. *Αλλά χαΐ παρά πδσαν ταύτη ν την άχαλίνω^οηί 
δρμήν τών σοφιστομανουντων, ως όποχαλεΐ άΑ^ 
τους 6 θεολόγος, ή πν^υματιχή ώφέλειβ^ δέγ ίτο μι- 
χρά, ώστε ο& μόνον χριστιανών παίδες έφόίτων ιύ^Αζ 
τών *Αθηνών τους σοφούς, άλλα χαΐ ειχ^ν ά^όμη ή 
έχ τοδ σύνεγγυς θέα τί)ς αρχαίας εύχλείας ΧαΙ ή δι- 
δασχαλία τί)ς φιλοσοφίας την δύναμιν νά έμπνέτ) είς 
φύσεις γενναίας, οΤος ητο ό. Ιουλιανός, τόνμανιχόν 
έχ€?νον πόβον προς άνάστασιν τών παλαιών χαι έπι- 
χείρησιν τών αδυνάτων. *Αλλ*ώς ή εύνοια τών αότο- 
χρατόρων προς τους φιλοσόφους Ισωζε την πόλιν,οδ- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



τως Ιπειτα ή δυσμιένεια αότών ιτρές τά φιλοσοφιχά 
διδάγματα διέσεισε τέλος την οιανδήποτε άχμήν αυ- 
τής, αΐ δέ Άθίίναι δύνανται να Οεωρηθώσι τά χυριώ- 
τα:Γον 6θμα τί)ς πάλης τοΟ χριστιανισμοΟ προς -χάς 
αρχαίας διδασχαλίας. Έν μεν Κωνσταντινουπόλει ή- 
δυνήθη νά ^ιζωθ^ & χριστιανισμός έπΙ νέου εδάφους, 
έν μέσω τ•ί)ς περιέργου^ αναμίξεως τών παραδόσεων τίΐς 
^μαίχΐίς 3.υοΙοηΙ&8 χαι τοΟ θαυμαστιχοΟ τών *Ασια- 
τώγ* Άλλ* έν Αθήναις αί παραδόσεις ήσαν πάντη άλ- 
λοΤαι• όλιγωτέρα πειθώ εις δόγματα, μείζων αγάπη 
λόγω^, δυσπιστία προς τό θαύμα, επιμονή εις τό πλα- 
στικβν χάλλος, τάς φαιδράς πανηγύρεις, τήν πίστβν 
ίνευ δογμάτων χάΙ τήν λατρείαν τήν μετά ^αστώνης• 
ΈντεΟθέν ή άντίθεσις του έν Κωπτσταντινουπόλει χατ' 
εξοχήν χριστιανιχοΟ βίου προς τόν άβηναϊκόν έθνι- 
σμόν, ήτις ήγαγε μετά τάς ματαίας απαγορεύσεις τϊίς 
παλαιάς λατρείας χαΐ τών φιλοσοφικών διδοιγμάτω^ν 
ύπό Κωνσταντίου καΐ Θεοδοσίου τώ 529 εΙς τήν διά* 
λυσιν τών σχολών ύπό Ιουστινιανό©. ΚαΙ έάλωσαν 
μεν δΙς αί ^Αθίίναι, ύπό τών Έρούλων καΐ τοΟ 'Λλαρί- 
χου, άλλα χωρίς νάπολεσθώσι τέλεον πλην άλΧ' ή 
θλιβερά άποχώρησις τών επτά τελευταίων φιλοσόφων 
μέχρι τών μυχών τί|ς Ασίας, εις τήν αόλήν τοΟ Πέρ* 
σου Χοσρόου, συγκινεί πολλώ μάλλον τίΐς όρμΐ}ς τών 
βαρβάρων. ΚαΙ φαίνεται τότε μάλιστα οίκειοτάτη ή 
παρ9μοίωσις τοΟ Συνεσίου, παραβάλλοντος τάς * Αθή- 
νας έστερημένας τ1)ς φιλοσοφίας προς ίε'ρεΐον δίαπε- 
πραγμένον, οδ λείπεται τό δέρμα*. 

« *Εν έπι»τ. 13β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 42 — 
ΚαΙ δέν έπαυσαν μέν αί Άθ'ίΐναι, χαΐ αντιφρονούν- 
των τών περί τόν ΡαΙΙηηβΓαγβΓ, να Ιχωσι και τροφάς 
διά τους έπιβάτας τών βυζαντιακών στόλων, οΐτινες 
Ιτυχόν ποτέ γαυλοχήσαντες εν ΠειραιεΤ, χ«^1 έπισκέ- 
πους \χαι χαλογήρους πλείω τών ίλεφάι^των 1<ί6ί- 
ρντας, κατά την έκφρασιν τοΟ Αιβάνίου^ καΐ κόρας 
άξιας τϊίς κοίτης βυζαντινών βασιλέων. Άλλα πάντα 
ταΟτα εινε μικροΰ λογού, ούδ' αρκοΟσι να παράσχω^ 
σιν ούσίαν καΐ άξίαν είς τόν βίον πόλεως άλλοτε ποτέ 
μεγάλης• Εινε $έ τοιαΟτά τίνα τά μόνα δσα μανβάνο* 
μεν παρά τών βυζαντινών συγγραφέων περί Αθηνών. 
Διότι δέν εινε τυχαία τις, ως πειθόμεθα, ή σπάνις τών 
εΙδήσεων περί τί}ς πόλεως ταύτης, άλλ' εΙς την αληθή 
άσημότητα τών πραγμάτων τίίς έντεΟθεν Ελλάδος 
προστίθεται καΐ συστηματικός τις ανταγωνισμός τών 
Βυζαντινών. Έντεδθεν δε προ^λθον παρά μέν τρις Έλ- 
λαδιχοΐς τούτοις στάσεις περί ων ενίοτε ουδέ λόγος 
«αρά τοις Βΰζαντίνοις, παρ* έκείνοις δ* άκηδία καΐ 
άφ^οντησία •ίών περί τους Έλληνας, ού σπανίως κο- 
ρυφουμένη εΙς περιφρόνησιν, ήτις έκδηλο^Οται διά τοΟ 
«εριβ^ήτρυ μάλιστα εκείνου ύβρίσματος προς έλλαδι* 
χ^ν άνδρα ^θέντος, όπερ διασώζει Κωνσταντίνος 6 
Ποϊρφυρογέννήτος• :λέγομεν δέ τό 

. γβφίίίδοβιδής βψις έσβλαβαιμένη. 
. Εις την διαφοράν δε ταύτην την προερχομένην έχ 
τ{}ς φυσικώς ύπαρχούσης αντιθέσεως τών δύο κόσμων, 
τοΟ 4ντ$δθεν έλληνικοΟ καΐ του έχεΐθεν βυζαντια^^οδ, 
οίτινες αργά ποτέ .καΐ μόλις συνανεκράθησαν, πρέπει 
νά προστεθεί ή πενία καΐ πενιχρότης τουλάχιστον τ^ίς 
Άττικίΐς. Και διδάσκει μέν ήμας ό Συνέσιος δτι έπι- 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



ζήττιται ήσαν α{ άττικαυ^γεϊς έσβήτις χαΐ αί άΐτικαΐ 
κρηπΐδες καΐ δτι έ σ έ μ ν υ ν ο ν Ιτι την ^όλιν οί |4ελιτ- 
τουργοί, άλλα |Αή 6 αυτός δέν τνροσθέτβι δτι όόδέν 
Ιχουαιν αί νΟν Αθήναι σεμνόν άλλ* ή 'ίί 
χλεινά τΛν χωρίων δνόματά χαΐ δέν.χατα•^ 
ραται τόν ναύκληρον τον χρμίοταντα αυτόν ΙκεΙσε; 
ΚαΙ σημειωτέον δτι άν ήσαν ισω^ ΐ«ρόσφατ« τά«ότε- 
λέσματα τίΐς υπό τοΟ 'Αλαρίχου κααοχϊΐς των *Αβ[η* 
νών δτε έπεσκέψατο αότάς 6 Σΰνέσιος, άλλα ^βαιως 
δέν είχεν άκρμη πάθει ή πόλις δσα ύστερον, οίονβΐ δτ^οιρ- 
μένη καθ* ήμέραν 6πό των στρατηγών τής Ελλάδος 
χαΐ των φορολογων τίΐς βυζαντιακτίς αυτοκρατορίας. 
*Η δε κατάστασις αυτή θα ητο «ολύ <χείρων μετλ την 
κατευνασιν των στάσεων εΙς άς ήναγκάσΦηίτάν ^α 
καταφόγωσίν, ήτοι τ^ς τώ 727 εξεγερθεί σης δπό τών 
^Ελλαδικών κατά Α,Ιογτος του Ίσαυρου* και τ-^ς έΜ 
Μιχαήλ τοΟ Δ' αποστασίας ην χατέστειλοβν οί είς τάς 
βυζαντιακάς φάλαγγας έξεΐαζομενοί άνδρες τοΟ Βορρά 
οΐ ύτίδ τόν Νόρβεγδν Χαράλδ τάν Πελώριον'. *Αν δε 
παραδεχθώμεν πλην άλλ((^ν αμφισβητήσιμων χαΐ δύο 
είσβολάς αϊτινεί δέν μοι φαίνονται απίστευτοι^ τήν 

* Ιίήιν στάϊΓΐν «ϋαύτην, ης μετέσχον πιθανώτατα και οΐ ΆθηναΤοι, 
περιγράφει ό πατριάρχης Νικηφόρος σ. 64-65^ ό Θεοφάνης Α'. 6^3 
καΐ ό Κε^ρηνός Α'. 79β. 

* "Εττ. Λα/ζι, ΚαηοοιηβΙίπΛ ί Ρίΐ'αοβϋ^^, Κ3θΙ)οηΗανη. 1856, ου 
γίνεται μνεία παρά Ηορ/', Ον. ΟοδοΗ. έν τφ $5 τόμφ τοΟ Α' τμη- 
μα-,,ος τΐ^ς 'Εγκυκλοτωιίείας τοΰ Εν$οίι καΐ ΟτηΙ^βΓ, σελ. 147. "Ιδε 
προχειρότερο ν ΚΓ. Πα π^ρ ρτι^γ ο π ου λ ο ι>^ ,Ίβτορ. Δ' 294**29^^« -^ 
Η6Η5ΐ)6νβ, ββδοΐι, Οπ6θΙΐ6ρΐ4α(ΐ8 86ϋ <1©ιη ΑΙϊ&1^γΙ?60; (1θ8,8,ο,4ί^9β 
1<β1)βη8. Α^ ^07. * Γί. Κο^νστβντιΜίδοϋ, ^Ιβτορ. *ΑΗν<»ν 304 
κ. •ί. . ■ 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 14 — 
τών Σαραχην&ν χατά το 936, ^ς μνημονβύει το «υνα- 
ξάρισν τοδόσίοα Αουχα*, χαΐ την υπό τών Νορριαννών 
ύπά τόν 'Ρογέρον Λ' τάν ^(τιλέία -^ίίς Σιχελίας τώ 
1146 ή 1147*, θα πβίσθώμεν ευχερώς δτι τάδποίνΕΐ- 
ΐ(6{£ενον εις τους έχ Βυζαντίου άρχοντας Ιργον τϊΐς 
καταστροφής δέν ητο δρσχερές. 

Τοιαύτη ίίτο χα^* 5λου είπεϊν ή χατάστασις τΐΐς Άτ* 
τιχ-^ς εΙς η^ έττέμφΟη ^^ρ'^ τά τέλη τοΟ ΙΒ' αιώνος ως 
ιι?νευ(ΐ.ατιχ6ς πατήρ 6 Μιχαήλ Ακομινάτος, αδελφός 
τοΟ γνωστοδ ίατορικβΟ Νιχήτ^ τοΟ συνήθως έπονορια* 

* Λέγων τοΟτο $έν εννοώ δτι το συναξάριον τοΟ όνίου Αουχβ 
οΤον 6ΐ^ρητΑΐ έν τοΤς ΑοΙα 8αηοΙθΓαηι ΡοΒΓυαπί Τοαι. II. τής έκδ, 
Παρισίων 9βλ. 83-400 χαΐ έν τφ 'Ελλ. Πατρολογ!^ τοΟ Μίρηε, 
τόμ(ρ 111^ {ιινηΗ•ον$ι^£ΐ ^ητ(λ»ς 4;λώ9ΐως τ9^ς *Αττ(χ91ς, ώ( έπιστιύεχθ 
μέχρι τοΟδε. "Ιδ. Ηορ[, ϋνθ. άν. σ. 133. Πολλφ δέ μβλλον νομίζω 
βτι τά &πό τοΟ χ. Γ. Κρέμου (έν τφ Πρ()9χυνηταρ{φ τί^ς έν 
τφ'Φ^ωχ(δΐ μονί^ς τοΟ όσιου Λ ό ϋχά. *Εν ^Αθήναις. 1874. 
σβλ, μ^' χ», έ^) λ»γόμ«ν]οι τ^εέθουσιν &ι» αναφέρεται έ>^ ^φ β(φ .τ•ΰ 
09(οΰ ώρισμένως μόνον χαταδρομή κατά τ&ν τόπων ίνθα οι^ι^οι; 
φχει, άλλ' α( οίχι^σεις , αύτο9 ήσαν έν Στειρίφ τ^ς ΦωχΙδος, ούχΙ 
8* έν *Αττικ^. *Αλλά νομίζω θτι όπωςδήποτβ πιθανή εΐνε ή χαΐ εΙς 
την Ά^ιχήν χατά^ααις τ(Σ»ν Τούρχων, ών μνημονεύει ό βίος τοΟ 
6α{ου ώς χατατρεχόντων «^ήν 'Ελλάδα (σελ. 4(1 παρά Κρέμφ)• < 

* Τήν &λωσιν τΦν ^Αθηνβιν υπό τ&ν Νορμανν&ν αναφέρει μόνος 
ό γερμανός χρονογράφος "Οθων ό έκ Φρεισίγγης (Ι, 33). Συνήθως δέ 
ή μαρτυρία αύτοΟ δέν πιστεύεται • Τδ. ΡίαΙαι/^ ΗίβίΟΓγ οΓ ΙΙιθ \>γ-' 
ζαηϋηβ άήά Οροοίί 'οιηρίΐ'βδ ΓίΌΐη χι,νιι Ιο Μ.ααϋαΛ"ΐι ^βλ. 198.- 
ΗορΙ", Ινθ. άν. σ. ί^Ί .:Ή6Γΐ;ζδβΓ0 , Μ. άν. σ. 369.-Παπα ρρηγο- 
π ο ό λ ο υ, 'Ιστορ. Δ'^ 576. ^Δλλ' ό συνήθως φερόμενος λόγος, 6τι τό 
πρβγμα εΤνε άπίθανον ώς μή αναφερόμενο ν 6πό τ&ν βυζαντίνων 
συγγραφέων, δέν μόι φαίνεται σπουδαΤος. Μή αρα άναφέρουσιν ο( 
ΒυζαντΤνοι τήν υπό τοϊί Χαράλδ κα\ τβδν περί αυτόν κατασταλεΤσαν 
στάσιν καΐ &λλα πολλά, &τινα μανθάνομεν παρά τα»ν χρονογράφων 
χ%4 Δύσεως ή τβ>ν έξ 'Ανατολ"!^; Ιστορικών ή'έξ επιγραφών και &λ- 
λων μνημείων παντοδαπών ; 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 45 — 

ζο^νου ^Χων(άτοο , έχ Χωνών, τ4}ς φργιχίίς «έλεως 
ι{«Ης1ν «αλαιοτέροις χρύνοχ^ έφερε τό ίν^ά Κολασσαί* 
Έγεννήθη δ* ί Μ]ΐχαήλ αυτόθι τεερί τήν τετάρτη ν 
βεχάδά τοΟ ΙΒ'αίΛνος• "Οτι δέ τό γένος τών Άχο[α<^ 
νάτων, χαίικερ Γσο^ς ριή εόποροΟν λίαν, 8έν ητο τών 
ΐϊάντιι άιτημών δειχν6«ι ή εόδοχίμτισις τών δνα γνω- 
στότερων ^δβλφών, μ&Κιο^ζα δ' ή^Ις τάς ώψίστας τι-* 
{«άς'άναβίβασις τ^Ο νϊεωτέρβο άδελφοΟ Νιχήτα, γ©ν- 
"^φίψζ^ζ μβτ•^άλλ«!>ς άδελφοός *ν τ^ΛατριχΙί ιτβλει*. 
Τ^ν^ δέ Μιχβρ^λ, ιτρωτότοκον ίντα^ ^ροώρκταν οΐ γσ* 
νεϊς ^ΐοίτ^ γεννήσει εις τ^ ίερατικ^ν στάδιον ώς άιε- 
α^χήν τ1)ί εαυτών τεχνογανίας'. "Εχρισε δ'αότόν τί5 
{^άτιχώ, χρίσματι νεαρον Ιτι ίντα δ Χωνών Νιχή^ 
τ^ς% ^στις ινσλλαχώς φαίνεται εόεργετήσας αυτόν 
τ«* χάΐ τάνάδελφόν Ν*κήταν οδ ύπΐίρξεν < ανάδοχος^*, 
άν^ £ναρ€τώτατος ιτερί οδ ιτολλά Ιγραψεν δ ^Αθηνών• 
'τΕφηβον δ*^τι ίντα τάν Μιχαήλ ά«αγαγών 4 φιλό* 
βτοργόςν χαΐ φιλόλογος πατήρ (Α&ταφέρει εΙς Βαζάν^ 
τιον, ίνα παραδώστ) ιΐς τ&ς διατριΰάς τών διδασχόν•^ 
των την τε γραριματιχήν προπαίδειαν χαΐ την τοΟ έπι- 
χοΟ χδχ:λόυ χρηστομάθειαν*. 

ι^Ίΐ^ Μιχαήλ 'Ακο^&ιν^τοα, ΒΙονφδΙαν. €ΐ« τόν «δβλφι^ν λΟ^^ 

γ$ΐ9^: χαΐ ιιολΑ#*τρς,» Φ•ρ4 Μί&η^ Αμ•6* ^τ|φφ^ ^μο^ί« '%α\ πβλτ 
λβστάς !♦ ('Ελλ. Πατρ, «μ• 140, σελ. 184β). ; ^ 

' Βίιχαήλ, *£γκώμιον <1ς τόν Χων(ι>ν Νιχήτοίν. Βοδλ. χώδ. φ» 
111, β. ^ 

\ Λ|^^ Μλ χ « 1|^ λ^ '£γχώμΐ6ν. 'Βοβλ. χώ&' <(.' 1 14, «. 

)• Μ ι >ς• Χ ι» ν. ; β. 28β, 17 (ϊκδ^ Ββννηϊ), 

* Μιχαήλ, Μονφδ£α εΙς Νικήταν. «Κάμε μίν 6 φιλό«^οργο$ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— <6 — 

νοοήλ το3 Κο)Αΐίηνο9 τα γρή(^ΐ{Αΐ&τα £ν Κχιιτνινναν'ίιγΜϊτ 
πόλβι. ΚαΙ τα μεν κβίτώτατα εί^^ή:% όοφϊ;^Γτικ5}ς; ^η- 
τορηοί^ ευρισχον ΐΕρέθ«»{]6αν ά.ντ(πρ&σα>ΐ^6Νΐ^βε9&>ριοΐ» 
τόν Πτωχοπρό^ραμοΜ^ οστίις^ ατβ άφηλλάβτσετο ^ιώγίν 
τΑ αίχω πρίς ττίτν ίϊδίαν γυναΐχα έρί$ων^ ή δ^ν ίίΐ.^^• 
χ ο π λό χ β 1 ^ρός τάν Μανρυ^λ^ ;ιίίρι<χκέ χ«ιρ^^ .νάβ^ 
σχολίίται ^ίρΐ τα γ{ίά|ΐ.[Αατιχ» χαΐ 1{Ακμβιτθ 1ον.Αο(ΐτ| 
5ίιανάγ ί^ τον 'Όμηρον ή τους Ιρωταού< σαγγ4>Λ<ρίϊ«^ 
Και κατεγέλα μβν χοΛ θε>οΒύγο\> ά 'Ιωρε.ννίο^: Τζέτζ'ήί^ 
άλλα (Ατίτ τούτου τε καΐ το& οίδελγοδ α(ϊτο9:^'Ια<6κ)^ίθίΐ^ 
αΐ έ|ΐιιρχχάΙ Ιξηγήσεις χαΐ αι παντοΐαίι9ύι:χ9^ιχαΙ|α^ 
λέταίχαΐ αί'άτελεώτητοι Χ6}αάδες δέν ΐϋερί?ϊχ6-ν•ιΰφΐ 
«ολλών οΕΤ^^ντιμό νευμάτων .αξίων λαγοχι μι^χρίαν^^γτ 
τοδαπι^Ι ΚαΙ ϊηβανώς (Αέντ'ΐίλθεν <£{ς σχέσιν χαΐ ιερ^ς 
ι^6του^ 6 Άχόμιν^τος, άλλα ^νβαθεΐα^αότ^β ιινε^Ι^ 
τά.'£λλΐί(νιχά γράμματα ιτξοίδείαν καΐ τήντμέλέτίπίντήΐ; 
έΐΓίχήφ ποεησειος τ&ν "Ελλήνων οφείλει ίναλλώ ;μ&λ» 
λον εις ^ δρα, δν μ^νον τών συγχρόνων διδα<Γχάλων 

καΐ φιλόλογος πατήρ έξ *Ασ{ας εΙς.Βυζ49τιον χατ\Ι(>(ατ^ ^(^(^«νί^χ 
σεως άπαγαγών, γ^δη τζ τ&ν έφηβων ήλιχ{^ προβαίνοντα, ^ιατριβαΤς 
διδασκόντων τήν τ< γραμματικήν προπαίδειαν καΐ τήν τοΟ έπικοΟ 
χιίκλοο χρΐ|«τομάΟέιαν ιτ«ραβ(δω«ι• » 1)αρ4 "δέ ίϋ^ΐΒί- «, Ι^4§^ ταύ- 
τα; ΙτυκώΟη^αν οΙ^^ω* «Κάμε μέν 6 γΐλό«τ<>ργ>ο^ κβΐ φ(λολ4γο< ιτ•^ 
τήρ έξ *Α«(αέ '6ΐ< νό Βϊ)ζάντΜ>ν κατέρα»τ« « . « • • • ά^λγαγών^ ί^βιι ι^ 
τ&ν έφηβων ήλικ(^ < ΐη>τ#ροιί β(|^^Μ>ντα διατριββΙΙς >διδ^κόν «ν » ^^ 

τήν τι γραμματικών π καΐ τήν τοΟ έΐίέκιΛ «ύκλο» χρίϊ^ιίοιίά- 

Οΐιαν 'κιριδ^δωμ&Ι'»/--- ' •- ' -..-ν,.'ι ;'' . .'Χ'Χ'^' ^ 

« "Επ. τό παρά Ε. ΜιΙΙβτ έν τοΤ; Μ6ΐαη§Θ8 θβ ΡΗίΙοΙο^ίβ' 361 
άΈρι^Γ&ρΙιίβ. Ρ&τΐβΐ 'ΙβΤβ^ 9<λ. ^8β'^17^ δν|(λο^<οΙέΐ( *ιΜ{ιΐμα 
τοΟ Πτωχοπροδρόμου , Αφηγ^μ«νο^ «τάς οίκιακάς ««4το^ «Χΐ^νΑς, 
αντάξιας τΐ^ς γραφίΐδβς τ4ί> Μολιέροι». .. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 47 — 

«ϋρίσκβμεν μντίίΑο^βυόμενον ύπ* αύτοΟ ώς ύφηγητήν 
τών αρίστων διδαγμάτων *. ΕΤνε δ' οδτος 6 Ευστά- 
θιε ά Ιπβιτα γενόμενος θεσσαλονίκης, άνήρ ου άΐϋο- 
ρΐ?τ^ς6τι6τ$ρον νέτθβομάσηπρώτον,τήν «οιχίλην άρε- 
^ήν ή τήν ίμφρονα παιδείάν• Τά δέ διδάγματα τοΟ σο- 
φοδ διδύ^σκάλοα, περί ών δέν παύεται ένθοασιωδ&ς λά- 
λων ό Μιχαήλ» άποστάζοντα μέλιτος χαΐ είσδοόμενα 
εις άκρον ψυχϊΐς μΐίελάν τοΙς άχροαταϊς χαΐ άντικρυς 
έγκαόμενα διετηροίίντο άνέκιυλυτα ύπο ρεύματος λή- 
θης*. Διότι ό Ευστάθιος δέν ανέπτυσσε μόνον έν ταΤ< 
χαθημεριναΐς συναναγνώσεσι τόν νουντ4}ς έν ταϊςχερ- 
σΐ βίβλου» οΟδέ περιώρίζετο είς διαλεύχανσιν τ}|ς ερ- 
μηνείας, άλλα παρεμίγνυεν, άορορμώμενος τών πρσ- 
χειμέν«»ν» παντοία διδάγματα, οΙονεΙ δια μαγγανείας 
μετάγων τήν ψυχήν των άχροωμένων μετάρσιον εΙς 
τόν παλαιον χόσμον τίΐς Ελλάδος τών ομηρικών χρό- 
νων. "Ότε δέ σεμνάς μέν έχείνος τό πρόσωπον, ευσχή- 
μων δέ την περιβολήν καΐ διά μόνης τϊίς παρουσίας 
αύτοΰ σωφρονίζων τους ορώντας ήρμήν^υε προσηνώς 
εΙς τους όμιλητάς τα Ιπη το5 αθανάτου ποιητβΟ, βδτε 
εΙς εύτράπελον γελοιότητα έπΙ τό σχηνικώτερον τα- 
πεινών τόν λόγον, οόδέ καθιστών οιύτόν άηδ•)1 ύπά 
βαρείας στρυφνότητος , άλλα κεραννύων ύποσέμνω 
άστειοσύνη, ήδύνατο τότε ό σεπτός ίερέύς χ^χταλ- 
λήλως νά όμοιωθί) προς βεΤον ύποφήτην, παρ* ω Ιε- 
ροφαντοΟντι οί άκροαταΐ μόλις έπάτουν τά προπύλαια 
τών Μουσών και πα{^ ΧΡ^Η*^ έπώπτευον χοί τά τών 
ανακτόρων άδυτα καΐ τ-ϊΐς τελετί}ς οόδέ ν ήν δ- 

* Αοτ. παρά ΤαβΙ, σελ. 372. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 18 — 

περ ύπελείπετο πάντιρ άνέχφορον τοϊς νεο- 
τελέσιν*. 

Παρ- ανδρός τοιούτου δ Μιχαήλ Άκθ(ΐινάτος το- 
σοΰτον ήγαπήθη ώύτε καΐ είσωκισθη ύπ* αδτοΟ εΙς τόν 
ϊδιον οΤχον*, τοδθ' δπερ ού8έπο':ζ έλησ(Αονηαεν, άλ- 
λ'έ[ΐ^ινε πάντοτε ευγνώμων προς τόν κατά ιενεΟρια 
πατέρα , τόν καθηγητήν, τόν παρήγορον, τόν αγαθόν 
συμβουλον, τον εις άπαν έφ'δτω άν τις δέοιτο ίκανώ- 
τατον•• ητο δέ φυσικόν δτι απελθόντα αότόν ώς (χη- 
τροπολιτην εις θεσσαλονικιών δέν έλησμόνησεν ό Μι- 
χαήλ, άλλ' έξηκολούθησε γράφων αύτώ καΐ άντιδε- 
χόμενος έπιστολάς*, θανόντα δ'έθρήνησεν εν μονωδία 
αύτου περιπαθεστάτη'. 

Κάτοικων δέ μετά τοΟ Ευσταθίου, έγνώρισε πάντως 
πλην τών άνω είρημένων και άλλους πολλούς λογίους, 
τόν ιστορικόν καΐ έρωτικόν συγγραφέα Κωνστα'ντϊνον 
Μανασσίίν, τόν Νικαίας Εόστράτιον τόν ύπομνηματι- 
στήν τοΟ Αριστοτέλους, ίσως δέ καΐ Γρηγόριον τόν Κο- 
ρίνθου, συγγραφέα τοΟ σωζόμενου περίδιαλέκτων 
βιβλίου. Ού μικρά δ' ώφελήθη καΐ έκ τϊίς φοιτήσεως 
παρά τόν σεπτόν πατριάρχην Μιχαήλ τόν έξ Αγχιά- 
λου (1169 -. 1176)•• Τότε δέ συνέδεσε καΐ σχέσεις προς 

* Αύτ. σελ. 373. 

• Μιχαήλ, έπιατ. εΐ; Εύστάθιον 2 παρά ΤαβΙ^ σελ. 386. 
» Αύτ. σελ. 355. 

* Τάς 16ξ μόνας σωζομένας εΤχεν ήίη δημοσιεύσει 6 ΤαβΙ, ϋβ 
ΤΙιββδΛΐ. σελ. 358-361, έντεΟθεν ίέ καΐ ό ΕΙΗ$$βη, Μίοΐι. Αΐεο- 
ιηίηαΐοδ, σελ. 58—71. 

» Παρά Τα(6ΐ, σελ. 368-392. Ε11ί88βη, σελ. 71-116. 

• Μιχαήλ, λόγος εΙς τόν ττβτριάρχην κΟρ Μιχαήλ έν Κώδ. λαορ. 
φ. 24, α. 20, β καΐ 21, β. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 49 — 

τους επιφανέστατους των συγχρόνων, πρδς οδς έπειτα 
άφήσας την Κωνσταντινούπολιν έπέστελλε μετά πόθου. 
"Ισως δέ νεαρές Ιτι ών έγνώρισε κατά τά τελευταία 
αδτής Ιτη καΐ τήν φιλόμουσο ν βασίλισσαν Είρήνην, 
την γυναίκα τοδ Μανουήλ καΐ συγγενί) Κορράδου τοΟ 
αώτοκράτορος τΐίς Γερμανίας, ήτις οΙονεΙ παραμυθοΟσα 
ίβυτήν διά τόν άνειμένον βίον τοΟ νεαροΟ συζύγου 
έγετρύφα είς τά γράμματα, δροσΧζουσα μέν διά 
στιχνών δωρε&ν τόν χρονογράφο ν Μανασσ1)ν*, δεχό- 
μενη δέ τάς προσφωνουμένας αυτί) Όμηρικάς Άλλη* 
γορίας τοΟ Ιωάννου Τζέτζη καΐ πολλαχώς καταστδσα 
άξια των άποδβθέντων αυτί) επιθέτων φιλολογωτά- 
τη χαΐ όμηρικωτάτη. 

Ούτω δ*ήδυνήθη ό Ακομινάτος ού μόνον αδτός νά 
ιτροκόψη, άλλα καΐ τον νεώτερον άδελφόν Νικήταν, 
μετά ι«άροδον ετών τίνων εννεαετή πεμφθέντα αύτω 
ύπο των γονέων, νά παίδευση κατά μικρόν, παρασκευα- 
ζόμενον εις βίου στάδιον πρακτικόν καΐ πολιτικόν. 

Και 6 μέν Νικήτας μετά τάς νομικάς^ αύτοΟ σπου- 
δάς χαΐ τό^^ γάμον μετά τής άδελφίΐς των Βελισσα- 
ριωτ&ν ήρξατο άναβαίνων είς τά ΰψιστα των πολιτι- 
κών αξιωμάτων, ό δέ τόν άθορυ€ώτερον βίον τών 
γραμμάτων έκλεξάμενος Μιχαήλ έπεδίδετο νυχθήμε- 
ρον εΙς τήν μελέτην τών πατέρων τίίς εκκλησίας καΐ 
τών αρχαίων συγγραφέων, συζών έντίμω πενία, ήν έ- 
θεώρει διά τό όλιγοδεές ως μέσον ίνα γένηται έγγυτε- 
ρον τω θεώ. Έλυπεϊτο δέ μόνον δτι τά βιβλία, άτινα 
διά τήν άφροντισίαν τών πολλών Ιμελλον νά γίνων- 
ται εΰωνα, άπήγοντο είς τήν ξένην ύπό τών Ιταλών, 

* Μ4(νασσί1ι'Ιστ. ατ, 17. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 20 — 

«(Τίνες έλχάδας δ}νας φΌρταγωγούς ίιελήρουν τδν 
τοιούτων άγωγίμ,ων*. Καίπερ δέ μισών τους φιλενδ^ι^ 
κτοΟντας καΐ τους έχ τίΐς φιλολογίας χρηματιζόμε- 
νους, αότος δε προτιμών να διάγτ) βίον ήσυχον, &λλά 
δέν έμεινεν άβράβευτος δια τοΟτον αδτοΟ τόν χα^^α- 
κτίίρα• Πατριαρχεύοντος δε τοδ Μιχαήλ ή μβλλον 
τοδ βεοδοαίου προσλαμβάνεται παρ* αότω χαΐ συμ- 
μετέχει των κινδύνων καΐ τί)ς τιμίΐς τΐίς πατριαρχικίΐς 
εξουσίας έν χρόνοις πολυταράχοις. "Οθεν οόδ'^τι* 
μοτέρας τύχης δπ•?)ρχεν, βό^δ' εθεωρείτο τις τών $λως 
άσημων δια το θαυμαστιχέν χαΐ φιλβκαλον τ^ς των 
πόλεων βασιλίδος, ώς αυτός διηγείται*• Είχε δέ την 
θέσιν ύπογραμματέως μετά καΐ Μιχαήλ τοβ Αότω- 
ρειανοδ τοΟ μετά τήν αλωσιν πατριαρχεύσαντος έν Νι- 
καία"• Τέλος δ' ύψοϋται εις τόν μητροπολιτικών θρό- 
νον των ^Αθηνών, μακαριζόμενος μέν δπά τΛν περί 
αυτόν*, άλλ" οόχ ί)ττον μετά λύπης άποχωριζάμενος 
τοΟ αδελφοί Νικήτα , τών κηδεστών Βελισσαριωτών 
καΐ τών πολλών αδτοΟ έν τί| μεγάλη πόλει φίλων. 
Π^τε δ' άκριΰώς μετέβη είς Αθήνας 6 Ακομινάτος 
δέν μαρτυρεϊται, πλην άλλ* δμως 'τοΟτο έγένετβ πι- 
Οανώτατα περί τάς ήρχάς τοΟ 1182, τοΟ Μιχαήλ δια• 
δεχόμενου Γεώργιον τον Εηρόν'. 

^ Μιχ^αι^λ^ προς τους άχΟο|ΐ.ένον$ $ι4 τό άφιλέν$|(χτον, Ι^ιρδ» 
λαυρ. φ. β, α. 

* Μιχαήλ, λόγος θτβ «ρ©τον ταΤς *Αθήναις έττέστη. Κώδ. λαυρ• 
<ρ. 25, α. 

* ΚώΒ. λ«ο^. 59, β. 

* Κώδ. λαορ. 25, α. 

* "Εχομεν, ώς γνωστόν, Ιπό τοΟ Πιττάχη τό πρβ&τον εκδο- 
θείσας έν τ^ Αρχαιολογική ΈφημερΙδι (<ρι*λλ: 43, έ^^ 2ίΜ4 — 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 2< — 

ΑΙ δέ ΆθΐΙναι^ δποχβιμεναι 3(θΐχητιχώς εΐ^ τό 6έμα 
Ελλάδος, έχτεινορι^νον (Αεχρις Αιτωλίας χαίπεριλαμ- 

2993) $ιαγ9ρο\>ς έπιγρβφάς, κατά το{)« μέαου; «1<&ν«ς έγγρ«φβ(- 

νας έηΐ ν&ν ^β$δώσ$οίν τ(&ν κιόνων τοΟ $οτιχοΟ ι:βρ(στ«»λ(ο» το9 

Παφθεν(ϊ>νος, ών τινκς τεκριέχουσιν ανό{Α«τ« άρχιιρέαιν 'ί&ν *Λθΐ)* 

ναν θα^\^ντων ένταΟθα« *£νέχουσι £* α( έπιγραφαΐ α^τ«ι ιτολλά τάν- 

τιφάβχοντα προς μβρτο^ας &λλοθ<ν ιΐλγ^μμένας• έντβ^^θβν $* όρμώ•^ 

μένος ό Ηορί έθεώρησεν α&τάς υποβολιμαίας χαΐ εξέτασε τήν 

&ποψίαν ({τι έχαράχθηναν έχιΤ υπό το9 τό πρ^&τον αυτά ς έχ$όντος 

(Βηο^οΐ, 85, σ. 115). Άλλα τ6»ν έπιγραφΟιν τούτων αΐ πλεΤνται 

(ιπ' ούτινος άσχοληθέντος π$ρ^ τήν έλληνιχι^ν γρα^ρογνωνίαν ^όναν» 

ται νά νομ^νΟ^νι χαράγματα τοότον τοΟ αΐ6Ε»νος, &π* εναντίας βέ 

^έροο^ιν έν έαυτβΠΤς πάντας τοΟς χαραχτί^ρας γνησιότητος άναμψι- 

σβιΐτήτου. Μόνον 8* άχριβε(ας στβρεΤται ή Ιχ$09ΐς «ολλ&ν• Τ<&ν $1 

γννισίων •Τν< χαΐ αΐ παρΑ ηιττάχΐ(^ υπ* αριθμόν 1949 χαΐ 2950^ 

Ιγοοσ«ι οΐ^τως* 

2960 

Κατά τήν έμ^^ν άνΑγν«*β(ν 

+ Έτελειώθι^ έν Κυρ(φ 



Κατά Π(ττΑχην 

+ Έτελειώ6(η) έν Κ(ορ()ψ 
& άγΐ4λ>τατ(ος) Λ|Αδ>ν 
Μη'νροπο(λ{της) Κ(ύριος)Γε(ώρ- 

<γιος 
ό ΞηΡ^ς μη(νΙ *Ιανουαρ(φ 
ήμέρ<|ΐ χη', ώρ^ δ', 
ήμε(ριν^), £τους άπό κτίσεως 
<Κ09μου 6690, 
(= μιτά Χριστόν 1182) 



ό άγιώτατος ήμ&ν 
μητροπολίτης κύριος Γεώργιος 

ό Ξηρός μηνός Μανουαρ(οο (;) 
ιη' ήμέρ<|ί Κυριακή ώρ^ δ' (;) 
*Ινδιχτι(&νος α' ( ; ) ϊτους τχ^ 



Κατά Π»ττάκΐί|ν 

+ 'Ετελίιώθη 

έν Κορ(φ ό (ά)γιώ(τατος) ήμ©ν 

Μ(η)τροκολ(της Κύριος Γεώρ- 

<γ(ιας 
ό Βούρζης μηνΐ Φββρου•ρ(ψ ς% 
ή)μ8ρ« 6', 6ρα ς'. τ(ης ημέρας, 
?)τος ββ98 (= μετά Χριστόν δέ 
<1190) 



2940 

Καττά τήν έμήν 4ν4^γν«#οιν 
4• Έτελειώθη 

έν Κι>ρ(φ ό άγιώτατος ήμβιν 
μητροπολίτης ΚΟρ Γεώργιος 



6 Βρύζης μηνός [Φεβροίοαρ](ους*^ 
ήμέρ^ β' ώρα ς•'. Ινδ. η'• 
5του; ζ-χ^Τϊ^η'. 



^ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



βάνον τήν Αιγιναν καΐ Εΰβοιαν, άπβτέλουν μετά -ϊών 
περί αότάς χωρών τό ο ρ ( ο ν Αθηνών. Διώχουν 

Κατά τήν πρώτην τούτων τ©ν επιγραφών Γεώργιος ό £ιαρός μη- 
τροπολίτης *Α6ην©ν απέθανε τ^ ιη' Ιανουαρίου τοΟ 1182. Ούδένα 
δέ λόγον Ιχομεν νά ^υσπιστήσωμεν εΙς τά τΨ^ς έπιγραφί^ς, άπ* εναν- 
τίας δέ, παραδεχόμενοι ίτι ό Μιχαήλ ^Ακομινάτος ήλθεν εις •Αθή- 
νας αμέσως μετά τόν θάνατον Γεωργίου τοΟ Ξηροΐί, δυνάμεθα νά 
συμβιβάσωμεν πάσας τάς έκ τών δργων αυτοΟ πηγάζουσας μαρτυ- 
ρίας. Άλλ* εις ταύτας αντιτίθεται κατά τό φαινόμενον ή υπό τί\ς 
ετέρας έπιγραφί\ς μαρτυρουμένη ΰπαρξις έτερου μητροπολίτου Γε- 
ωργίου, θανόντος τφ 1190. Άλλ'οΰτος εΤνε απολύτως αδύνατον 
νά Ιίθυνε τά τϊ^ς μητροπόλεως *Αθηνίδν κατ* έκεΤνο τοΟ χρόνου^ 
διότι ίίχομεν χωρία τοΟ *Ακομινάτου πείθοντα ήμβς θτι κατά τά 
2τη 1182 — 1190 μητροπολίτης Άθην(&ν ήτο αυτός έκεΤνος ό Μι- 
χαήλ. Τοί)ς λόγους δέ καθ* ο'ύς ούτος ήλθεν εΙς *Αθήνας τφ 1182 ευ- 
ρίσκω έν αύτοΤς τοΤς έργοις τοΟ Ιεράρχου, Λτινα ό λαυρεντιακόί 
κ&διξ διασώζει, ώς έπείσθην, κατ* αύστηράν χρονικήν άκολουθίαν. 
ΕΤνε δέ οΐ έξης• 

1) Ότι πρό τοΐ$ πατριάρχου Θεοδοσίου δέν ήλθεν εΙς Αθήνας 
καταφαίνεται Ικ τίνος επιστολής τοΟ Μιχαήλ προς αυτόν, διατρί- 
βοντα ήδη έν τ^ κατά Τερέβινθον έξορίςι, έν ξ γράφει• « πάλαι γάρ 
ποτ* ^ζων παρά σοΙ καΐ τής αύτοΟ που κατενεφορούμην μακαριότη- 
τος (Κώδ. λαυρ. 87, β), έννοΦν τήν έν Κωνσταντινουπόλει έπΙ τής 
πατριαρχείας τοΟ Θεοδοσίου διαμονήν. 

2) Ότι Ιφθασεν εΙς Αθήνας ου μακρόν χρόνον μετά τήν τοΟ Θεο- 
δοσίου άπέλευσιν εΙς Τερέβινθον, συμβδσαν κατά τόν Μούλιον τοΟ 
1182, άποδείκνυται έκ τής ένατης τ&ν επιστολών τοΟ λαυρεντια- 
κοΟ κωδικός, οΰσης δευτέρα; τΟ&ν έξ *Αθην&ν γραφεισ&ν (διότι αί 
επτά πρΦται έπεστάλησαν έκ Κωνσταντινουπόλεως), έν ^ γράφει 
προς τόν θεοδόσιον περί τής εΙς τήν Τερέβινθον μεταβάσεως ώς 
περΊ γεγονότος προσφάτου, 

3) Τό βραχΰν χρόνον μετά τήν άφιξιν αύτοΟ εΙς *Αθήνας εκ- 
φωνηθέν προσφώνημα εΙς τόν πραίτωρα Νικηφόρον τόν Προσουχ 
έγράφη προφαν&ς μετά τήν κάθοδον τοΟ' Άνδρονίκου ΚομνηνοΟ, 
ήτις έγένετο αρχομένου τοΟ 1182, άλλ* Ιτι ζώντος τοΟ *Αλεζίου, 
81ρα πρό τοΟ *Οκτωβρίου 1183. *Αλλ* επειδή καΐ άλλο προσφώνημα, 
τό ενταΟθα δημοσιευόμενον έν έπιμέτρφ εΙς τόν πραίτωρα Δριμύν, 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 23 — 

δ' αύτάς άπο Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου, ώς 
χαΐ ταλλα θέματα, οΐ έχ Κωνσταντινουπόλεως στελ- 

έζεφωνήθη υπό τοί)ς αυτούς δρου;, ί^τοι πρό τοϋ φόνου τοΟ *Αλε- 
ζ(ου, ό πραΐτωρ ΙΙροσο{>χ πιθανώτατα κατ^λθεν εις Μθήνας Ιν Ιτος 
προτερον, &ρα κατά τό 1182, χαΐ τότε ό Μιχαήλ ττροσεφώνησεν 
αυτόν, διαμένων ι^δη Ιν ^Αθήναις. 

4) "Εχομεν τοΟ Μιχαήλ ώς μητροπολίτου *Αθηνί&ν λόγον έγκω- 
μιαστικόν εΙς *Ισαάκιον τόν "Αγγελον, δστις άνηγορεύθη βασιλεύς 
τόν Σεπτέμβριον τοΟ 1185. "Εν τινι δέ τδ>ν τούτου τοΟ λόγου έν 
τφ λαυρεντιακφ χώ$ικι αμέσως προηγουμένων έπιστολ&ν λέγει * 
« Ιτος τουτί τρίτον πειρώμεθα προς τήν μεγαλόπολιν άνελθεΤν καΐ 
οΰπω άνήλθομεν. » "Αρα και έντεΟθεν μανθάνομεν 6τι τφ 1182 
κατ^λθεν εΙς Αθήνας. 

β) Ό Ακομινάτος δέν λέγει έν τ^ μ ο νφ δ ία αύϋθ5 εΙς τόν Νι- 
χήταν, ώς ένόμισεν ό Ε11ί3$βη (Μίοΐι. ΑΙ^οπ). σ. 12 καΐ 40) χαΐ 
μετ* αυτόν ό ΗορΙ', Παπαρρηγόπουλος, ΗβΓίζΒβΓρ, Ο ύ σ π έ ν- 
σκη ς (έν τ^ (^ωσικ^ ^'ίγγραφϊ •*0 ΒυζαντΤνος συγγραφεύς Νικήτας 
^Ακομινάτος » έν Πετρουπόλει 1874 σ. 21 σημ. 4) καΐ Κωνσταντι- 
νίδης, δτι προέστη τ©ν Αθηνών τριάκοντα ίτη καΐ επομένως βτι 
ηλθεν εΙς Αθήνας πρό τοΟ 1175. Άλλα, θρην&ν τόν θάνατον τοΟ 
Νικήτα, τήν δεινοτάτην συμφοράν πασ&ν &ς τέως εΤχεν υποστεί, 
επιλέγει* «αδελφός δ' έγώ πολυτλήμων καΐ πολυθρηνος χθες μέν 
« καΐ πρώην έίλλας πένθους έποιούμην υποθέσεις έπ( τε κοιναΤς καΐ 
« Ιδίαις έμαυτοΟ συμφοραΤς καΐ μάλιστα οΤς όλβιώτατον χαΐ όνομα- 
« στότατον Ιερόν *Αθήνησι πιστευθείς καΐ τοΟ έν αύτφ προϊστάμενος 
« θυσιαστηρίου πνευματικοΟ καΐ πλείστην θ τι καΐ πολυειδί^ προϊ- 
« σχομένου διηνεκΟς θείαν ενέργεια ν, εΤδον, εΤδον οΤμοι, οΥμοι Ιε- 
« ροσυλούμενον και άποκοσμούμενον, έμέ δέ τόν έκεΤσε πεφυτευμέ- 
« νον τά πρ&τα πρό δεκάδων έτ&ν τρι(Χ»ν καΐ ύπερέκεινα ί'λ τ1\ς αύ- 
« λής κυρίου άποσπώμενον ώς αύαλέον ήδη καΐ άγονον παντός άγα- 
« θοΟ γεράνδρυον.» (Κώδ. λαυρ. 119, β. "Επ. Μίρηβ 2νθ. άν.σ. 1254). 
*Αλλ* ένταΟθα δέν γίνεται λόγος περΊ τριακονταετοΟς έν Αθήναις Ιε- 
ραρχίας, άλλ' ορίζεται μόνον ή πάροδος έτ©ν τριάκοντα καΐ ύπερέ- 
κεινα άπό τοΟ χρόνου καθ* θ ν τ ά πρώτα μετέβη εΙς Αθήνας ό Α- 
κομινάτος μέχρι τοΟ 3ανάτου το5 Νικήτα. Τό έ'τος δ* έκεΤνο θά ήδο- 
νάμεθα νά όρίσωμεν ακριβέστατα, δν ήτο γνωστόν τό ϊτο; καθ' δ 
άπέθανεν ό Νικήτας» 'Αλλά τοΟτο, τό γε νΟν έ'χον, μόνον κατά προσέγ- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— η — 

λόμενοι πραίτωρες (στρατηγοί), εΙς ους ητο άνατε- 
θε({»ένη ή στρατιωτική χαΐ «ολιτική δίοίχησις τών θ«- 
μάτων, χαΐοΐ κριταΐή διχασταΐ, οίτινες άνελάμ- 
βανον την διχαστικήν έιοοπτείαν *. Άλλα χαΐ άλλοι 
έχοντες είδιχοί έστέλλοντο έχτήκτως. Οδτως έπΙ σω- 
ζόμενης μολύβδινης σφραγίδος ανηκούσης ^ς τάν ι' 

γισιν ^υνάμ,βθα νά όρίνωμβν ώς χε^μ^νον μεταξν τοΟ 1210 9ΐ«1 1215 
(Ούσπένσχης, Ινθ. άν. σ. 35). *Λν £' άπ6 τοΟ 1214 ^ 1215 
ά^ραιρΙσωμεΛ^ 92 9^ 33 έ'τη, ιιοριζόμεθΑ ώς ϊτος τΐ^ς εΐ; *Δ6ι4ν«ς 
μβταβάσεως τοΟ Μιχαήλ πάλιν τό 1182. 

Πάντα ταΟτα πείθουσιν θτι ό Μιχαήλ ηλθεν εΙς Αθήνας ώς μΐ|^ 
τροπολίτης '^φ 1182. Πότε λοιπόν ΤΟυνε τά τΙ^ς α&τόθι έχχλησ(α{ 6 
6πι& •τΤ^% Ιτέρας τ&ν έπιγραφ&ν αναφερόμενο; Γεώργιος ό θανών τψ 
1190 ; Πάντως μέν ούχΙ κατά τοΟτον τόν χρόνον. "Ισιος $έ ι^<(τε- 
ρόν ποτέ προβτάς τ^ς άθηναΎχΙ^ς 1χχλησ{ας χαΐ εΤτα άποχιαρήσαι 
{1 χαθαφεθε^ς άπέθανεν έν ^Αθήναις τ^ 1100. "Ισως $' εΤνε ό αυτός 
Γεώργιος ^Λθηνϋ^ν ό τφ 1156 μετααχών τ^ έν Κϋ»ν9ταντινο(ΐπ6λει 
τόν Σ<ι»τήριχον χατα$ιχα»ά9ν>; ^νό^οίυ (Ζ^ςιαβ», Ορίοαβ (*1ιι*ί8ϋ&- 
η\ΐδ II, 173), μεθ* δν παρά μέν τφ Ιεφιίβη )1ν μόνον ^ομβ μη- 
τροπολίτου εΰρίνκομεν πρό τοθ Μιχαήλ^ τό τοΟ έν Ιτει 11β# μνη- 
μονευομένου Νικολάου τοΟ 'Δγ(.οθεο$(ορ^τοθ| προ^θετέος $έ χα ι 6 
έχ τΐ^ς έπιγραφί^ς τοΟ Παρθενφνος &νω6ι μνημονευθείς Γ«ώργιο{ ό 
3Εηρόβ• — Δυνατόν $έ χαΐ τι ^λλο* £λλης Ιδρας μητροπολίτης «^ν ό 
Γεώργιος νάπέθανεν έν Αθήναις. ΊΨ^ μόνης δέ πόλεως ής τό δνο- 
μα δχει ομοιότητα τίνα προς τό ΒΡΥΖΗΣ, τοΟ έν ΦρυγΙ^ Βρύζου, 
τύπον θηλυχόν ({θεν νά προήρχετο γενιχή Β ρ ό ζ η ς δέν γνωρ{ζομεν. 
*Ητο δ* άλλως ή πόλις α\ίτη έπινχοπή, ουδέποτε δέ μητρόπολις, 
βσον εΤνε γνωστόν. ΠερΙεργον δ' όπωςδήποτε 6τι περί τούτου τοΟ 
Γ£αιρ'/(ου ώς χαΐ περί τοΟ άλλου, τοΟ ΞηροΟ, ούδένα ούδαμοΟ ποιεΤ- 
ται λόγον ό Μιχαήλ. 

^ Περί τΐ^ς διοικήσεως τών έλληνιχ&ν θεμάτων Ιπιθ. Κωνστ. 
Πορφ. Π$ρ\ [θεμάτων Α'. σ. 42 χ. έ. Β'. 44-56 (Ικδ. Βόννης) 
χαΐ τά γραιρέντα υπό ΖΜβίββη, (ατΟδοΙι. ΟΓίβοΙιβηΙαηάδ σ. 702 χ. έ,, 
ΡίηΙα^, ΗαρΡ^ ΚναίΐΒβ, ΗβΓίζδβτρ. "Ιδ. χαΐ Παπαρρηγοπούλου 
Ίστορ. Έλλ. "Εθνους τόμ. Δ'. σ. 38 κ. έ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 25 — 
περίπσο αιΑνα, ώς βίχάζω έχ τοΟ ^υθμ^ΰ τών γρα[Λ'^ 
(Αάτων^ άναγινώσχεται- ο κε βοη(θι) μι βεχταρχμ και 

ΠΡΟΝΟΗΤΗ ΤΠΝ Α^ΗΝΠΝ Τβ ΑΒίΤ1ΠΑΠ(ίΙ/ ίπ' άλλης δέ ΚΕ 
ΒΟΗβΙ ΑΝΑΡ( γυρον ) ΑΡΧΟΝΤΑ ΑΘΙΝΝΟΝ• *Αλλά χαΐ 
δρουγγαριου θωριά έχομε^ σφραγίδα, νοητέον 
δέ ι^άντως άρχοντα μοίρας στρατιωτιχ'ϊίς, οΟχΙ δέ 
δρουγγάριον τών πλωίμων*. 

Άλλα πβρί τα τέλη τοΟ ιβ' αΐώνβς βλέπομεν δΐΐ 
οδ μ^νον τά^ραιτωριχά χαΐ δίχαστικα χαθήχοντα «ολ• 
λαχΑς έναλλάσσοντίχι, αλλά χαΐ οτι κοινοί στέλλον- 
ται άρχοντες έπί τε την Ελλάδα χαΐ την Πελοπόννη- 
σβν*. Ταύτα δέ περί τί|ς διοικήσεως τίΐς Ελλάδος 1%ϊ 
Κ^μνην&ν διδάσχοασιν ήμ&ς χαΐ τα σωζέμενα έχ τών 
χρένων έχΐίνων μολι>€δό€ουλλα'• Έχ δύο δέ μολυ- 
βδοβουλλων, σωζόμενων έν τί| συλλογί) τοΟ πατρός 
μου» μανθάνομεν τήν δπαρξιν άρχίΐς πρίί^τοπράί- 
τωρος Ελλάδος χαΐ Πελοποννήσρϋ\ Πίτε 

* ΑΙ τρεΤς αΰται σφρβγΤδες ευρίσκονται έν τ^ τελουνί^ σολλογ^ 
^θ!> άξιοτΓμου ιιρεσβευτοΟ τ%ς Τουρκίας κ. ΊωΑννον Φώτιά^ον. ΟΙ 
δέ Αρχοντες ^ααν Τ^ως επιτόπιος Αρχι^• Παρά Κ«»ν«τ« Ποργ• 
π^Ι βασιλ. τάξ. σ. 657,17 μνημονεύεται &ρχων Ευρίπου % 
Χ ρ ή π ο υ, ώς παρεφθ^ρη "^ό θνομα έξ άραβικ&ν επιδράσεων (Ββήΐίβ^ 
Οοιηπ). &ά ΟοηβΙ. ΡοΓρΗ. άα οογοιϊι. ο. 779). 

* Μιχαήλ, προσφ. εΙς ΑριμΟν 1, 7, 40 καΐ άλλ«-^Κώδ, λΛΟρ. 
Ι Μ, α-6 κα\ «λλ. 101, 6. 

• Μθτά^τηαηη, ρ1οιηΙ>3 ΙϊγζΛηΙίηδ όβ Ια (τΓδοο ρ.Ι (Ια Ρόίοροηηέ^θ 
έν τζ Κβνϋβ ΑγοΙιοοΙ. 1877 Ι, 289. Π, 47. 

♦ Τό μέν φέρει τήν έπιγραφήν ΘΚΕ ΒΟΗΘΕΪ ΓΡΗΓΟΡΙΠ Α'ΠΡΕ- 
ΤΠΡΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΕ ΕΑΑΑΑΟ(Σ) ΤίΙ ΚΑΑ(ΔΑ), τ^ δέ 

Β0Ηθ(Εΐ τ)α ια Αοτ(Αα) βΕθΑβρ(Λ) ηροτα(πρΑΐταρι) και 

(ΣΤ)ΡΑΤΙΓα ΕΑΑΑΟΣ ΚΑΙ ΠΕΑΑΠΟΝΗΣΟΥ. ΑΙ ανορθογραφία ι έν 

σφραγΤσιν επισήμων άνδρ&ν ήσαν συνηθές•αται• δείχνυται δέ τοΟτο Ικ 
τε τ©ν μολυβδοβούλλων καΐ τίίς διηγήσεως έν τΫ\ Πείρα ι,χιν, ς-'. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 26 — 
&' άχριβως συνέβη ή [Αεταβολή αυτή τίίς εννοίας των 
θε{χ.άτων άπό στρατιωτικών νοριών ε{ς διαιρέσεις 8ιοι- 
κητικάς καΐ συν ταύτη ή (Αεταρρυθ[Λΐσις τίίς διοική- 
σεως τών θεμάτων Ελλάδος καΐ Πελοποννήσου, άτινα 
είχον άλλοτε χωριστούς άρχοντας, δέν έξευρομεν. Τά 
δ' αρχαιότατα παραδείγματα τ%ς συνενώσεως τών δύο 
θεμάτων άπαντώμεν περί τάς αρχάς τοΟ ια' αιώνος*• 
*Αν δέ περί δν χρόνον εύρίσκετο εν Αθήναις 6 Ακο- 
μινάτος άλλος ήτο ό π ρ α ί τ ω ρ Ελλάδος καΐ Πελο- 
ποννήσου καΐ άλλος ό κριτής Ελλάδος καΐ Πελο- 
ποννήσου ή άν αι δύο άρχαΐ συνυπί|ρχον έν τώ αύτώ 
άνδρΐ ή άν δλως εΤχε καταργηθώ) ή θέσις κριτοΟ θεμα- 
τιχοΟ, τά χρέη αΰτοΟ άναλαβοντων κριτών επαρχια- 
κών, ταΟτα πάντα δέν δύνανται τό γε νΟν ίχον νά 6ρι- 
σθώσιν, Γσως δ' έξετασθώσιν άλλοθι που {δια. 

Έκκλησιαστικώς δ* έξεταζόμεναι αΐ Άθ'ϊίναι κατά 
τούτους τους χρόνους ήσαν μητρόπολις έχουσα τήν 
είκοσιοστήν όγδόην τάξιν ΰπ* αότήν δ* ήσαν τεταγμέ- 
ναι αΐ έπισκοπαΐ Εύριπου, Διαυλίας, Κορώνειας, "Αν- 
δρου, ΏρεοΟ, Σκύρου, Καρύστου, ΠορθμοΟ, Αύλώνος, 
Σύρου (καΐ Σερίφου), ας εύρίσκομεν σημειουμένας ήδη 
έν τίί ύπό Αέοντος τοΟ ΣοφοΟ καθιδρυθείσγ) τάξει τών 
μητροπολιτών*. Άλλ* έπΙ Κομνηνών, ίσως δ*έπιΜα- 
νουήλ, προσετέθη εΙς τάς άπό τ-ϊίς μητροπόλεως τών 
Αθηνών εξαρτωμένας έπισκοπάς καΐ ή τίΐς νήσου Κέω'. 

* Ψβλλός, 2κ8. Σάθβ, Μεσ. Βιβλ. τόμ. Δ'. σ. 2β7 χαΐ 344. 
Μονάΐγηαηη, αύτ. II, 47. 

« ΡαΗΗβχβ ΝοΙίΙ. 3,419 κ. έ. 10,532 κ. έ. 13,382 κ. έ. 

• *Η εκκλησιαστική διοίκησις *Α6ην6>ν δέν δμεινεν δνευ μεταβο- 
λών έν τοΤς ίπειτα χρόνοις. Ούτως άπό κη'. 2δρ«ς κατεβιβάσθησαν 
έπΙ *Ανδρον{κου Παλαιολόγου τοΟ Γέροντος εΙς λε'. (ΡαΗΙιβι/, Νοί. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 27 — 

ΚαΙ τοιαύτη μέν ή πολιτική χαΐ εκκλησιαστική διοι- 
κησις τών Αθηνών δτε ήλθεν 6 Ακομινάτος, Όποία 
τις δέ ή οικονομική κατάστασις τΐΐς πόλεως ; 

Ή μέν γ-^ τί)ς Άττικί5ς φυσικώς δεν ήτο τοτβ μδλ- 
λον παραγωγός ή κατά τήν αρχαιότητα καΐ τους νΟν 
χρόνους, άλλ' τ^το ως πάντοτε δπόψαμμος και λυ- 
πρά*, ούδ' ^τό τίς χάριίιμος καΐ ζωοτρόφος*. 
Επαρκής, ίσως δέ καΐ άφθονωτέρα τοΟ χρειώδους ητο 
ή παραγωγή ελαίου έκ τοΟ αττικού εκείνου έλαι&νος 
δστις είχε πιθανώς καΐ κατ* έκεΐνο τοΟ χρόνου πλεί- 
στα δένδρα πανάρχαια, σωζόμενα ίσως καΐ μέχρι τβΟ 
νΟν\ ΚαΙ αληθώς μέν δέν έξευρομεν, άν έγίνετο τα- 
χτική εξαγωγή προς έμπορίαν, άλλα κάν έξήρκει τό 

4ί, ^. 42, 3<ν)• καΐ ιτερί τάς έπισκοιτά^ δέ τάς ύπ' «ύτήν σονέβή*- 
«Γ&1Ι μιταβολαΐγ πιθαν(&ς χατά τήν «6τήν χ«τ«βϊβ«9ΐν χΥ^ς τάζ^ως. 
Κατά τόν ις•'. αΐ&να Η μόνας επισκοπές ειχβν ή μητρόπολις Αθη- 
νών (Ρηί5η ΤυΡΟΟ^Γ. σ. 492) ων τα ονόματα μανθάνομεν δκ τίνος 
χώδικος τί^ς έν Σμύρνη Ευαγγελικούς Σχολί^ς (ΜουσεΤον καΐ Βιβλιο- 
θήκη τής Εύαγγ. Σχολί^ς Π^ρ, β'. "Ετος α'. Έν Σμύρνη 1876 β•λ• 
76). "Ήσαν $' αΐ έ«ΐ9κο«αι αύται αΐ Διαυλίας, ΤαλαντΙου, "Αν^ροο, 
Σκύροι^, Σάλωνος (ούχΙ δέ Σόλωνος ώς παρά τφ έκδοτη) καΐ Μεν- 
δενίτζης. Άλλα καΐ τούτων ή "Ανδρος έπΙ Κυρίλλου τοΟ Αουκάρεως 
ύψώθη. εΙς αρχιεπισκοπών (ΡαΗΗβι/, ΝοΙ. 13, 38β). Κατά ταΟτα δέ 
πρέπει νά διορθωθ&σι χ9,\ τά παρά Ιβςηίβη^ βστις περί τίνα σφάλ- 
λει (Οήβοδ ΟΙιΐΊδΙίαπϋδ II 167-168). 

* Μιχαήλ, υπομ νηστικό ν παρά ΤαβΙ, άα ΤΗοδβ. σ,462. 

* Κώδ. λαυρ. 86, α. 

' *0 1$ηοηηαηΙ, Μοηο^ΓαρΙιίβ άβ Ια νοίβ βαορόο έΐουβίηίβηηο 
Ραήδ 1864 σ* 197-198 αποδέχεται θτι τά πλεΤστα τ&ν δένδρων 
τοΟ έλαι6>νος έφυτεύθησαν κατά τους αρχαίους χρόνους. Αύο τών 
ο6 πάνυ γηραι6>ν κοπέντα πρό αύτοΟ ευρέθησαν έχοντα τό μέν 652, 
το δέ 530 έτ©ν ήλικίαν, ώς έδείκνυ ό αριθμός τ©ν επαλλήλων αυ- 
τών κύκλων. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 28 — 

Ό δε άθηναίχ^ όΐνος ητο έχεπευκής, ήτοι ^η- 
τιινίτης, ώς χαΐ τήν σήρΛρρν• «ΟΙδας τάς δίίας τάς 
λΐιταράις, ω^ (χ&λλον ή τών βοτρόων 6 *Αθήνη<κν οίνος 
δοκεϊ άποβλί€εσ6άι » γράφει ί Μΐ)(;αήλ -ίυρές τίνα 'Τί&ν 
φίλων*. Ηαρίίγε δέ χαΐ μέλι ή *Αττική, τών μοναχών 
τΨις Και^αριανίΙς ^εριεπέντων κ^>ψέλας καΐ μελισ<ιο- 
τρβφουντων άνά τόν Ύμηττ^ν'. Άλλα, τά κι^ριώτα- 
τί>ν, τοΟ σίτου ή ΐίαραγωγή ^το ού μόνον δνειεαρκής, 
άλλα χοιΐ ιναντελής ύπήρξέ ποτέ <ητο5δία* ΚαΙ «αρηγε 
μ»έν άλλοτε πιθανώς πλείονα <ιΐτον τό αττικών φεδίον, 
επειδή θά συνεισέφερε πιθανώς καΐ το δριον Άθΐί}νών 
εις την τώ 1037 έπελθοϋσαν έν Κωνσταντινουπόλει 
σιτοδείαν μ4ρος τών αγορασθέντων εκ τών θίεμ(&των 
Ελλάδος καΐ Πελοποννήσου έκατοντ^κ^σχιλίων μ«• 
δίμνων*, οόβ* έσ-^ερήθη σίτου τώ 1038 βτε Ι'ϊϋαίΐτχον 
έκ σιτοδείας τα θέματα Θράκης, Μακεδονίας, Στρυ- 
μόνος καΐ θεσσαλονίκης*. Άλλα μεθ* εκατόν πεντή- 
κοντα Ιτη, ίΐΛ Μιχαήλ τοϋ Ακομινάτου, ή πόλις Ιπα- 
σχεν, ώί θα ίδωμεν κατόπι, τά πάνδεινα έκ σιτόδείάς. 

^ *Ελα(ου ασκός ιτλήρης, χωρΛν δώδεκα ξέ^ΐα^ς ατ- 
τικούς αποστέλλεται παρ& τοΟ Μιχαήλ τφ 6σιώτάτφ χΐ$ρ ^Ησαΐ^^ 
τφ *Αντιοχε£τΐ(ϊ (Κώδ. λαυρ. 98, α). 

* Κ&δ. λαυρ. 35, β. 'Οτι δέ ή άνάμιξις ^η'εινης εΙς τόν ^Τνον δέν 
ητο ίγνωστος καΐ κατά την αρχαιότητα εΤνε βέβαιον, "ίπ, Δ ιο άτκο ρ. 
Ε, 43. *Ορίραν£δην έν τφ τοΐί Πόστο λάκα καταλόγψ τ&ν αρ- 
χαίων νομισμ. τ(»ν 'Ιονίων νήσων σολλέχθέντων ύπό ΙΪ. Λάμπρου, 
σελ. 11β. 

* Κβ»δ. λαορ. 1152, β. 

* Κεδρην. σ. 816.- 
» Κεδρην. σ. 518. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 29 — 

Έχ δέ τών χειρωναχτιχών τεχνΰν 6)ά^Λΐ φαίν&ται 
8τι ήχμαζον έν Ά6ήναις• μανθάνομεν δέ τήν χατιι- 
σχενήν σάΐϋΐανος, «^ήν δφανσιν ^άσα)ν* χαΐ εί τι τοχοΑ- 
τον. Άλλά'^^τ&ς αναφέρεται ή έλλειψις τεχν<λν άΧ^ 
λων* οδτως έπΙ παραδείγματι 6 Μιχαήλ ζΐ]τεΐ ιεαρα 
ταδ Ιια^χάπου Γα^ικίου τήν εΙς Άθηνας άποστολήν 
«{^αξοποι&ν «ένεΐ τα άθηναΐχά πάντα γλίσχρα χαΐ εό-» 
τελίί, ΧΛ^ δη καΐ τά γηιτονιχά ίργανα'.» Άλλαχοδ δέ, 
ϊούς ούχ άνευ ύπερέολίΐς, γράφει* « εξέλιπε χ^Ι <ρυ** 
αητήρ, οώ σιδηρεύς παρ*ήμϊν, οόχαλχεύς, ού μαχαιρο- 
ποιας, ταΟτα δη τάπρέ χβές χαΐ τρίτης Ιτι <τωζ6ριενα*. » 
' "Οτι δ'άπωςδήποτε παρά πάντα ταΟτα δέν ητβ έ<ττ€• 
ρημένοΛ^ τό 5ριον *Α6ηνΰν παντελδς Ιμπορίοο, φαίνε- 
ται έχ τούτου, οτι περιλαμβάνεται εν ταΤς μετά τών 
Βενετών έμποριχαΐς συνθήχαις τών Βυζαντινών, 2ν τε 
τι) 6π^ Μανουήλ τώ 1148 άνανε(ι^είϋη χαΐ τ^ &πό 
Ισααχίου τοΟ Αγγέλου τω 1187 συναφθείση μετά^ 
τοΟ δόγη Οπο ΜδΐδίΓορίβΡΟ^ καΐ τ•ϊί μεταξύ Αγγέλου Γ' ' 

* Κα»$. λαυρ. 98, α. 

* Κ&$. λαυρ. 69, α. 

* Κ©δ. λαυρ. 33, α. Τό εξέλιπε φυσητήρ απαντών παρ* 
*Ιερεμ. ΣΤ'. 29, μέ πείθει δτι Τσω; υπερβολικά εΤνε τά έντα0θα λε- 
γόμενα υπό τοΟ Ακομινάτου. Διότι δεν έζετιμήθι^ δεόντως, χρτ^ζει 
δέ Ιδιαζούσης προσοχί^ς τοΟτο, θτι οΐ βυζαντΤνοι συγγραφεΤς αυνεχ&ς 
ποιοΟνται χρί^σιν χωρ(ων τ©ν έκκρίτων συγγραφέων 9^ ^ητβ^ν ιΨ^ς, 
γραφής 1) φράσεων παροιμιωδΟ&ν. Τά τοιαΟτα δέ χωρία, 2νΒα πρό- 
κειται νά γείντ^ χρί^σις αύτ&ν ώς πηγ?|ς Ιστορικΐ^ς, πρέπει νά προσ- 
λαμβάνωμεν μετά μεγίστης προσοχΐ^ς, διότι δέν ^χομέν τι ^ητ(5ς 
χαι άνεπιζητήτω< μαρτυρούμενον, άλλα σοφιστικωτέραν τινά έπΙ 
τά περ\ ών 6 λόγος έφαρμογήν τ(&ν παλαι&ν, γραφικών % ιιαροι- 
μίαχΰν εκείνων. 

* ΤαβΙ αηά ΤΗο7ηα$, ΙΐΓΐίΐιηάβη ζαΓ ΑΐΙβΓβη Ηαικίοΐδ-υηά βίααίδ- 
§βδοΙι. άοΓ ΚορυΙ)1ί1ί Υοηβάί^ Ι ΤΗ. σελ. 1β4. 






— 30 — 
καΐ Έρρίχου Δανδόλου κατά Νοέμβριογ τοΟ 1199*. 
*Αλλ' ή μεγίστη κατ* εκείνον τον χρόνον ζη(Αία τών 
*Αθηνών εινε ή Ιλλειψις τίίς βιομηχανίας εκείνης, έξ 
^ς άφθονος συνέρρει πλοδτος εις τάς μάλιστα τότε 
ακμάζουσας πόλεις των θεμάτων Ελλάδος καΐ Πε- 
λοποννήσου, τάς Θήβας, τήν Κορινθον, τάς Πάτρας*, 
έννοοΟμεν δέ .τήν κατασκευήν σηρικών υφασμάτων. 
ΚαΙ ήσκεΐτο μεν εν παλαιοτέροις χρόνοις καΐ έν *Αθή- 
ναις ή πλουτοδότις αδτη τέχνη, ώς διδάα[χει σωζόμενη 
τις έπιτυμβίδιος στήλη '. 'Ίσως δ' Ιτι κατά την δπά 
"Ρογέρου άλωσιν των -Αθηνών ύπίίρχον αυτόθι κατά- 
σκευασταΐ μεταξίνων υφασμάτων *. Άλλα καΐ αν ύπήρ- 
χεν ή τέχνη αυτή έν Αθήναις, θα ήτο καΐ κατ* εκεί- 
νους ήδη τους χρόνους άναξία λόγου. ΤοΟτο δε κατα- 
δείκνυται μάλιστα εκ τίίς έν Αθήναις μη έγκατοική- 
σεως εβραίων μετοίκων, οϊτινες δέν θά ήδυναντο νά 

* Αύτ. σ. 118, 265 καΐ 279. Έπ. καΐ ΤαβΙ, δγιηΐϊοΐαηιιή οπ- 
ϋο&ΓϋΗΐ §βο§Γ. \)γζο.Ώί. δροοίαηΐίϋΐη ραρδ Ι, σ. 18 και 30. 

» "Επ. Ν ι κ ή τ. Χ ω ν. σ. 98-99 καΐ β08.— Τ ζ έ τ ζ. Χιλ. Γ, 392 
ΙΑ', 845. — Τ ι μ α ρ. κεφ. 6. — Θεοφ. Συνεχ. 228, — Βενιαμίν 
Το υ δ ελ. παρά ΤαβΙ άβ Τ1ΐ088. σ. 472. "Επ. ΤαβΙ αυτ. σ. 228 έν 
σημ. 52 καΐ Κναηββ, Όίβ Β^ζαηι^η^^ σ. 59 και β1. 

' Κουμανούδη, Άττικΐ^ς έπιγραφαΐ επιτύμβιοι άρ. 3553 καΐ 
Βαι/βί, ΙπβοπρΙίοηδ οΗΓόΙίοηηβδ (Ιο ΓΑΐΐί(ΐϋβ έν τφ Δελτίψ τΐ^ς έλ- 
λην. αλληλογραφίας, Α'• σ. 395, άρ. 2, ^νθα μνημονεύεται Διονύ- 
σιος σηρικάριος, κατά τον ε'. περίπου αΐ&να. Ό δέ σεβαστός 
χαΟηγ. κ. Κουμανούδης έδειζέ μοι και κατασκευάσματα τίνα ευρε- 
θέντα κατά τάς τοΟ λεγομένου Σερπεντζέ άνασκαφάς παρά τάς κα- 
τατοίχους άντηρίδας, άτινα έχρησίμευσαν ουκ άπιθάνως βίς βαφι- 
κο6ς σκοπούς. "Άρα εΤνε πάντΐ[^ άσχετα προς τήν βαφήν τ(&ν ολο- 
σηρικ(&ν έσθήτων ; 

* ΟΗο Ρη$ίη(}6η$ί8 άο. ^οβίίδ ΡπάθΓίοί Ιίΐ^. Ι, 33. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 31 — 
λέίπωσιν^άν ήχμαζεν ήτών σηριχων Κατεργασία ^ ΚαΙ 
ταΟτα μέν έπΙ Τογέρου, δστις δυνατόν χαΐ νά μετώ- 
χισεν εΙς Σιχελίαν τους εν Αθήναις τυχόν εδρισχομέ- 
νους ολίγους μεταξουργούς μετά τών έχ Θηβών χαΐ 
Κορίνθου δπαχθέντων. Άλλα βέβαιον εΐνε έιτωςδή- 
ποτε δτι έιά Μιχαήλ Άχομ^νάτου δέν ήτο ή πόλις 
ίστουργός υφασμάτων σηριχών χαΐ 5τι αί 
άμπεχό ναι τών έν Κωνσταντινουπόλει μεγιστάνων 
ΙστουργοΟντο ύιτο Θηβαίων χαΐ Κορινθίων 
δαχτύλων*. Το μόνον δέ χέρδος, όπερ έκορίζοντο οι 
χάτοιχοι τ?|ς Άττιχ^ς Ιχ τί}ς πλούσιας ταύτης έν 
θήβαις χαΐ Κορίνθω βιομηχανίας, ήτο ή συμμετοχή 
τών πλοιαρίων αυτών μετά τών έχ Καρύστου χαΐ Χαλ- 
κίδος είς τήν αλιεία ν τών τήν πορφύ^αν παρεχόντων 
κογχυλίων, άτινα άπ' αρχαιοτάτων χρόνων προύχά- 

« Ό '£βροΕΤος Βενιαμίν Του8έλας, έλθών εΙς τήν Ελλάδα 
ΊΖίρΧ τά μέσα τοΟ ιβ' αΐί&νος, έν τ^ γεωγραφική αυτοΟ αογγραφ^Ι, 2νθα 
(^ητΰς άποκαλεΤ τοί»ς έν Θήβαις Ιουδαίους εμπειρότατους στ,ρικα- 
ρ(ους, $έν μνημονεύει αποικίας Ιουδαΐκΐ^ς έν ^Αθήναις, έν ψ δέν άπα- 
ξιοΤ νάναφέρΐ[^ άλλαχοθι ο6δ* ενός μόνου Εβραίου τήν Ι^παρξιν. 
Αμφιβάλλω δ' άν ποτέ καΐ ύπΐ^ρξαν έν ^Αθήναις πολλοί 'ΕβραΤοι. 
*0 Ηορί" εΙκάζει (Εηο^οΐ. 88, σ. 164) θτι άν ήνε γνησία επιγραφή 

τις υπό τοΟ Πιττάκη έκδοΟίΤσα (*Αρχ. Έφημ. άρ. 271 Ο. Ι. (τ. 

9900) δυνατόν τίνες νά δζησαν αυτόθι. Κα\ εΤνε μέν γνησία ή επι- 
γραφή αΰτη, όρθΟ&ς νΟν έκδεδομένη παρά Κουμαν€^ύδΐ[^ (*Αττ. 
έπιγρ. έπιτ. άρ. 3573), άλλα πιθανόν χα) νά μή ή«αν ^ΙουδαΤοι ο( έν 
αυτ^ μνημονευόμενοι Ιακώβ καΐ Αε(όντ)ιος Εγγονοί *1 α- 
χώβου Κεααρέος. Πόθεν δέ παραλαμβάνει ό Ηορ^ τήν εΥδηαιν 
(α6τ.)δτι «μόνον έν ^Αθήναι^ φαίνεται βτι οΐ 'Ιου- 
δαΤοιδέν ήσαν ανεκτοί» άγνοϋ). Ότι δέ πολλοί '£βραΤθ( 
ήσαν μεταζουργοί άποδείκνυται καΐ Ικ τίνος έλληνικΐ^ς καΐ εβραϊκής 
έπιγραφί^ς έχ ΒηρυτοΟ Ινθα μνη|^ονεύεται αηρικάριος. Βαί/6ί ^νθ* αν. 

« ΚΟιδ. λαυρ. 86, α. 72, α. "^^^ 



Οί9ίίίζθ(:Ι Ι3γ 



Ο 



^^ 



— 32 — 
λεσαν τους £ΐς τάς έλληνΐ3ΐ&ς θάλασσας πλους τώγ 
Φοινίχων*. 

Κατά ταύτα δεν "ί^σαν πλούσιαι αί Άβί|ναι τβλβιι- 
τώντος του ιβ' αΙώνος. Παραβαλλομβναι δέ προς τον 
άμυΟγ}τον πλουτον καΐ τήν τρυφήν τοϋ έν Κωνσταν• 
τινουπαλει βίου, έγεννων Ολιβεράς έντυπώσβις είς τίν 
ερχόμενον έκεϊσε τάτυρωτα. Πολύδέ θλιβερώτερον ητο 
το αΓσθη(Αα καΐ δια τάς άλλας συ(Αφοράς, άς υφίσταται 
ή πόλις δτε ηλθεν ο 'Α^οομινάτος. 

Τήν πόλιν εδρίσκει 6 Μιχαήλ άσθενΐ) καΐ πτωχήν 
καΐ έν καταστάσει παρακμ^ίς,ήν δέν άρκεΐ νά έξτιγήση 
ούτε ή περιβόητος πλεονεξία τών'πραιτώρων καΐ φο- 
ρολογων^ οαδ' αΐ τα>ν πειρατών έπιδρομαΐ περί ων ^ 
λόγος κατωτέρω^ *Αλλ' έκ τίίς αναγνώσεως τών έρ-^ 
γων τοΟ ίεράρχρυ τούτου πείθομαι δτι κακόν τι μέγα 
εϊχε σαλεύσει ολίγον προ αύτοΟ αιφνιδίως τους δρους 
τίΐς ευτυχίας τών *Αθηνών, καταβιβάσαν αύτάς εις 
τήν έσχάτην παρακμήν. Τριοϋτο δέτι νομίζω τήν άλω- 
σιν %^ς πόλεως ύπό τοΟ Τογέρου'. Προσφωνών δ ΛΙι-τ 
χαήλ τδν πραίτωρα Δριμύν λέγει αύτω πρδς το?ς άλ- 
λοις• «δρώ γάρ ώς ούκ άδακρυτί βλέπεις *Αθήνας 
« ούτως άποβαλομένας ού λέγω τήν άρχαίαν λαμπρό- 

* Κ(&^. \α»χρ, 143^ β. Έκ τί^ς νήσου Κέω γράφει & Μιχαήλ- 
« κοιΐ ^ήν χβΐ «λωτιχοί «ολλοΤ; κογχυλεΐίτικοΤς πορθμείοίς 5ια- 
« ΐΕίραιοΟνται πρ^ ήμ£( ^^ τε Χαλκίδος κ«1 Καροστό0<ν καΐ *Λθή• 
«νι^Οεν^ι^ 'ΰλ^εοον. δέ ί(ΐθανΦ< οΐ τ€ϋν μβρ{&ν νοΑτων «ορθμ^'Εΰ τά 
κογχύλια έν ταΐς θαλάσσαις ταΤ; ιρ£ρ1 τήν *£ρμιόνην^ παρά τή^ 
ν^]κον Γύαρον χαΐ παρά τ^ς γείτονας άκτάς, ώς τίοΧ κατά το6ς 
άρχαΐοο^ χρόνους, "Επ. ΰηνΟϊΐί, Οτ, Θβ3θΙι. έκί, δ' τόμ. Α' σ• 
65Ϊ5, σημ. 14. ΡβΙαροηα€809 τόμ. Β' σ. »Τ9, σημ, 48. 

• •Ιδ. άν. (ί. 14, μάλιστα δέ τήν αυτόθι στ^μ. 2. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



« τ«ί), αλλ4 χ«1 α^τί τό τϋ^ π9λΕ(ι)ς σχίίμικ χαΐ 'Φ 
« δ>Λ>$ Ιγγρά^ρυααν τΛί πρλ^ήτί ι^ορφήν χαΐ ^ρατά^ 
« ατασιν» Ό^^ίς τείχη τλ μέν ΐίερι^ρημένο^ τά δέ χΐϊίφη^ 
β ρημέν^ 9((χράπαν, ρί^ιβ^ς ^ ?(ατ^σΗαμμένας χο(ΐ γ£ΐι»ρ^ 
€ γρνμέν^ς, 'τοΡτί δή τρ τφν |χπορ^ούντ<»>τ ΙίτΟ' ^τ$ 
« τελευταϊον παροίνημα, ήτ^οϊ^ν χαΙΜ^χεδί^ν τρεϊς^ήτ 
« β^ς έμί^παρώνηχεν. Όρ^ς την πόλιν μαχράν έρη- 
«μίαν μιχραΟ χαΐ άοίχητον. ΟΟτω βαρβαριχώτερον τ$ν 
/«Περσία έ χρόνος τοϊς άγαφοΤς έπεξίίλθε τίίς π$- 
«λεως*»/Αλλ'ή ι^εριγραφή αυτή δεν έμποκεΤ τήνίδέαν 
^ςαταστροφίίς ^ροαφάτ^υ ; Τά «ϊ^τά δ' Ιξβγγέλλει β$- 
Ούς Ιν τ^ ηρώτη αί^τοΟ 4| ^Αθηνών έπίστολίί, δτι δ^λα 
δη βλέπει χατε^χο^μμένα ^^ τείχη καΐ τάς λεωφόρους 
4ρήμρυς•. *Αλλ& μή τά λείψανα τίίς αρχαιότητος ί σαν 
δίΑα^οτω^μένα μδλλον ; « Οδδ' 4ρείΐϊΐον γοΟν "Ηλιαίας 
« ή Ηβρίπ&του ή Λυχείου εδροις άν^ πλείστα χαμών^ 
« Μόνον άν ίδρις ττετραϊόν *Αρειοϋ Πάγου γεώλοφον^ 
« οόδέν δ φασιν Ιερόν, δτι μή στεφάνην πέτρας ψΐλήν 
« χαΐ μόνω τώ σεμνώ γνωριζομένην ονόματι• τυχόν 
« δέ τι χαΐ τίίς Ποικίλης Στοδς μιχρ^^ν λείφανον, μη- 
« λόβοτον χαΐ αότό χαι τόϊς όδοΟσ* τρΟ χρρνου τάς 
« πλίνθους παρατρωγόμενον^. » ΚαΙ αλλαχοΟ δέ τών 
ανεκδότων Ιργων αότοΟ μνημονεύει ό Μιχαήλ τφν 
σωζόμενων ιερών λειψάνων τ-ίίς αρχαιότητος, άλλ' ή 
είχών είνε θλιβερά χαΐ άνταξία τής πέριξ οίχτρότητος. 
"Ωστε δ•ν ' όχνεϊ πολλάκις νάποχαλίί τάς *Αθήνας 

* Μιχαήλ, ε\ς ΔριμΟν $ 5. 

* Κ&δ. λαυρ. 34, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 3» — 

θ3Ε|ΓΡ9το|ίΐτρβς |&σν» τ^ το» δίΡΟ^ΜΤος άοιίίΐΜ•*. 'Αλλβ 

« ψι^ σ9Υε?][ε τοδτο τ» ζαρτερώτ^τα ζα ^Οσνου ζβλ»- 
« «ερτερβ, Άζρόνολκς βδηκ ζαΐ Πάγο^ 23κΙνος Ά- 
« ρεκος, Ύρχττέ^ τε χαχ Βεΐρζιευς ζαι είτι χο9 άλλο 
• ούσεϋς Ιργογ ίχτηζ-ιοιρ*». 

Μόγος "ξ^ο έτι λο|£'κρος ο ΠαρΟείΝίΐγ, βν οι χριοηα- 
τοι Γβικ "ίζ^ έη ΙοοΦττκαιτοο, αν |ΐή ζαΙ χρότερογ% 
κ]^©^ μετατζεΜΦει άς έχχλτ;βίΛΐτ, Ύΐ[ΐχσ » ^ηες β»τχιι 
έχΓ ύ^ίματι τΐ^ς θεοτόζου. Κβα ενομίΰ^ μεν ζατ* άρ- 
]^βιοτέρο:>ς ^[ρέ'νους δτι γ«£ς τοδ Άγ^ρύστο» θεο9* *% 
τ%ς Άγίβ^ Σόγιας• έγένετο 6 Παρθενύν, έκ'έβ^άτϋΐγ 
3έ ζαΐ χάλττ ο χοτέ μοΛ^τής ττ,ς έγτα^Φα γαλλιζΐ^ 
σχοΧ%ςΫβύΐ άθ ΙηΙ1»?νί11β τζθέλτϊσε υ2 6«οσττρί|7^ τττ» 
οεοτέραγ τ»ττςν γνώμιρι^ 'Αλλ' ανε έγβγττρριτενν 
οτι έκ' ονό[£ατι τξς θεοτόζο:» έτιματο η Ιζζλΐζ9τα% τί 
ί^ ί^φάγψωσις τών συγγρα^βν του μι^τρσκολχτοο Μι- 
χ«{λ ζαταδείζγυστν δριστιΖΜς τύ «ραγμκ*. Έζγερϋ 

• ΓΓκηη, ΤατοϊβΓ. ». 401. 

• ^IβΜιι, ν. 13. Ια ΟΜϋίέϋατ, Αύ^α^Β «ιιοΐοιιηβ βΐ ιμηιτρΙΙο 
ν. 10). 

'' Η€€ΐιβΓ(:1ΐ£5 ηΐΓ ΓβιηρΐΑοειιΐ6ΐλΙ οΐ Ιβ νο<3ΐ>ΐ€ <1β8 β^ϋ^Φβ οίιιβ- 

Εη^ηΪΓ». Ριπ3- 1000 β. 475 χ- έ. 

• Α. ΜοΛ/ΜΟί, ΑύιείΜβ οίιη5ίΐ*η*β ν. 33 ζ. Ι. ΙίϊιτΑβτΙή, βττ 
Ρ3ιΐ1ΐ6θοη ν. 43χ. έ. — ΒνννβΤος «^νο|Μς κ«ρ4 ΙΓκΑ^ν^νίΑ, ϋΐβ 
8ΐ2<1( Αύιβιι ϊιη Αΐΐαΐΐιυιιι ν. 739 $ 11. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 35 — 

δέκαΐ τήν είκασίαν, ήν θεωρώ κατ'ούδέν άπέχουσαν 
τίίς βεβαιότητος, δτι τά πλίίρες ^νομα τί)ς πολιούχου 
τίΐς έν τω Παρθενώνι τιμω[ΛένΎ;ς ητθ Π α ν αγ ία ή *Α- 
θηνιώτισσα. Οΰτως έπιγρά(ρετα( ή θεοριήτωρ έιΗ 
σφραγϊδος μολυβδίνης σωζόμενης έν ι^ αυλλογ-ϊΙ τοΟ 

έκ xΤ^ς άειπαρθένου χόρης άνέσχε, τό μέν ιιλάνον έκεΤνο και ζο- 
φερών άπέσβηκε πΟρ 6σα χαΐ πυγολαμπίδων φΰς υπό λαμπρές 
άχ'ΰΤνος άμαορωθέν ( «λαμπτήρ γάρ φησιν άμαρτωλ&ν (τβέννυται») 
χαΐ ή Άχρόπολι; αΰτγ^ τ91; τυρανν($&ς τΐ^ς ψεο$οπαρ6ένου *Α6η- 
νβς άπήλλαχτο και ούχέτι τό έπιβώμιον αύτϊ^ς πΟρ άκοίμητον 
τρέφεται, τψ^ς $έ 8ι' αΐ&νος παρθένου καΐ μητρός τοΟ θεοΟ πυρσός 
άειφανής ώς άπ' ούρανοΟ τΨ^ς &κρας ταύτης άν{.βχει χαΐ ο6χ βπως 
τήν τέόλιν χαΐ τά τΨ^ζ Άττιχΐ^ς υπερόρια διαυγάζει, άλλα χαΐ θσην 
γ^ν επέρχεται Ι^λιος. "Οντως θπου τό τΐ^ς πλάνης έπλεόνασε σκό- 
τος (τίνας γάρ άλλους δεισιίαιμονεατέρους τ6>ν Άθήνησι ΠαΟλος 
έώραχεν ;) , έχετ τό τί^ς αληθείας ύπερεχκέχυται φ©ς χάκεΤ γνω- 
στός ό θεός καΐ μέγα τό ^νομα αύτοΟ, Ινθα τό πρότερον άγνω- 
στος ώς ανώνυμος ώνομάζετο. *Πς «ροβερός ό τόπος ούτος* ούχ 
έστι τοΟτο άλλ'{\ οΤχος θεοΌ χαΐ α^τη ή πόλη τρΟ ούρανοΟ κάν- 
τεΟθεν τό ύπερουράνιον τοΟτο <ρ&ς άκο(μητον (κώδ. ακάματο ν) 
εΙσρεΤ δεΟρο, ο6κ άμαυρούμενον ημέρας, ού διακοπτόμενον νυκτΐ, 
άξυλον, άϋλον, άχραι^νέστατον, άειλαμπές, άειφανές άβεβήλοις 
χαΐ πιστοΤς ομμασι. ΤοΟτο στΟλος (κώ$ί στύλος) θείου πυρός, 
τοΟτο τΨ^ς καθ' ήμβς μυστικΙ^ς χαΐ φωτόδόχαυ νεχρέλης απόρροια, 
δι' ών όδηγοίμεθ' άν,εΐ $ι' έρημία^ παθ<&ν όδ^ύοιμεν (χώδ. όοεύο- 
μεν) εΙς τήν έπιθυμητήν (λαυρ. έπιθυμητιχήν) γί^ν χα\ τΟ&ν 

πρωτοτόκων μητρόπολιν Οΰτω με περιλάμψαν τό χύμα (κώδ. 

χ Ό μ α) τοΟ θείου τούτου φωτός θιέθηκεν, ώς μή τήν Άκρόπολιν 
Άθην&ν βλέπειν λογίζεσθαι, αλλά τό θβοστιβές έκεΤνο Χωρήβ, 
μβλλον δ' αυτήν τήν άκραν τοΟ ούρανοΟ. Άφ' ης Ακροπόλεως ώς 
από μέσου κέντρου Υσαι (κώδ: Τσάι) πανταχόσε λαμπηδόνες έκ- 
πίπτουσαι τήνπόλιν θλην πυρσεύουσιν^εΤτα εΙς τά ύπερέκεινα έκ- 
τεινόμεναι σχεδόν εΙς άπειρον έκδισκεύονται καΐ γίνεται τοΟτο ή 
πόλις τ^ λοιπ^ γί δπερ τζ πόλει ή Ιερά αΰτη .... Τοιόνδε τό 
τέμενος τοδτο, πιρικαλλές, εύφεγγές, ανάκτορο ν τΐ^ς φωτοδόχρυ 
παρθένου καΐ φωτοδότιδος χάριεν, τό τοΟ λάμψαντος έξ αύτ?1ς αλη- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 3β — 
ιτρεϋβευτοΟ χ%ς Τουρχιας χ. Φιατιάδοο, άνηχούσιης 8έ 
χατα ΐϋδσαν ιαθανύτητα εΙς τόν Μιχαήλ χαΐ παριστώ- 
στήί έκ Οατέρου μέρους τήν Παναγίαν έστβμριένην δΛ 
στεφάνης, χρατοϋσαν δέ διά τίίς δεξιάς έττΐ τοΟ κ6λ^ 
«ου τ3ν παΐδα ΊησοΟν, τήν δ'άριστεράν ίχουσαν άνα- 
τεταμένην πρό τοΟ στήθους*• ΕΤνε δ* οδτος τύπος τις 

«^ιν^^Ι^ φω'Τ^ς άγ(οο (ββροχχ. &γιο ν) σκήνωμα.» — ΚΦ$. λ•\>ρ. 85, β. 
4 Μ^« ιβαρβψυχή καΐ ^ιάχυσις ή διβλάμιτουαα χάρις *^ τβμένβι τΙ^ς 
•θ•ομήτ»ρο<* αΐ^τη μοι χα\ βίς στΟλον (κώ^. στύλο ν) ΐΓορό< σχε- 

• ^ιάζετβι χα\ νεφέλτι γίνβται ήγεμών έρ<ημάζοντι χαΐ σκηνή (λαορ* 
«σχηνΐ^) χρύπτουσά με χατά τόν Δαυίΐ^ ενήμερη χακί&ν μου χαΐ 
«θ€οπτ{ας περιωπή τό τ1\( ^τοο προφαΐνουσα μυστήριον ένβργέ•* 
« στερον* τό μεΤζον, άχρόπολις ούρανοΟ κ«) εΙς τρ(τον ο6ρβΕνόν άν«^ 
« βο(νειν ^νοΐ^ντα μετεωρ(ζοοσ«• » — Κ<&^. λαυρ. 88, α. « • . . παΐ 
«1ν« τ& ύστερα χρόνφ κα\ $ό{ΐ|) πρεσβύτερα προσθήσω, πολιοΰχον 
€ α&χαΟσαν τήν παμβασ(λειαν Παρθένον κα\ θεομήτορα^ ^ς τό δεΟρο 

• θεΤον άνάκτσρον βέβηκε μέν κατά κορυφήν τΨ^ς παλ«ιί« Μκροπό- 
έ λεως, ίν ο6ρβνφ δέ έστήριξε κάρη, μβλλονδέ αδτό ίστ^ν 4χρ« τβΟ 
« ουρανοί (Ι»< τ9(ς βεοτόκου θεΤος Παρθενών χα\ ύπερχόσμιο^ ΘΑλα- 
< μοί χαΐ μτ>ρ£α« τάς τ«α πνεύματος ενεργείας τβΤς προσιοΟσι χα% 
« τελουμένοις προβαλλόμενος . » 

»Εν δέ Κέφ διαμένων δγραφε τοί>ς έξΐ\ς στίχους εΙς τήν ββοτ^ί' 
χ ο ν. ΚΑ£. λαυρ. 18β, α. 

£1 καΐ παμμιγέων 'Ιταλίδν σύστρβμμ' ^γέρωχον 
τϊ^λέ μ^ ^Αθηνβ&ν ήλασε, Παρθένη παμβασ^λεια, Κ&^.τ^λε 
ϊνθ' Ιλαχον θείοο τεμένβι>ς σ16βν είναι άνυτήρ, Κ6)$. άνητήρ 
άλλα χα\ ώς α^ δποι ποτ* ϋν & γα(ι^ς μετανάτη^ς, 
5 πάντα σύ μοι θυτήριον &λλο, ναός μέγ* άμείνων, 

ούχ άρπακτός άτασθάλοις άνδράσι- 

Τοιγάρ, Ανασσα^ σάωζί σόν, εΤ ποτ' Ιτιν, Ιερί^β• 
σβΟ γάρ ύπεχχρεμέω «(^^χήν έμήν, ^ν έλέαιρε. 

* "13^ έν τφ π(ν. τόν άρ. 2. Τό ΑΘΗΝΜ1 βεβαίως πρέπει 

νά συμπλΐ|ρω6^ εΙς Ά θ'η νιώτισσα. ΜΡ ΘΤ Η Α^ΗΝΙΠΤ άνα- 
γινώσκεται κα\ έπΙ μολοβδΝης σφραγτδος Νιχολάοο ποιμένος ^Α* 
Ιγ|ν6>ν κατακειμέντ^ς έν τ^ συλλογή τοίί πατρός μοο, Τήν α^τήν δ' 
έπη^ραφήν Ιφερε πάντως καΐ ή έν τφ προσηρτημένιρ πίνακι ύπ•ά^. 1 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 37 — • 

^{ον(1 {8(άζων, ινολλφ διάφορος τοΟ τής Παναγίας 
τδν Βλαχβρνδν, ήτις φέρει συνήθως τόν ΊησοΟν έν 
(Α6ταλλί<ΰ επΙ τοΟ στήθους ^ ΟδχΙ δε διαφόρως πρίς 

δηκ><^(ευομένη σφρβγίς τοΟ μητρσπολ(τοο Γεωργ(ου^ Τσως α&τοΟ 
τ•0 ΞιιροΟ, έπΙ τοΟ όπισθεν |ΐ1ρους ίνθα «αίνετοα λελϋ^βι^^ένη• Μ^τι 
£ν |λόν«ν «ό ΜΡ ΒΧ Ι^ρερε, δέν ητο ανάγκη «2 δύ» αΰται λέξϋς «Α 
σι>ριπιε9θ&σιν επάλληλοι έπΙ θ^τέρου μέρους τΐ^ς Παναγίας, άλλ* 
^τ« βΐχ^ς ν4 χ<ι»ρ(α^α»σιν έχατέρωθεν τΐ^ς χεφαΑ^^ς^ ύ*ς γίνεται «^ν^• 
θ^ς. Ότι δ& Άθηνιώτισσα τζτο τό Ικώννμον ν^( τ<&ν ΆΟ^νβ^ν χο• 
λιούχον Παναγίας πειθόμεΟα χαΐ έξ Αλλων λόγων• "Εντινι χρνσό* 
βοόλλφ 'Ινααχίου τοΟ Αγγέλου, νωζομένφ έν τφ γραμματ«^ολαχ£(φ 
τ9^ς έν Πάτμφ μονί^ς, μνημονεύεται κιρ«ώνυμο« έν Άθι^ναις να^ς 
τΐ^ς θεοτοχου, επώνυμος τ 1^ ς «όλειος (Ζαχ&λλίων 1ν Άθη- 
να(4|>. 1^75, β• 222). Έν $έ τ^ ^ιαΟι^χ^ τ«0 $ουχ^ς Νερίοο (1394) 
^ ΟαρΦενών χαλεΤται δ&ηία ΜΑτία^άί ΑΐΗβοβ (Βηο^η, Νουν^ΰβ» 
Β6θ1ΐ6Γθ1ΐ68, 9. 2{(4)• άλλα τοΟτο εΤνε περίφρανις τοΟ έλλην<χ#9 
Άθηνιώτιααα. 

^ 01 ^«ι τ4&ν βυζαντιβκ(&ν νομισμάτων τύπο4 τΐ^ς ϋαι^γία^ $<&» 
νανται νάν«χ^««ν εΙς ^ύο^ ε^ς τήν {«ταμ^νην χαΐ τ^ν ΙιΛ ^χοο 
χαΟημένην. Τούτων ή Ιστάμενη ότέ μέν Ιχ&ι τές χ€ί^Λς άμχροτέρα< 
άνατεταμένας (^αόαϋβτ, Οέδοτίρΐιοη ^όηέΓ&Ιβ βββ ΐϋοηηειίββ 1>7- 
»ιι»1ίηβ8 Λίν. Ι^, 7. υ, 6. Ι^νΐ, 12. Ι. VII, 8 χ. 1.)• *^ ί'^^ταιι- 
ρωμένας άπλ£»ς έιεί τοΟ 9τι&Ιοο€ (ΙιΙΙ, 7 ), 9\>ν46ως ϋ φέρει Μ, τοΟ 
«τνίθο^ς έν μεταλλίφ τάν «αΤία 'ίησ^ν^ είτε (ι^ωμέν«ς Ιχουνα τά( 
χεΤρας (Γ.ΙΙ, 8, 9, 12, 21. Ι,ΙΥ, 14-15. Ι.νΐΙ, 4, 20. Ι^ΥΠΙ, 5. 
ΙιΧΧ, 12), εΤτ' εσταυρωμένος (Ι. ΥΠ, 5). Ή ^έπΐ 6ώχ<Η> χαθημένη 
ότέμέν Ιχει τά< χΛρα« άνατεταμένας (ΙιΙΥ, 13(, ^τέ δΜ^ανρω^ 
μένας (Ι.ΥΙ, 4. Ι^ΧΥ, 13. Ι.ΧΥΙ, 2, 3, 4). Σ^νι^έστατα Ιί φέρνει 
α^τη ^οοΐ τ•0 στι^Φους τΑν «αΤθα ^ησο9ν έν μεταλλίιρ βίκερ χρατεΤ 
&ά τ»ν χ«ιρ«»ν (Ι.Ι, 5. Ι,ΙΙ, 1. Ι.ΠΙ, 18. ΜΥ, 1. I^Υ, 11. 1.νΐ. 
14. Ι,νΐΙ, 15. Ι-ΧΙΥ, 9. Ι.ΧΥ, 9. I^XΥII, 11. 12). Είς Ινα 
τϋ^ τύπων τιούτων άνακτέαι χαΐ αΐ πολλαΐ είχάνες τ9^ς Παναγίας 
αΧ μόνον μέ)^^ι τοΟ «τι|Οους έζικνούμεναι ^α1 Ιχθ<»σα4 τάς χεΤ- 
ρας άνατεταμένας β ί*ήι ^Κχ«*σα<ι μετάλλιον 1^ μή, α1τ*νβς δυνα- 
τόν νανιΙΙχωσιν ^; έχάτερον τ6>ν τύπων, τύν τ9^ς Ιστάμενης {\ τί^ 
καθήμενης Θεοτόκου. *Επ\ νομίσματος δέ Κωνσταντίνου τβΐϊ Μονό- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 38 — 

τόν τύπον τίίς Παναγίας τής Άθηνιώτισσας εικονί- 
ζεται ή Θεοτόκος, καΟ' δσον έτι διακρίνονται τά Γχνη 
τών ζωγραφι&ν, έιυΐ τοΟ έσωτερικοΟ τοίχου τοδ οπι- 
σθόδομου τοΟ Παρθενώνος. Διακρίνονται 8έ πλείονες 

μάχου παριστ©ντοζ τήν Παναγ(αν ϊχουσβν άνατεταμένας τάς χ€Τ- 
ρας καΐ άνευ μεταλλίου υπάρχει επιγραφή ΜΡ ΘΤ Η ΒΑΑΧΕΡΝΙ- 
^10 Α, (8αδαΗβί\ ΧΙιΙΧ, 12). Οΰτος λοιπόν ό τύπος μετά τΦν άνω 
«τ^μειουμένων ποιχιλι&ν εΤνε ό τί^ς Παναγίας τ(&ν Βλαχερν&ν. Τάς 
δέ διαφοράς τοΟ τύπου ζητεΤ νά έξτ^γήση 6 8ονΗη " Όοηςη^ι (Βοοίΐϋχ 
βΐ 1)ϋ11β8 <ΐ€8 Οοιηηέηβδ. Ηθν. ΑροΙι. 1877, Ι, 85) άνάγων αύ- 
τάς εΙς άγαλμα, διαφόρως έν τοΤς άπειχονίσμααι παριστάμενον, 
τοΟθ' δπερ φα(νετα{ μοι άπίθανον. 

Μ^νον ί* έπ\ δύο νομισμάτων 'ΡωμανοΟ τοΟ Λιογένους βλέπομεν 
καΐ άλλον τύπον Παναγίας, Ιστάμενης μέν, φερούσης δ* έπΙ το5 
χόλπου προς τά δεξιά τφ θεωμένψ τόν 'ΙησοΟν (Ι^, 14. 15)• Άλλ'6 
έπΙ τ(&ν βυζαντιαχ&ν νομισμάτων συνήθως παριστάμενος τύπος παρά 
πάσας αύτοΟ τάς ποικιλίας διαφέρει τούτου κατά πολύ. Ουδέ δόναταί 
τις προς ύποστήριξιν τΐ^ς Ιδέας ίίτι τυχόν τοιαύτη άπειχονίζετο, ώς 
έπΙ τ&ν &νω νομισμάτων τοΟ *ΡωμανοΟ, ή Παναγία τ&ν Βλαχερ- 
ν<&ν νάναφέρΐ(ϊ τήν έν τφ σωζομενφ ν^ν 'Αγιάσματι τ©ν ΒλαχερνΦν 
όμοίαν εΙκόνα τΐ^ς Παναγίας (Τδε τήν εΙκόνα παρά Πβσπάττ[\ έν 
ΒυζαντιναΤς μελέταις, σ. 390), διότι ή εΐκών α\^τη δέν φαίνεται οϋ»σα 
«ρχαία (αύτόθ. σ. 394). *Απ* εναντία; δ' ό τύπος οδτος εΤνε ύ 
συνήθως παριστάμενος έπι τΛν σφραγίδων τ©ν μητροπολιτΙ&ν Α- 
θηνών. 

εΤνε δ* α( γνωσταί μοι έξ αυτοψίας ή έξ εΙκονων μολύβδιναι 
σφραγίδες μητροπολιτ&ν ΆθηνθΟν αί έχουσαι εΙκόνά τ^ς Θεοτόκου 
οκτώ• ή τοΟ Σάββα {ΜονάΙηιαηη, Κον. ΑιοΗ. 1877. Ι. Ρΐάικϊΐιβ 
Χ, αρ. 36), ή τοΟ Νικήτα (έν τ^ συλλογή τοΟ πρεσβευτοΟ κ. 
*Ιω. Φωτιάδου), ή τοΟ θεοδηγίου (δημοσιευθείσα υπό Κ ό μ ν ο υ 
έν τΐ^ Κοναο Ναηπδίη. τών Παρισίων 1 865, σ. 165, πίν. VII, άρ.ΐί), 
ή τοΟ Γεωργίου [ΜοΓάΙηιαηη, ίνθ. άν. άρ. 35), άλλη μητροπο- 
λίτου Γεωργίου ή απεικονιζόμενη έν τφήμετέρφ πίνακι ύπ^^άρ, 
4, ανήκουσα εΙς τήν συλλογήν Φωτιάδου, ή τοΟ Νικολάου παρά 
Φωτιάδτ^, άλλη Νικολάου έν τζ συλλογή τοΐ5 πατρός μου, ή τοΟ 
Μιχαήλ ή ένταΟθα υπ* άρ. 2 απεικονιζόμενη, έχ τϊ^ς συλλογΙ^ς 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 39 — 

τής μιας ζωγραφίαι τής Παρθένου, £ν μία τέχνης α- 
ξίας λόγου. 

Ό ναός τής θεομήτορος, δτε ^λθεν εΙς Αθήνας δ 
Άχομινάτος, Ιστιλβεν Ιτι όπό χάλλους, ήτο δε χατά- 
χοσμος δπο είχονων χαΐ πλούσιος Εερών σχευών. Ίό 
μέν άγιον βΐίμα είχε χατασκευασθί) προς ανατολάς, ά 
δέ νίρθηξ Ιχειτο χατά τόν όπισθόδομον, 5θεν χαΐ ή 
εΓσοδος. Τήν άγίαν τράπεζαν έβάσταζον τέσσαρες χιό- 
νες εκ πορφυρίτου, άλλαχοΟ δέ ισταντο κίονες έξ Ιά- 
σπιδος. Εντός τίνος κόγχης έχρόσιζε μεγάλη εικών 
τής Παναγίας, ίσως κατά τόν αυτόν τύπον τίίς *Αθη- 
νιώτισσας, διηνθισμένη διά μυρίων ψηφίδων, ών πολ- 
λαΐ εύρίσκοντο έτι κατά τους παρελθόντας αιώνας \ 
Κάγώ δέ παΐς ών ενθυμούμαι οτι ύπό τών όμηλίκων 
κατά τήν Κυριακήν αυτών σχολήν άνευρίσκοντο τοι- 
αΟται χρυσόπετραι. *Αλλά πιθανώς πασαι αί ψη- 

Φωτιά8ου. Τ&ν οχτώ $έ τούτων τρεΤς μόνα ι φέρουσι τόν τύπον τ%ς 
Παναγίας τ©ν Βλαχβρν&ν, ή τοΟ Σάββα, ή τοΟ θεο$ηγ{ου καΐ ή το5 
Νιχήτα. ΚαΙ ό μέν 2άββας ^το μητροπολίτης αρχομένου τοΟ Γ 
αΐ&νος, 6 $έ θεο^ήγιος απέθανε τφ ΙΟΟβ, ό 8έ (Ρυθμός τ%ς σφρα- 
γΤδοί τοΟ Νικήτα δεικνύει θτι εΤνε ό αρχαιότερος τφν ομωνύμων^ 
ύ περί τό 881 θανών. "Αρα πβσαι αΐ φέρουσαΐ τόν τύπον Παναγίας 
τ&ν Βλαχερναν εΤνε παλαιότεραι τΐ^ς εΙς ^Αθήνας έλεύσεως Βασι- 
λείου τοΟ Βουλγαροκτόνου. Δέν εΤνε λοιπόν άπίθανον θτι κατά τήν 
έλευσιν το!) βασιλέως εκείνου 9^ περί εκείνους τους χρόνους ή πόλις 
$1* οΙονδήποτε λόγον άντικατέστησεν έπί τε τοΟ Παρθενώνος καΐ 
έπΙ τ(&ν δημοσίων σφραγίδων τόν τύπον τΨ^ς Παναγίας τ©ν Βλα- 
χερν&ν διά τΐ\ζ εΙκόνος Παναγίας τΐ^ς Άθηνιώτισσας, εΙς ΐ^ν εδόθη 
ό τύπος τί^ς Όδηγητρίας. 

^ Περί τοΟ Παρθεν(&νος ώς εκκλησίας χριστιανικούς έπιθι ΙαΐΜΓάβ 
Αίΐιέηββ Λΐιχ XV, XVI βΐ XVII δί^οΐοβ σ. 7 κ. έ. καΐ τοΟ αύτοΟ Μέ- 
ιηοΪΓΟδ οΐ (ϋδδόΓίαΙίοηβ. Ραπβ. 1852 σ. 17 κ. έ. ΜχοΚαβΙίΒ^ Όογ 
ΡϋΓΐΙιοηοη. σ. 4» κ. έ. Ηορ[ έν Εηο^οΐ. 85, σ. 139. 



ί^ 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 4* — 

μουσειαχήν είχόνα^ άλλ' εΤχον έχνέσει χαΐ έξ βΙίλλ«*ν 
έ{Αθ(ων ίίο^ουσαν τέν ναόν. Περί ^ «(«Ιν νΟν <Μζο- 
ρέν6>ν έΐϊΐ ΐ:όί> 'ζοίχόυ τοΟ όίςι^ο^μόιι εΐίίόνων ΐ(α^ 
Τηρώ 5ΐέί δίέχρινα σα^Ος $6ο Ίτρέκους τέχνης. Κ«1 αϊ 
μέν έπΙ τοΟ τοίχου κρ6ς τά δεξιά τω έχ τοΟ δίικσφοδό- 
μου ε{σιόντι είνε ΐ^ολλω τβ>ν άλλω^ άρχαιχώτερακ χ^ 
άτελέατεραι, μάλιστα ιτερί τάς ητυχάς^ α{ δέ τοΟ Αρί^ 
στέροΟ τοίχου χαΐ τοΟ άλλου^ τοΟ προς βορρ&ν, εΙνε 
τεχνιχώτεραι πολλω, ένίων δέ τα σωζόμενα ιεροσωκα 
έχουσι δκάγραφήν άρίοτκιν χαΐ δύνανται να καραβλιη- 
Οώσι μετά θάρρους κρές τά χάλλισ'^α έργα τ^^ς άχμαίάς 
«άρ' Ί-Μιλοΐς τέχνης. 

Ό νά^ οδτος τί)ς θεομήτορος ητο «ερί-Λυστος ΐοαρά 
Βυζαντίνοις^ φαίνεταο δέ 5τι συνήθης ήτο ή εις αδτάν 
ιεροσέλευσις νκϊ προσκυνήσει. Έντεδίεν εξηγείται ή 
πανηγυρική μετάβασις εις Αθήνας Βασιλείου τοδ 
Βουλγαροχτόνου τω 1019 μετά τάς νίκας κατά Βουλ- 
γάρων ^ Μαρτυρεΐται δέ περί αότοΟ^ οτι έχοσμησε τον 
να^ άναθήμασι πολλοίς λαμπροΐς χαΐ πολυτελέσιν*. 
ΕΙς ταΟτα δ* ϊαως ανάγεται καΐ ή τί5ς αγίας τραπέ- 
ζης ύπεραιωρουμένη χρυσί) περιστερά ή παριστώσα τ6 

* Ό ΙαΐΗ>τάβ ( αυτ. σελ* 23 «ημ. 4. ) είχάζει δτι τΙ^ι έχχλη- 
9\Μς «ι «1χ^ν€( έβλάβη^αν έπ\ εΙχονο(^χων χαι άναδιωρΟώΟη)"^ 

^ςΟ&σιν αυτόν μεγαλοικρεκΦς 1} φιλοίωρούμενοι γεννβίοκ ^^^ βι^ 
τοΟ, Ιστόρι^σαν έχ νέου την έχχλη«(αν. Σ<»μπ{ιιτϋ οέ ι)^ δε^^τέ^οι 
«!λτη τ(&ν γνιομΰν τοΟ Γβλάτου λογ(ου ι:ρά< τάνω^ρω («ελ. 39^ 
έν9ημ.)έχτε9έντα πορ{σματα τΐ^ς έςετάνεως τ&ν ά6ναΐχ€ί^ν 9^ρα- 
γίίων. 

« Κβδρην. II, 475. Γλυχβς σ. β78. Ζ ω ν α ρ. XVII, 9. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 4ί — 

αγιον ιτνεΟμα, Ιπταμένη 8ιά χυχλοφοριχΐίς άεννάου χ(- 
νήσ6ως^ 

ΕΙς «ρασκόντϊ^ι^ν του ναοδ τούτου ήρχοντο πολλοί, 
κύ^Ι μάλιστα έχ τών επιφανών, θαυμάζοντες την χαλ- 
λονήν ίίοΟ χτίσματος χαΐ ζητουντβς την χάριν τίίς 
Θεοτόχου'. *Αλλ* ή πόλις είχε χαΐ άλλος έχχλησίας, 
6^ τίνες σώζονται Ιτι χαΐ νΟν, εν α!ς ή Καπνιχαρία, 
χληθείσα οΟτω, παρά τάς χοινώς φερομένας παραδό» 
€Τ6ΐς, 6πό Καπνιχάρη τινός Γσως, χαΐ δ 'Άγίος Θε6$ω» 
ρβς, έχχλησία χτισ$εϊσα καθ* α φαίνεται Ικ τίνος σω- 
ζόμενης επιγραφές έν Ιτει 1050 '. Μιχρύν δε τυρό τής 
πόλεως έπειτο 6 ναός τοΟ Αθηναίου μάρτυρος Αειο^ 
νίδου, 5στις άπέθανεν έπΙ τοΰ σταυροδ, τΔν σαρχΔι^ 
α&^οΟ ζεομένων χαΐ 3ιασπωμένων, χαΐ τοΟ περί α&τέν 

« χροσ)(( ένάργειαν ικνβύμακος, θπερ τ%ς ΙερΛς νίτιραιωρούμενον ιρ«- 
«ιιέζης αύτο5 (Χνως 8(ορθ. αυτό) στρέφεται αύτφ στεφάι/φ χρυσφ 
« χαΐ αύτφ προσκυνητή σταυρφ $ιά κυκλοφοριχ9\ς άειχινι^του χαΐ 
«μιχροΟ φευγούσης τήν αΥσθησιν πτήσεως ώ; 5ν τφ μέν δλφ ά^ρε- 
« μοΟν, μάνοις δέ τοΤς μέρβσιν έκισημαΤνόν τοΤς 6ρ(&σι τήν χ(νι\94ν.« 

* ΤοΟ Μιχαήλ διαμένοντος έν Αθήναις βρχονται τελε.σθΐλ«ό• 
μενοι τάς χάριτας &ς θαλαμεύει τό παρθενιχόν ανά- 
κτορο ν πλην άλλων Βασίλειος ό Καματτ^ρός, γυναικάδελφος τοΰ 
βασιλέως *Αλεξ(ου τοΟ υΙοΟ τοΟ Μανουήλ (κ<&δ. λαυρ. 94, β), ύ μέγας 
δο(ιξ Στρυφνός (χΟέ. λαυρ. 99, α) μετά τΨ^ζ συζύγου αι>το& (κ&$. 
λαυρ• 100, έ). ΚαΙ πάντες δ' οΐ εΙς Αθήνας ερχόμενοι πραίτωρες 
χαΐ οΐ άλλοι έκ Βυζαντίου άρχοντες περί πολλοΟ έφαίνοντο ποιού- 
μενοι τήν εΙς ^Αθήνας έπΙ προσκυνήσει προσέλευσιν (*Υπομνι^στικόν 
παρά Τα^βι, άβ ΤΗβββ. σ. 4β3, 464). 

• Μ(τ^νΙ) Σεπτεμβρ{ψ 'Ινδ. Γ' 2τους ς-φνη' δπερ εσφαλμένως ϊνό- 
μισε σημαίνον 1558 ό Κωνσταντινί^ης έν Ίστορ{^ τ£>ν Άθην• 
σ. 295. *Υπάρχει δέ καΐ άλλη επιγραφή Οπερκειμένη χψ^ς θύρας τ1(ς 
έκκλησ{ας περί ήςΤδε τήν δίατριβήν μου έν Παρνασσ^ Β^ σ. 70. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 42 — 

υπό την μάρτυρα Χάρισσα ν αγίου χοροΟ γυναικών, α?- 
τινες έμαρτυρησαν χαταποντιζόμεναι*. 

Ό Ακομινάτος, άφικόμενος εις Αθήνας, έγένβτο 
πανηγυρικώς καΐ έπΙ το πομτϋΐκώτερον δεκτός δπό τών 
κατοίκων*, είσωκίσθη δ*έπΙ τής Ακροπόλεως*. Άλλα 
ποΟ τοΟ σεμνοΟ βράχου ακριβώς ύπ1)ρχεν ή κατοικία 
τοΟ μητροπολίτου άγνοοΟμεν, δικαιούμεθα 2έ νά πι- 
στεύσωμεν οτι έν τοις Προπυλαίοις, ένθα κατόπι κα- 
τωκουν καΐ οίφράγκοι καΐ οΐ έκ Φλωρεντίας αύ&ένται*. 

Ό Μιχαήλ έξεφώνησεν, δτε πρώτον τ αϊ ς Α- 
θήναις επέστη, μετά την γενομένη ν λειτουργίαν 
λόγον συγκινητικόν προς τό ποίμνιον έν τώ ναώ τ'ζς 
Παναγίας '. Παροτρύνων δέ τους Αθηναίους έπι τήν 
άρετήν καΐ τόν Γλεον, ύπομιμνήσκει τό μέγα τής πό- 
λεως παρελθόν, παραβάλλει δ' εαυτόν, διαδεχόμενον 
•τους προτέρους ίεράρχας, προς ενα τών αρχαίων εκεί- 
νων λαμπαδηδρόμων, οίτινες άσβεστον ώφειλον νά 
μεταδώσωσι τοις έπερχομένοις τήν λαμπάδα. Δέν μα- 
καρίζει δ' εαυτόν ύπερμέτρως τίΐς τύχης δτι εκλήθη 
προστάτης τής αθηναϊκής εκκλησίας, καίπερ μή λη- 
σμονών τήν μεγάλην έντολήν τής ιεραρχίας καΐ τό 
σεμνόν τοΟ θρόνου εφ* δν εκλήθη, διότι δέν εξεύρει 

1 Κα^δ. λαορ. 38, α -39, β. 

* Κ©δ. λαορ. 24, α. «Πείθομαι γάρ ώς ου μβλλον έγώ τά μάλι- 
στα φιλοποίμνίος ί\ {>μεΤς ες ύπερβολήν φιλοπο(μενες, τεκμαιρόμε- 
νος έχ τε τ(&ν γεγανωμένων προσώπων υμών καΐ τ'^ς πομπιχωτέρας 
υπαντιάσεως και φαιδρότατης υποδοχ!^; και τοΟ οΐον ένθεαστικοδ 
χαΐ χαρμόσυνου σκιρτήματος.» 

> Κ(&δ. λαυρ. 33, α. 

♦ "Επ. τήν έκ Χίου έπιστολήν ΚυριακοΟ του έξ *Αγκ©νος παρά 
ΨαοΗ3τηηίΗ, Οίο ΒΙεοΙΙ ΑΛοη σ, 729. 

« Κ6»δ. λαυρ. 24, α- 27, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 43 — 

&χ6[ίΊ\ σαφώς αν προεβλήθη προστάτης τών Αθηναίων 
αληθώς τών γενναίων, « δτι μηδέ τάς Άθηνας Ιτι με* 
μάθηχε χοΛίκ^ς καθαρώς σώζεσθαι είναι τε αύτάς τάς 
ποτέ καΐ μήί ίνομα μόνον μάτην θρυλοόμενον. » Δέν 
άγχ€1 αύτώ άν περιάγων τις δεικνόη εναργή γνωρί-» 
σμαχα τήςπαλαιβς πόλεως* «οδτοσΐ μέν 6 Περίπατος^ 
αβτη δέ ή Στοά, ή δ' Ακρόπολις ηδε, ο Πειραιεύς δ'α5 
έχεϊνος, βδ' 6 Δημοσθένους λύχνος*.» Διότι δέν ήσαν 
διά ταΟτα δνομαστόταται αί Άθ•!)ναι καΐ ο{ πολϊϊαι 
ταύτης, άλλα δι' άρετήν καΐ σοφίαν παντοδαπήν. - Εδ- 
τοχή^ δ^ θά λογισθίί τότε μόνον δταν δυνηθί) έπιτα- 
χώς νά διδάξγ) τά ευαγγελικά παραγγέλματα, γινά• 
μένος έργω ίατήρ, παιδαγωγός, πατήρ, ποιμήν, άλοις, 
κυβερνήτης, διδάσκαλος. Ό εφεξής δέ χρόνος θά δι• 
δάξτ) άν οί νΟν Αθηναίοι είνε, ώς οί άρχηγέται αύτών^ 
φίλοι τών λόγων, σοφοί, άμνησίκακοι, φιλόξενοι, φι- 
λάνθρωποι, αντιληπτικοί, φιλότιμοι, μεγαλόψυχοι, 
άν εϊνε αντάξιοι πτόρθοι τοιαύτης ^ίζης,^ άν τό γένος 
αότών έξήπται τής χρυσής εκείνης σειρβς καΐ άν τής 
πηγής εκείνης καθέλκεται τό ^Ομα τής διαδοχής ά- 
θόλωτον. ΚαΙ γίνεται Ινθεος διδάσκων αυτούς πρό 
τοΟ άσβεστου φωτός τής θεομήτορος, έν τώ λαμπρώ 
τεμένει, τω περικαλλεϊ καΐ εύφεγγεΐ άνακτόρω τής 
φωτοδόχου παρθένου καΐ φωτοδότιδος. Παραβλέπων 
δέ τά παρόντα, ανέρχεται εις τό παρελθόν καΐ μετεω- 
ρίζεται άπό τοΟ ίεροΟ βράχου, ώστε λησμονών οτι 
πατεϊ τήν Άκρόπολιν νομίζει δτι βλέπει ώς άλλος 

* Τό χιορ(ον τοΟτο εΐνε άξιον 9η(ΐ.ειώσεως παρέχον ^ήν άρχαιο- 
τάτην γνωστήν μαρτυρίαν περί τϊ^ς χοινϊ^ς ταύτης έποινομία; τοΌ 
λ^σιχρατείου μνημείου. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 44 — 

ΜωνΙΙς τό Οεοστι€ές Χωρήβ, μδλλον δ' αυτήν νψί 
4χρ«ν τοΟ οδρανοδ. 

Άλλ* ή μέγ Άχροιεολις έχβίνη 'ξτο πολί» 6ψηλά^ οΐ 
δέ λόγοι τοδ Μιχαήλ ιναρά «ολυ (χ^τέωροί. Ένφ δ'έ<* 
χώνος άΐρ$π8ΐρ£το γά περιβάλη τον λέγον δίά χρω« 
ριάτων άττιχΔν^ ινα τύ δώρον φαν^ ίνδαπον χαΐ οΙ*>> 
χειον^, ενώπιον α6τοΟ ειχ€ λαό ν μιχρόν, πενόμενον 
καΐ διι^τυχοΟντα, όστις ουδέ τ^|ς γλώσσης τοΟ ιεράρ^ 
χου ταττιχίζοντα βήματα τελέως ένέει. ΚόιΙ λοιιε^ν έν 
τ<|> έζΐ^ς αΐ δμιλίαι τοδ μητροπολίτου %ρός τόν «θη^ 
ναί'χδν λαόν «ινέ τίνες εότελεΐ; τόν λόγον χαΐ «νι- 
χραζ ύς όποχαλεΐ αύτάς, χαΐ χατάλληλοι τ4| «ρΐ 
τους λόγους ανασχησί^ τ&ν Αθηναίων χαΐ άγροιχί^ 
τΙ^ς ιοόλεως'. « ^Ω πόλις Αθήναι^ φοΘ ποτέ άμα9ί«ς 
περιέστης ή τί)ς σοφίας τροφός» έχφωνεΐ μετ' άλγους* 
'£χεΙνος μέν ι^σχει την διάνοιαν χαΐ ένεγυμνάζετο προς 
λόγους αντάξιους απογόνων άνδρ&ν Αθηναίων, άλλ' 
δτ' έξεφώνησε τόν βίσβατήριον λόγον παρετήρησεν δτι, 
χαίπερ προσφωνών σχέδια τίνα χαΐ απέριττα, έφάνη 
λέγων δυσνόητα τίνα ούδ' άλλως όμόγλωσσα, άλλ' &ς 
Α«^ διαλέχτου περσιχΐίς ή σχυθιχής'. ΚαΙ τρία δε άχό- 
μη ίτη μετά την άφιξιν αδτοΟ γράφει προς τίνα τών 
εν Κων^ταντίνουπόλει φίλων, οτι μόλις χαταφθωσε 

« Κ«9. λ«ορ. 24, β. 

* Κβ^ |Νΐ|Μ>χκ•14β,β.''£ιτ. Πρ«0(α>ρ<αγι:αρά ΤαβΙ ύβΊϊί^3&. 
9. 377. 

^ Αύτ. — •Ε«. έπιστ. Τορν{χγ| έν χώδ. βιενν, 15, β• «...τϊΐς 
κ^ιχιχο|ΐΐ(ΐ{νικς ^^$ο« χατεμψοροΟ* χ«1 γέλα μέν, εΥ γε βσύλοΐό, 
τφ γέλιιιτι $έ προσε«ιμ{γνυέ μοι χαΐ ^άχροα, άντΙ τ1(ς πάλαι σο- 
^«^, άντΙ ^1^ ελευθερίας, άν^Ι τί^ς ε^γενοΟς γλώνσης χΐι\ λαμυρβίς 
^ς βαον άσοφίας χαΐ άμοοαίας, ειπεΤν $έ χαΐ ^τ>λε<α( ό (τ6^ κλί^ς 
χατεληλύΟει διανοούμενος. » 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 45 — 

ν& μά6γ) τήν διάλεχτον τής χώρας, οπού ΰπεχορίζοντο 
δενδρυφκα, προβατύλλ(α, καιδύλλ(α χ^ά 
άιταφέρει τάς λέξεις ότεΟτος καΐ άτοΟνος χαΐ τά 
τ©6τα<ς σύστοιχα ώς ίπιχωριαζουσας ιταρά τοΙς τ6τβ 
Ά^ναιοις*• Συνεχώς δ" έν ταϊς έπιστολαΤς αδτο& επα- 
ναλαμβάνει έτι βεβαρβάρωται χρόνιος ών έν Αθήναις*. 
Άλλα 0ά ί^τό τι πολύ φυσικώτερον άν ένεχολποΟτο 6 
Άχοριινάτος τήν γλώσσαν έχβίνην τοΟ λαοΟ, ί^ν αδτω 
περιφρονεί, ώς πάντες οΐ λόγιοι τοΟ Βυζαντίου. Θά 
ήβέλομεν εόγνωμονεϊ αότώ πολύ μδλλον, άν εΓχομιν 
γεγραμμένα τά Ιργα αότοδ δι'άττικών μέν 2^£ω-__ ικ 
μ ά τ ω ν, άλλ' ούχΙ ωχρών μιμήσεων ι%ζ παλαιδς άτ* 
θί^ος, μβλλον δέ ζωΐί^ρών βαφών έχ τ4)ς διημώδους ί* 
χείνης λαλιδς, ήτις δά δεν ί τό τι δλως νέον, άλλ' ήτο 
ιζδιι διαδεδομένη άνά τήν Άττιχήν άπό τών χρόνων 
τρΟ σοφιστοΟ Ώρώδου, Γαως δέ χαΐ πρό αύτοΟ. 

Άλλα τά περί άμουσιας καΐ αγροικίας τών Άβίί^ 

' Κ(&$. λαυρ. 47, α. «Τι χρεών πάσχειν ήμβς το6( άπάσης σο- 
φίας ύπερορίους χαΐ τταρ* οΤς βάρβαρος μόνον $χλος χ«\ νύ φιλονο• 
φ«Τ« έηίασάμψίίοι χ«1 ο( κάλβι ίττ(Κί9τ«1 ν1}ν β»ρβ«ρ(9;τ«1, Φς μ4^ 
λις τ(&ν τρι(Σ»ν τούτνν ένιαυτ(&ν χΐ^ς διαλέχτου σι^ιν^ν μβλ^τΐ^βαι 
2ίνει; Τ&ν ^τι ^ερισωζομένων αδιάφθορων ονομάτων, τοΟ Πει• 
ρ α ιέ ω ς, τοΟ *Τμηττοβ, τοΟ'Αρβ ίου Πάγου, τί^ς Καλλιρ- 
ρόης (χ&δ. Βαροχχ. Καλιρρόης), τ9^ς Έλ βν^ι'ίΐ'ος, τοΟ |Ια« 
ραΦί^ν^ς χαΐ τοΟ υηοκορύζειν δ^νδρύφια (Β. δεν{ρ1φι«), 
^ροβατύλλια, παιδύλλια χοκ^ τά γε λοιπά, ότε^τος (Β, 
6 τ ε Ο τ ο) χαΐ ά τ ο Ο ν ο ς χαΐ τά τούτοις σύστοιχα. Τ(ς χαΐ συν^^σει 
(Β. συ νο ίσε ι) μή συγγηράσας καΐ μαθών γλφσσαν |παι(«ν βάρβα- 
ρον ; » '£χ τοΟ χωρ(ου τούτου μανθάνομεν πλην τβ»ν &λλων Ιτι 
κατά ιόν ιβ' αΙ(Ι^να τελευτΟντα έφΙροντο 2τι άνά τά στόματίι νοΟ 
λαοΟ τάρχαΤα ονόματα τοΟ *ΤμηττοΟ χαΐ τοΟ Αρείου Πάγου, τ4^Ι^ 
λοιπ€Ε>ν σωζόμενων χαΐ ν!ίν. 

* Μιχαήλ, προς Αρ*μίϊν, •. •^ ΚβίΛ. λαυρ. 33, α. 73, «• 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 46 — 
ναίων υπό τοΟ Άχομινάτου λεγόμενα 2έν πρέκει να 
ιηστευθ&σι χατά γράμμα. Έχομεν δέ τρεΐς ειδήαεις 
άλλοθεν ιεερί αχμ4)ς τών γραμμάτων χαΐ χατ' έχεΐνο 
τοΟ χρόνου, τήν περί νέων έξ Ιβηρίας σπουδαζόντων 
χατά διαταγήν τοΟ ήγεμονος Δαυίδ τοΟ Β' έν Αθή- 
ναις*, τήν περί τοΟ μαγιστρου Αϊγιδίου χαΐ τοΟ Ιωάν^ 
νοο Βαδίη^βδΙοΙίΘδ, "Αγγλων σπουδασάντων περί τά 
τέλη τοϋ ιβ' αιώνος αότόβι*. Άλλ* έπωςδήποτε χαΐ 
ταύτας τάς ειδήσεις δέν δυνάμεθα νάποδεχθώμεν άνει^ 
αμφιβολίας. 

Τήν μέν ειδησιν περί τίΐς χατ' έτος αποστολής ει- 
χοσι νέων Ιβήρων εις Αθήνας χάριν σπουδής παρα- 
λαμβάνει ό ΗορΓ έχ συγγραφής ήτις δέν Ιχει κα- 
θαρώς Ιστοριχήν έπιβολήν*, τήν δ' άναφυομένην έν 
έαυτώ ύπο^ία^^ μή τοι αι άναφερόμεναι Αθήναι δέν 
εινε ή πόλις τής Ελλάδος, άλλ' ομώνυμος τις έν Γεωρ- 
γία, προσπαθεί να σχεδάση ποιούμενος μνείαν τών 
χατά τδν ιβ' αιώνα σχέσεων τών Ιβήρων προς τους 
Βυζαντινούς. Σημειωτέον δέ δτι 6 ΒοάβηδΙβάΐ δέν αμ- 
φιβάλλει μέν 5τι προχειται περί τών χαθ' ήμβς Αθη- 
νών, άλλα τά περί παιδεύσεως αυτόθι παραλαμβάνει 
έχ ποιητιχών μάλιστα Ιργων γεγραμμένων έν τίί ίβη- 
ριχίΐ γλώσση, ήν δέν χατεϊχεν έπαρχώς ώς αυτός δΙς 
ομολογεί*. Δέν έχομεν λοιπόν μαρτυρίαν σαφή οόδέ 
δυνάμεθα να θεωρήσωμεν τήν ειδησιν βεβαίαν. 

* ΗορίΜ. άν. σ. 17β. 

• Ηορί^ βύτ. 

* Έοί τΤ^ς σογγρβφΙΙς τοΟ ιτοιητοΟ Βοάβη$ΙβάΙ, ΤΛΐΐδΟϊκΙ ϋΐκΐ βίΐϊ 
Τλ^ ίτη ΟπβηΙ. 

♦ της έκδ. τοδ 1865 τόμ. Γ' σελ. 31 χβ'ι 32. Άγνο© δ» «ν λέ- 
γονται. ταΟτα χαΐ έν τ^ έχδόσει τοδ 1857, 91 γ^^Ψ\τΛ\. ό Ηορί. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 47 — 
Πιθανώτερα §' βΤνε τα λεγόμενα περί τοΟ Αίγιδίου 
χαΐ τοΟ Βοδίη^βδΙο^^βδ, και τοι έν χρόνοις χα6* οδς έν 
ταϊς λατινιχαϊς χαΐ σαξονικαϊς χώραις πολλή Ιτι έπε- 
κράτει άμαθία δέν ητο ασυνήθης ή χαυχησις ανδρών 
λογίων, δτι έσπο6δασαν έν τω πολλφ τ6τε σοφωτέρω 
έλληνιχώ κασμφ, μάλιστα δ' έν τ^Ι πόλει εκείνη, ήτις 
έξηκολοόθησεν οδσα σχολεΐον παγκόσμιον καΐ πολύν 
έτι χρόνον μετά τήν πάροδον τ^ΐς παλαιδς άκμ^ς. Μή 
δέν έγράφετο έν τοις συναξαρίοις τών βενεδικτινών 
μοναχών δτι δ άγιος Γισλένος 6 τώ 640 ίδρυσας διά- 
σημον μονήν έν Ηβηηβ^αιι τίίς Βελγικής είχε γεν- 
νηθεί έν ΆττικίΙ καΐ σπουδάσει τήν φιλοσοφίαν έν Α- 
θήναις;* Μή δέν ηύξάνετο ή μυθική δόξα τής παπίσ- 
σης Ιωάννας δια τοΟ μύθου δτι ήσχολήθη περί τήν φι. 
λοσοφίαν ίη δίαάίο ΑΐΚθηαηιιη (}ΐιθ(1 ίππο θΓαί ίη 
βΓαβοία;* Μή δεν έγίνετο λόγος καΐ έν αότί) τϊ} άτδω- 
τάτΐ|ΐ Ισλανδία π ε ρι τών Εερών Αθηνών, χ%ς 
μητρός πασών τών επιστημών καΐ τροφοΟ 
πάντων τών φιλοσόφων;* Δέν θά ητο λοιπόν 
άπίθαναν να ήσαν άπλαϊ διαδόσεις ή καυχήσεις καΐ τά 
περί τών δύο "Αγγλων λεγόμενα. Κα^ άπιθανωτέρα μέν 
εινε ή απλή φήμη περί τοΟ μαγίστρου Αίγιδίου, δια- 
σήμου συγγραφέως Ιατρικών βιβλίων, ακμάζοντος έν 
Παρισιοις περί τό 1198, δστις λέγεται σπουδάσας έν 
"Αθήναις. Πιθανώτερα δέ φαίνονται τά περί τοΟ Βαδίη- 

* ΗορΙ", ίνθ. άν• σίλ. 113.-Ό Κ ω ν σ τ α ν τ ι ν ( ^ η β εσφαλμένως 
γράφίΐ Ηα^βηαα . Τό δ' άπ(θανον ταύτης τΐ^ς «Ιδι&σεως κβτβδε(- 
χνοσιν 6 Ψά$€Η]ζ6 έν τφ ΡΙιϋοΙο^ίδοΙιβΓ Αηζβί^βΓ, τόμ. Η' σ. 541, 

* Ι1(ψ('^ α6τ. 
' ΙΙορ/', -αύτ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 48 ~ 

^β8(ο1ί68 8ιά '^ας λεΐϋτο(ΐερείας με&' ων έχτίΟενται• 
Οδτος ίιηγεϊτο τβ εν ΙιβίοβδΙθΓ έπισχέπφ Ύοβέρτι^ 
2τι είχε ϋπουΒάσει εν Αθήναις , ένθα ιιολλά έδ(δάχθη 
τέως άγνωστα τοις Αατίνοις• Είχε δ* ανακαλύψει α$^ 
τόθι διάφορα άξκα λόγοα άπέχρυφα, ατινα χατ6ιη 
χομισάμενος δ έινίσχοΐΰος εξ Έλλάδρς μετέφραοτ^νείς 
τήν λατινιχήν. Ό δ* Ιωάννης μετήνεγχεν εΙς Άγγλιαν 
τ^ παρ' Έλλησιν άριθμητιχά σγ)με?α χϋά μετέφρασε 
λατινιστί έργα τινά γραμματικά. Εις δέ τέν Ματθαίον 
ΡαΓΪδ διηγεΐτο 6 μάγιστρος δτι είχε σπουδάσει έν Α- 
θήναις ιυαρά τινι κόργ) Κωνσταντίνα, θυγατρί τοδ αύ- 
τέθι αρχιεπισκόπου, ίτις, ούδ' εΓκοσιν ετών ήλιχ{αν 
έχουσα, έξεΐχε μέν έπ' άρετί), διεκρίνετο δέ δια τήν 
ποικίλη ν καΐ βαθεϊαν αύτί|ς παιδείαν. Προς τοϊς £Κ^ 
λοις προήγγελλε λοιμούς, θύελλας, ήλιακάς εκλείψεις^ 
σεισμούς. Διϊσχυρίζετο δέ 6 ευγνώμων μαθητής δτι, 
χαίπερ σπουδάσας έν Παρισιοις, τάς άρίστας τών γνώ«* 
σεων αότοΟ είχε παρά τίίς Αθηναίας εκείνης κόρης ^ 
*0 Ιωάννης Βαβίη^θδίοΐίβδ άπέθανεν έν ΙιθίβθδίβΓ 
ώς άρχιδιάκονος τω 1252. Πότε λοιπόν έσπούδασεν 
έν "Αθήναις καΐ τ(ς ή διδάσκαλος αδτρΟ ; Ό ΗορΓ οδ•^ 
δαμώς αμφιβάλλει 5τι πρόκειται περί κόρης έλληνι-^ 
δος. Επειδή δέ άπό τοΟ 1205 δέν δπίίρχεν έπΙ πολλά 
έτη άρχιερεύς "Ελλην έν Αθήναις, περί δέ τοδ Μιχαήλ 
έπιστεύετο μέχρι τοϋδε βτιήλθεν εις * Αθήνας τί5 1173, 
πρό δέ τούτου τοΟ χρόνου αδύνατον νά παραδεχθώμεν 
σπουδάζοντα τον 'Άγγλον έν Αθήναις, διότι ^λως 
θάήναγκαζόμεθα νάποδεχθΔμεν αδτόν φθάσαντα κατά 

* Ηορ( ΪΊ^. άν. 177. *Επ. καΐ Κ ω νσ τ αν τ ι ν {^ η ν, 9, 308, 

δστις παρέλαβαν έκ^Τθεν τάς εΙδήσεις ούχ άνευ παρεννοήνείΜν. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 49 — 

τάν θάνατον αότοΟ ζΐς γ^ρας Ικταχτον, διά ταΟτα ει- 
κάζει 6 Ηορ£ δτι ή Κωνσταντίνα ^χο χατ* άνάγχην 
θυγάτηρ Μιχαήλ τοΟ ^Ακομινάτου ήν απέκτησε πρό 
τί|ς Ιεραρχίας. ΚαΙ δέν εδρίσκεται μέν, προσθέτει, έν 
τοϊς γνωστοϊς τίτλοις των επιστολών τοΟ Μιχαήλ 
μνη|Αονευο{Λένη θυγάτηρ αύτοΟ Κωνσταντίνε, άλλ' ή 
βαθ^α τ^ς κόρης παιδεία όποδείκνυσιν δτι Ιτυχε παρά 
τοΟ πατρός άνατροφ^ΐς επιμελέστατης*. Άλλ' δ γνω- 
ρίζων τα σωζόμενα έργα τοΟ "Ακομινάτου δύναται 
νάποφανθ•?ί μετά θάρρους δτι ή Κωνσταντίνα δέν ητο 
θυγάτηρ αύτου. Ού μόνον ούδεΙς ούδαμοΟ γίνεται έν 
αύτοϊς λόγος περί τοΟ 'Άγγλου λογίου ή περί τ^ΙςΚων- 
σταντίνας, άλλάκαΐ ρητώς λέγει που 6 ιεράρχης• «εΐ 
γάρ καΐ πατήρ οόκ έγενόμην, άλλ* οιδα τά έπΙ τοίς παισΐ 
τών πατέρων σπλάγχνα*.» ΟύχΙ λοιπόν τούτου θυγά- 
τηρ, άλλα τίνος άλλου Ιεράρχου τών *Αθηνών •ί5το ή 
Κωνσταντίνα. Μη τοι Γεωργίου τοΟ Εηροϋ ; *Αλλά 
κατά τάνωτέρω εκτεθέντα δ Εηρός απέθανε τώ 1182• 
αν δ* όποθέσωμεν δτι Ιστω καΐ κατά το τελευταϊον 
τοΟτα ίτος έσπούδαζεν έν Αθήναις δ Βαδίη^ββΙοΙίΘδ, 
κατ' ανάγκην ειχεν ήλικίαν τουλάχιστον ετών εΓκοσ< 
και ύπερέκεινα, ώστε κατά τό έτος τοΟ θανάτου αύτοϋ 
ήτο ύπερενενηκοντούτης'. Δέν στερείται λοιπόν καΐ 
πάλιν άπιθανότητος τό πράγμα. Προσθετέον δέ καΐ τοΟ- 
το, δτι ό Βαδίη§θδΙο1νθ8 ποιείται λόγον περί θυγατρός 
αρχιεπισκόπου, έν ω οί ορθόδοξοι ίεράρχαι οΐ τότβ 
ιθύνοντες τήν έκκλησίαν Αθηνών νίσαν μητροπολϊται, 

> Κβ>$. λαυρ. 136, β, 

• *Η άτοπ(« ητο μείζων κατά τήν είκασίβν τοΰ Ηορί. 

4 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 50 — 

ήάναχρίβεια δ' α5τη 8έν επιτρέπεται εις άνδρα {ερωμέ- 
νον αρχιεπίσκοποι δέ ήσαν οΐ Αατΐνοι οΐ μετά τήν αλα>- 
σιν πεμπομενοι εις *Αθήνας ύπό τοΟ Πάπα. Τά πρά- 
γματα λοιπόν θα εύωδοδντο άνήδυνάμεθα νάποδεχβώ- 
μεν δτι παρά θυγατρί τοΟ Λατίνου αρχιεπισκόπου μετά 
τό 1205 έσπούδασεν έν 'Α-Οήναις ό "Αγγλος. ΕίςτοΟτο 
δέ δέν αντίκειται τό συνήθως άγαμον τών παρά Αατί- 
νοις Ιερωμένων, δι6τι δέν εΤνε δλως άπηγορευμένη ή 
εις τήν έκκλησίαν προσέλευσις ανδρός έχοντος μέν 
τέκνα, άπολέσαντος δέ τήν γυναίκα . 

Άλλα καΐ αν τά γράμματα δέν ήκμαζον εν Αθήναις 
έπΙ τοσούτον ώστε νά προσέρχωνται εις τήν πόλιν 
σπουδασται έξ Ιβηρίας καΐ *Αγγλίας, δέν ήσαν όμως 
οδτωπαρημελημένα δσον λέγει ό Ακομινάτος• 'Ολίγας 
μέν δεκάδας ετών πρό τίίς έλευσεως αύτοΟ εις Αθή- 
νας 6 εξ ΑΙγίνης καταγόμενος καΓΑττικός διά τοΟτο 
επονομαζόμενος Κοσμδς είχεν άναβί) εις τόν πατριαρ- 
χικών θρόνον, διδαχθείς πιθανώς τά πρώτα μαθήματα 
έν Αθήναις*• ολίγα δ'ετη μετά τόν θάνατον τοΟ Ευ- 
σταθίου θεσσαλονίκης Γθυνε τά τής μητροπόλεως εκεί- 
νης "Αθηναίος άνήρ, 6 "Ιωάννης*, 

^ ^Εσφαλμίνω; ό Κωνσταντινί^ης άναφέρκι τόν Κοσμβν έν 
τοΤς ρ,ητροπολίταις ΆθηνΦν (σ. 311 έν σημ.). 

* Κώδ. λαυρ. 91, α. Γράφων προς αυτόν λέγει ό Μιχαήλ• «ΕΙ δέ 
χα\ τά τούμοΟ λάχους πάντα οΙκεΤα χαΐ φ{λα έμοί, π&ς ούχΙ χαΐ 
τό τ(λ>ν *Αθην&ν τηλικοΟτον βλάστημβι ^οΛ θρέμμα φ(λτατον έμοί χαΐ 
κατά τοΟτο λογίζοιτο;• 'Τπί^ρξε δ'ό Μωάννης μητροπολίτης θεσ- 
σαλονίκης πρό τοΟ Κωνσταντίνου Μεσοποταμίτου προς θν υπάρχει 
έν τφ κώδικι επιστολή τοΟ Μιχαήλ, προηγουμένη αμέσως ταύτης 
της προς τον 'Ιωάννην και έπιγραφομένη « τφ έπΙ τΐ^ς ΙερΛς σαχέλ- 
λης κΟρ Κωνσταντίνφ τφ Μεσοποταμίτ-^. » "Αρα έχρημάτισεν ό ^Ιω- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 51 — 

Ύπίΐρχον δε χαΐ ικανοί φιλόβιβλοι έν Αθήναις, και- 
περ πολυδάπανου οδσης τότε τί|ς κτήσεως βιβλίων 
χειρογράφων, ένοΓς διεκρίνετο αυτός 6 μητροπολίτης, 
δςτις Ιχ τε τ?1ς Κωνσταντινουπόλεως είχε καταγάγει 
πολλά βιβλία καΐ έν ^Αθήναις απέκτησε πολλώ πλείω, 
διαρπαγέντα δυστυχώς έπειτα τα πλείστα καΐ σκορ- 
πισθέντα κατά την αλωσιν τ^ΐς πόλεως δπό των 
Φράγκων*. 

Ύπίίρχε λοιπόν κίνησίς τις πνευματική έν ^Αθήναις, 
αλλά μικρά, ούδ* ήτο δυνατόν νά εΐνε μεγαλειτέρα ώς 
είχον τά πράγματα. Διότι δεινά Ιπασχον αι Άθ?1ναι, 
τό μέν άπειλουμεναι καβ' έκάστην ύπό τών πειρατών, 
τό δε κινδυνεόουσαι παρ* εκείνων οϊτινες ώφειλον νά 
^υθμίζωσι καΐ σώζωσιν αότάς. 

ΕΙς τά κακά δε ταΟτα προσετίθετο κατά τό Ιτος τ?1ς 
εις *Αθήνας έλεύσεως τοϋ Μιχαήλ δεινή ανομβρία καΐ 
σιτοδεία. « Έπέλιπον, γράφει, τους παραδείσους οΕ 
« ποταμοί, τάς λαχανείας αί κρίίναι, τήν Καλλιρρόην 
« τό ^εΐθρον, οι μελισσώνες τόν Ύμηττόν, αί πόαι τά 
« ποίμνια. Χαλκούς γάρ ό καβ' ήμας οδτος ουρανός, 
« ή δε γί) σιδηρδ (ταΟτα δή τά θεόθεν τών άμαρτω- 
« λών έπιτίμια) καΐ, ώς δπό τήν διακεκαυμένην ζώνην 
« τάς οίκήσεις ποιούμενοι, άνομβροι παράπαν έσμέν 
« και ώς είποι αν τις άλίβαντες. "Οθεν ουδέ ή ποτέ 
« χρυσϊ) ζώνη Ιτι χρυσή καΐ τους Αθηναίους εόφρο- 
« συνγ) περιζωννύουσα, άτε μηδεμιας εύμοιρουσα χλω- 

«ννης μητροπολίτης πρό τοΟ 1198. Παρά δε τφ Ειβί^αΐβη (Ι, 50) 
λείπει τό όνομα αυτοΟ. 

* "Ιδε τήν διατριβών μου περί τ%ς βιβλιοθήκης τοΟ Μι- 
χαήλ Ακομινάτου ίν τφ'Αθηναίψ, Τόμ. ΣΤ' φυλλ. β'. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 52 — 

« ρότ/ιΐος, άλλ' αδος γεγονυΤα χαΐ σφίγγουσα λυιτη 
« τούί ταλαίπωρους ώς οόδ'ότιοΟν άπολβίβουσα δγρογ 
<χ Ιλακον. » Ό δέ Μαραθών έφαίνετο προσαποβαλών 
(ΐετά τών πάλαι τροπαίων καΐ τό σιτοφόρον, λκμοΟ 
γενναίου τω χώρω έπιστρατευ^αντος*. Τους 8έ κα- 
τοίκους ευρίσκει « παρά τοσοΟτον λιμω θανεϊν άντι- 
« βαίνοντας παρ* δσον 6 κρίθινο^ άρτος συνέχει τά λι- 
« μηρά τών ταλαίπωρων ψυχάρια, ούκ εις κόρον τρέ- 
« φων, άλλ* δσον (ΐή τον άναγκαϊον διερρωγέναι 8ε- 
« σμδν τ?1ς φύσεως \ » Ευτυχείς κάν οι οδτω κριθο- 
φαγοΟντες, υπαρχόντων πολλών άλλων στερουμένων 
καΐ τ•?)ς κριθής αυτής έπΙ τοσοΟτον, ώστε καΐ λιμός άρ- 
του κρίθινου έπεκράτει'. Ένιοιοόδ* αυτόν τόνθερισμόν 
άναμένοντες Ιτιλλον προχείρως τους στάχεις κατά 
τους έν τοϊς εύαγγελίοις πεινώντας μαθητάς. Κατετρυ- 
χετο λοιπόν ή πόλις οό μόνον ύπό σιτοδείας, άλλ' •:ζδη 
καΐ ύπό κ^ιήοΜα^*. Ελάχιστοι δέ, δύο που ή κ αΐ 
τρεις, •ίσαν οί έσθίοντες σϊτον, αλλά μεμαγμένον καΐ 
τοΟτον μέ τά αίματα τών πτωχών• '^Ωστε οί μεν πενέ- 
στεροιί^σαν ελεεινοί, οί δ'εδπορώτεροι μισητοί*, δ έστιν 
άπαντες δυστυχεΤς•. Κατά δέ τών εγχωρίων πλουσίων 
εκφράζεται 6 μητροπολίτης καΐ άλλαχοϋ* καΐ μάλι- 

* ΚβΟδ. λαι>ρ. 3β, α. "Επ. καΐ 34, β. 46, β ατόν χαλχοΙ$ν φι^μι 

ούρανόν, την ^ιδηρίν διά τβιΟτα γί^ν και &σπαρτον κβΐ άνήροταν.» 
33, β «χαΐ 1σχ6( έπιλβίπει &ρτου καΐ Ι^δατος.» 
^ « &©§. λαυρ. 32, β. 
» Α6τ. 

* Κώδ. λαορ. 47, α. 
> Καδ. λαορ. 32, β. 

* κωδ. λαορ. 86, β. «Φθόνος εγχωρίων βα^κάνων τινβ>ν» -34, β. 
« προς ^έ κα\ ύπό τδ»ν Ισχοροτέρων τϊ^ς αγέλης διακυριττ(5|χβνον 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— • 53 — 

στα Ινθα τϊίς πρώτης αδτοΟ προς τό πλήθος δίδα- 
χί|ς κατοπτρίζει τάς άρετάς, [χάλιστα δέ τάς καχιας 
τοΟ άθηναϊκοΟ λαοδ*. Άλλ' οί μέν πλούσιοι ήσαν 
έλίγοι, τό δέ πλίίθος Ιβαινε δια τάς πολλάς έτηορείας 
καΐ την πενίαν ίσχνόν καΐ ^ακένδυτον, μέλις καλύπτον 
δσα θέμις αύτοις κρύπτεσθαι*. 

Διά πάντα δέ ταύτα δ πληθυσμός τών Αθηνών πρέ- 
πει νά είχεν ελαττωθεί έπαισθητως, τοΟ Μιχαήλ συνε- 
χώς παραπονουμένου δτι παρά μικρόν έρημος καΐ άοί* 
κήτος εΤνε ή πόλις', σπανίζουσα και βάναυσων αυτών*, 
μάλιστα δια τάς συχνάς μεταναστεύσεις τών πτωχό- 
τερων*. Έξεκενοδντο λοιπόν αί Άθίΐναι, δπελείποντο 

« ούτω κραταιές, ώς και ιτροσκατάγνυσθαι καΙ τρεπόμενον ο^χε- 
« σθαι. » - Κ(λ>$. 32, α' «οΐ με{ζους κατά τους άλληλογάγους Ιχθύας 
τοίίς ήττονας χαταπ(νουσιν. »-Πρός Δριμύν, 40. « ... . τοβτο μέν 
ή φορολογική απληστία τά πάντα κατενεμήσατο, τοΟτο δΙ καΐ ή τ£»ν 
πλουτούντων ολιγαρχία τοΤς εκείνων έπεξί^λθεν έγκαταλείμμασιν^ 
έν βρώσει ίκρτου, τό $ημοτικώτερον, κατεσθίουσα. • 
« Κ&δ. βαροκκ. 145, β. 
« Κ©δ. λαρρ. 32, β. 

^» Προς Δριμυν 3, 5.-Κβ>δ. λαορ. 46, β. 49, β. 

^ Κβ»δ. λαορ. 32, β. 

\ * Κβ)δ. λαυρ. 33, α• « (γενε&) κούφη μβταναστεΟσαι καΐ ίίλλοτε 
άλλης έπιβί^ναι, τροφήν μαστεύουσα, κάκεΤθεν αύθις άναπτΐ^ναι χατιέ 
τους αβέβαιους και πλάνητας όρνιθας. »-Κ(ΐ>δ. λαυρ. 34, β* «ώς καΐ 
προσκατάγνυσθαι (τό πο(μνιον) και τρεπόμενον οΤχεσ6αι. » - Κβ>δ. 
λαυρ. 46, β• « . . . . έπι συντριβή μάλλον τ©ν πτωχότερων κα\ άποι- 
κισμφ παντελεΤ. » - Κ©δ. λαυρ. 52, «• « δι' αύτοΟ παύσονται ^Αθ^ναι 
τοΟ άεΐ τών οίκητόρων έκκενοΟσθαι και 8ως τών θεμελίων κατα- 
στρέφεσθαι. » -'Υπομνηστικόν παρά ΤδίΓβΙ σ. 462• « τό καβ* 
ήμ3; θριον τ&)» ^Αθηνών, πάλαι τοΟ πλήθους τών εποίκων αύτο5 
δια τάς αλλεπάλληλους έπηρείας έκκενούμενον άε\, νΟν κινδυνεύει 
και εΙς αυτήν περιστϊ^ναι τήν παροιμιαζομένην έρημίαν σκυθικήν.» 
Αύτ. σ. 465• •κατά βραχύ μεταναστεύουσιν οΐ πλε^ίους ήμβϋν καΐ 
έρημοΰται δσον ήδη ή χώρα ή ημετέρα.» 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 54 — 

δέ γύναια καΙ παιδάρια καΐήίξωρος ηλι- 
κία μετά των εν ηλικία κομιδί) εύαριΟμή- 
των, διάγοντες τον βίον έν έσχάττ^ πενία*, θλιβερά 
δέ ητο ή βέα των ύπό των μεταναστευόντων έγκατα- 
λιμπανομένων έρημων οικοπέδων*, άτινα μετεβάλ- 
λοντο εις αγρούς σπειρομένους καΐ άροτριουμένους'. 
*Αν δέ ή είκών αδτη είνε πιστή κατά πάντα, δέν πρέ- 
πει •νά θεωρηθώσι τότε όπερβολικαΐ αί προς τους έ)ίά- 
στοτε εις την πόλιν ερχόμενους πραίτωρας προσαγο- 
ρευσεις, δτι άνορθοΟντες τά τί)ς πόλεως θάνευφημη- 
θωαιν ύπό των Άβηναίων ώς νέοι οίκισταί. 

Αποδεχόμενοι δέ τον ^ητώς ύπό τοΟ Μιχαήλ μαρ- 
τυρούμενον άποικισμόν των Αθηνών δέν πρέπει νάπορ- 
ρίψωμεν τήν μαρτυρίαν τοΟ "Αραβος γεωγράφου Έ- 
δρισίί,δςτις περιγράφων τω 1153 συν τοις άλλοις τον 
έλληνικόν κόσμον κατ' είσί^^ησιν του βασιλέως τ^ς 
Σικελίας 'Ρογέρου του Β' σημειόνειπερί Αθηνών, δτι 
εΤνε «άστυ πολυάνθρωπον, περιστοιχιζόμενον ύπό κή- 
(Γ*>^πων και αγρών*.» Άλλ' ή σημείωσις τοϋ "Αραβος 
γεωγράφου αναφέρεται εις χρόνους άλλους, Ικτοτε 
δ' ειχον παρέλθει τριάκοντα ΙτηκαΙ ΰπερέκεινα, καθ'ά 
πλην τί|ς άλλης πενίας είχε καταστεί χαλεπός ό έν 
Αθήναις βίος, ή δ' αυτόθι διαμονή κινδυνώδης διά τάς 
έπιδρομάς τών πειρατών. "Ομοια τίνα πρέπει νά ρη- 
θώσι καΐ περί τών έν τινι συνοδικοί πράξει του πατριάρ- 

* Κ(δ§. λίΐνρ. 32, 6. "Επ. Μιχαήλ, εΙς Δριμ{»ν 43. 
« Κ(υδ. λίίυρ. 99, α. 

» ΚΦδ. λαυρ. 94, β. 

♦ //ορ/* έν *Εγκ\ίκλ. 8{$, σ. 163. "Επ. Π α πα ρρ ηγ οπούλου 
Ίστορ. Δ' 598. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 5& — 

χου Αουχ& Χρυσοβέργη τω 1166 λεγόριενα περί τών 
έν Αθήναις ©{χουντών « τους ίτι ιτεριόντας τίί πα- 
νευδαίμονι χώρίζ τίΐς Άττικίΐς ^οαΐ τρεφοριένους Άθή- 
ναζε.» Διότι ώς έχ του χωρίου τούτου δέν Βυναται 
να έξαχθίΙ δτι αί 'Α,θίΙναι ήσαν Ιρημοι τότε, ώς εξή- 
γησε την <ρράσιν ό ΡαΙΙιηβΓαγβΓ*, οδτω καΐ δέν πρέ- 
πει να νομίσωμεν την έχφρασιν πανευδαίμων χώ- 
ρα, ήτις έχει χροιάν χαθαρώς έχχλησιαστιχήν, ώς δυ- 
ναμένην νάποδείξη άχμήν τών *Αθηνών έν έχείνοις 
τοϊςχρόνοις, κατ* αντίθεσιν προς τάς πολλάς περί 
τοΟ εναντίου μαρτυρίας τοΟ Ακομινάτου. 

Έβλαπτον δ' οί πειράται τάς παραθαλάσσιας βυζαν- 
τιακάς πόλεις καΐ τάς νήσους τ'ίς Ελλάδος άδεώς, μά- 
λιστα άφ* οδ χρόνου ό αυτοκράτωρ Ιωάννης ό Κομνη- 
νός, είσηγουμένου Ιωάννου τοΟ έκ Πουτζης, εΤχε κα- 
ταργήσει τήν εις το ναυτικόν διανομήν τών διά τάς 
πλευστικάς στρατείας εΙσπραττομένων εράνων• ΚαΙ τά 
μέν έξ αυτών προσποριζόμβνα χρήματα είσήρχοντο έκ- 
τοτε εις τό ταμιεϊον, τό δέ ναυτικόν έξηρτίζετο μόνον έν 
ανάγκη έκ τών βασιλικών θησαυρισμάτων. Ή δ* έν- 
τεΟθεν προελθουσα βλάβη ύπίίρξε μεγίστη, πλεονασά- 
σης τ9ις πειρατείας καΐ προξενουσης πολλά κακά ε{ς 
τάς παραθαλάσσιας πόλεις τοΟ κράτους, μάλιστα μετά 
τάς έπιδρομάς τών Νορμαννών ε{ς τάς έλληνικάς θά- 
λασσας. Οδτω δέ κατά τάς τελευταίας δεκάδας τοΟ 
ιβ' αιώνος οί πειράται έληίζοντο τά κύκλω τίΐς *Ατ- 

* Ζιβί^ηοΖανίΜί, ^υ8 ΟΓβοοο-Κοιηαηυιη Ι, 218.-^α//ηιβΓαί/βΓ, "ν\ΓβΙ- 
οΗοη Είηίΐαβδ ΙιαΚο (Ιίβ ΒοδοΙζϋπς ΟηοοΗοηΙβικΙδ άϋΓοΙι ά'ιβ 
βίανβη ααί (18.8 δοΚίοΙίδαΙ (Ιογ δίαάί; ΑίΙιοη σ. 39. - Ηορ/' έν Έγκοχλ. 
85, σ. 162. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 56 — 

τικίς, οτέ μεν αρπάζοντες άγέλας βοσχημάτων, οτέ 

8έ άνδραποδιζόμενοι άγεληΒόν τους άοπλους χατοίχους 
ή άκρωτηριάζοντες αυτούς ή άπεμπολοΟντες μετά 
παντοειδείς βασάνους, « μετά το τυπτί)9αι πολλά χαΐ 
στρεβλώσαι χαΐ άναρτήσαι χαΐ τω βυθ& χαταδΟσαι 
πολλάχις καΐ ούτω λαβείν αντάλλαγμα τής ψυχΐίς 
τών αθλίων πάντα τα προσόντα σφίσι, προς δε χαΐ 
οσα δυνηθεΐεν παρά τών φιλάνθρωπο τέρω ν δανείσα^ 
σθαι\» Ουδέ περιωρίζοντο είςτάέπιθαλασσίδια χωμύ- 
δρια μόνον, άλλ'έκακούργουν καΐτήν Έλευσϊνα, προς 
δέ καΐ την μεσόγαιαν αότήν καΐ πασαν άκρώρειαν', περί 
δέ τό 1185 έτοξευθη υπό πειρατών κινδυνωδώς και 
αυτός δ ανεψιός τοΟ Ακομινάτου*. "Εβλαπτον δέ χαΐ 
αυτά τά κτήματα ττίς άθηναϊκ'ίίς εκκλησίας, περιορί- 
ζοντες έπαισθητώς τάς προσόδους αότης*. "Ωστε μά- 
την εΤχε παρομοιάσει τάς Αθήνας εις τών έκ Βυζαν- 
τίου έλθόντων αύτόσε μεγιστάνων, ό μέγας δούξ τοΟ 
στόλου Μιχαήλ ό Στρυφνός, προς την Κωνσταντινου- 
πολιν, ως αμφοτέρων τών πόλεων έχουσών τό αγαθόν 
τοΟ διά τίΐς θαλάσσης πλουτισμού* άπ' εναντίας δέ 
οί Αθηναίοι την παραθαλασσίαν ταύτην θέσιν έθεώ- 
ρουν διά τους έκ τής πειρατείας κινδύνους ώς την με- 
γίστην τίΐς πόλεως συμφοράν\ 

Όρμητήρια δ' εΐχον οί πειραταΙ τάς παρακειμένας 
νήσους, Ιδίως δέ τήν ΑΓγιναν * καΐ την Μάκριν, τό ση- 

* Κβ»δ. λαυρ. 46, β. "Επ. 34, β. 32, α, 72, α. 86, α. 

* Κα»$. λαυρ, 36, α. 93, β. 86, α. 
' Κ&δ. λαυρ. 69, α. 

♦ Κώδ. λαυρ. 69, β. 

• ΚΛδ. λαυρ. 86. α. 
β Κβ»5. λαυρ. 47, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 57 — 

μερινόν Μαχρονίίσι*. "Εκείτο δε τότε έπΙ τίΐς έρ•)^(£ου 
ταύτης νησϊδος μονίδιον τοΟ άγιου Γεωργίου, δίυερ 
ητο φίλον ενδιαίτημα εις τους θαλασσοκρατουντας 
πειρατάς καΐ δεξιός λόχος ενέδρας έπΙ τους παρα- 
πλέοντας καΐ όρμητήριον κατά τίίς παραλίοις τ•ϊίςΆτ- 
τικί)ς. Διό ηθέλησε ποτέ 6 Μιχαήλ νά έξωση τους 
ένοικουντας μοναχούς προς άπαλλαγήν, αλλά δέν 
έπραγμάτωσε την άπόφασιν ταυτην, άδηλον διά τινας 
λόγους*. Έξετείνετο δέ ή θαλασσοκρατία τών τάττι- 
τικά παράλια ληϊζομένων πειρατών μέχρι και τοΟ 
Ισθμού '. 

Τοιαυτην βλέπων την πόλιν τ?ίς Άθηνδς ό Μιχαήλ 
ήλγησε δεινώς, μετάγων δέ τόν νοΟν από των παρόν- 
των έπΙ τά παρελθόντα, ανιστόρησε ν, ήτοι παρέ• 
στήσε διά ζωγραφιάς, τάς Αθήνας τάς παλαιάς οίας 
έφαντάζετο αύτάς εν τοις χρόνοις τίίς αρχαίας δόξης. 
Σώζονται δέ στίχοι τινές αύτου γραφέντες έπΙ τί| 
άρχετυπω ταυττ) ανιστορήσει τής πόλεως 
των Αθηνών, επίγραμμα θρηνώδες εν ω εικονίζε- 
ται ή θερμή αγάπη τής ψυχ-ίίς αύτου προς τάς ανα- 
μνήσεις τής αρχαιότητος καΐ ή όδυνη έπΙ ταΤς παρού- 
σαις συμφοραϊς. Ός σκιαΐ διέρχονται πρό αότοΟ τά 
κλείσματα τοΟ παρελθόντος έν ^ιπί) άστραπίΐς καΙ 
πέντε μόνον στίχοι τών τοΟ ποιήματος έγκλείουσιν δ τι 
δέν έπαύσατο άγαπώσα, θαυμάζουσα, μελετώσα ή άν- 
θρωπότης σύμπασα. Έκεϊνος δέ μάτην άπλόνει τάς 
χείρας προς τάς αρχαίας Αθήνας, τήν λαμπράν έρω- 

* ΚβαΒ, λαυρ. 134, β. 135, α. 
« ΚωΒ. λαορ. 135, α. 
» Κ©δ. λαυρ. 96, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 58 — 

μένην εναγκαλίζεται εΓδωλον κενόν ώς άλλος Ιξίων. 
Γράφων δέ ιαμβεΐα περιπαθί) καΐ άπαρα[ΐύθητα συν- 
ταράσσει βαθέως καΐ τήν ή[ΐετέραν καρδίαν, καΐ μο- 
νβνού βλέπομεν θρηνοΟντα πρό τοΟ γραφικοΟ ινδάλ- 
ματος των αρχαίων *Αθηνώντόν δυσερων Ιεράρχην*. 

Όμοίως δέ συνεκίνησεν δ θρίίνος καΐ τους φίλους 
τών Αθηνών καΐ τοΟ Μιχαήλ, οίτινες τι^γ^ο^Φ'^ο^ ώς 
6ΐΓ9|ρξεν ηδύς περί τό θρηνεϊν, οδτω νά εύφράνη τάς 
άκοάς αδων καΐ χαρμόσυνα*. 

* Τους στίχους τούτου; παραλείπομεν έντβΟθα ώς πεντάκις ίΐδη 
έχ$οθέντας. "Επ. Βθί88οηαά€, ΑηβΟίί. (τΓαοοα. Ε'. 374 κ. ί.^ΕΙΙί$8βη, 
ΜίοΙι. Αΐίοιη. σ. 142- 144•- Τα/<3/, ΜίοΙιαοΓίδ ΟΙιοηίδΐΙαΘ αΐΐοουΐίο 
ΙδΛ&οϋ Αη^βΐί σ. 19 έν σημ. -Παπαρρηγοπούλου, Ίστορ. έλλ. 
έ'θν. Δ'βββ-Κωνσταντινίδου, Ίστορ. *Αθην. σ. 321.-Έντ<ί> 
ποχήματι πλην δλλων διεφθαρμένος εΤνε μετά το{>ς στ(χους 

ώς δυστυχής Ιγωγε καινός 'ΐξίων 
έρ(&ν ΆΟην&ν, ώς έκεΤνος τϊ^ς Ήρας, 
ύ έξί^ς- 

εΤτα λαβών εΤοωλον ήγλαϊσμένης, 

ώς γράφει 6 ΕΙΓιβδοη, Παπαρρηγόπουλος κα\ Κωνσταντινίδης. Ό 
Βοίδδοηαάβ γράφει• λαβών εΤδωλον ήγλαϊσμένον, ό δέ 
ΤαΓθΙ λαθών εΤδωλον ήγλαϊσμένος, τοΟθ'θπερ εΤνε καΐ ή 
γραφή τοΟ παρισιακοϋ κωδικός Ογ. 963, τοϋ μόνου διασώσαντος τόν 
Ορί^νον τοΟτον. Άλλα και αΐ^τη ή γραφή εΤνε ακατάλληλος• νομίζω 
δέ δτι τό χωρίον εύοδοΟται δν γράψωμεν 

είτα λαθών εΤδωλον ήγκαλισμένος. 

* Έν τφ βιενναίψ κώδικι Ου. ΡΗΠοΙ. ΟΟΟΧΧΙ, γεγραμμένψ έπΙ 
χάρτου βομβυκίνου κατά τόν ιγ' αΙώνα τελευτώντα διά γραμμάτων 
πυκνότατων καΐ τά μάλιστα δυσανάγνωστων, ατελέστατα δέ περι- 
γραφομένφ έν τοΤς καταλόγοις, εΰρον καΐ έπιστολάς τοΟ μητροπο- 
λίτου *Εφέσου Γεωργίου τοδ Τορνίκη προς άλλους τε καΐ Μιχαήλ 
τόν Άκομινάτον, δημοσιεοθησομένας προσεχ&ς. '£ν μι^ δέ τούτων 
(κ6)δ. 42, α) γράφει ό Τορνίκης τφ Μιχαήλ ταΟτα• « ώς ήδεΤά σου ή 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 59 — 
*Αλλά δί' άνδρα συνταύτίζοντα την ιδίαν εύημερίαν 
μετά τίίς ευτυχίας τίίς κοινίΐς* ή χαρά ήδυνατο νά 
έπέλθγ} αν μόνον εύωδουντο τα πράγματα των Άθη-^ 
νών εις τοΟτο δ' εστράφη πάσα ή προσοχή τοΟ Ακο- 
μινάτου, άποπειρωμένου νά συντείνη εις άνόρθωσιν 
τών τίίς πόλεως τί) συνεργία των διοικούντων τά κοι- 
νά. Άλλ' ή μέν διοίκησις ητο χαλεπή, ή δέ παρά των 
πραιτώρων και τών άλλων δημοσίων αρχόντων βλά^ 
6η οόχΐ μικρότερα τ•?ίς παρά τών άλλων έπηρεαστών. 
"Ηδη άπό τών χρόνων Κωνσταντίνου τοΟ Πορφυρο- 

« φωνή καΐ ή λαλιά σου ώρα{α, παναγιώτατε δέσποτα, καΐ χαθάπερ 
« τοΟ φσματικοδ τρογόνος αΐ σιαγόνες σου ώραιώθησαν. ΉμΤν γοΟν 
« τό πένθος 6 τά; σά; 'Αθήνα; έπένΟησας εΙς τέρψιν έγένετο. Εΐ δέ 
« ΟρηνεΤν ούτως ή^ίίς εΤ, πό•ον άν σταλά^ιας γάνος ταΤς άχοαΤ(, 
« χαριεστάτην υπόθεσιν μετβχειρισάμενος χβΐ δλλον χόσμον άείαΛς 
« καΐ λϋδίαν άρμονίαν άνακροοσάμενος. ΕΙ γοΟν καΐ ταλλα δυστυ- 
« χοΟσιν Άθϊ^ναι, άλλα γλώττης ουκ άμοιροΟσιν αρχαιότερα;, κατά 
« τόν πάλαι συνήθη νόμον αύταΤς φθεγγομένης μεγάλφ φθόγγφ καΐ 
« χαθαρ({> καΐ χαρ(8ντι. ΚαΙ μή ποτέ άρα καΐ τοΟτο τ^ πόλει μενά 
« τοΟ τΐ^ς έλα(ας φυτοΐ^ άρχϊ^θεν δεδώρηται, λαμυρΑς ούκ άμοιρεΤν 
«γλώττης κα» μουσουργούσης σειρήνια^ ΤοΟτο γάρ καΐ πάλαι λαμ- 
« πρ6)ς ευτυχούσης τό μέγιστον ήν ευτύχημα καΐ νΟν τάλλα δυσ- 
« τυχούσης εσχάτως ώςπερ καΐ τό φυτόν τής έλα{ας ούκ άπολέλοί- 
« πε, καΐ κακοδαιμοναΟσα τό κράτιστον τής προτέρας ευδαιμονίας 
« εύδαιμονεΤ, εΐ μή δρα καΐ διά τοΟτο μάλιστα ταύτην θεΤτό τις 
« κακοδα(μονα, γλ©τταν άτυχΟ&ς εύτυχοΟσαν τ(ί»ν αύτϊ^ς άτυχημά- 
« των μεγαλόφωνον κήρυκα, τής Αριστείδου λαμπρότερον ήχοΟσαν 
« και καθαρώτερον . » 

* Κ(&δ. λαυρ. 49, α* « αΐτούμεθα δέ ουδέν Υδιον, αλλ* ή λυσι- 
τελές τι τφ κοιν© τ(&ν έμΟιν ^Αθηναίων ή καΐ τ^ καθ* ήμδς εκκλη- 
σία, ώς εΤναι τό γενησόμενον αγαθόν κοινόν τε καΐ έμόν. *Εμόν γάρ 
τό τούμοΟ λάχους καλόν .» -Κ©δ. λαυρ. 91, β. •μ3λλον ήμεΤς τής 
αύτοΟ καλοκαγαθίας παραπολαύσαιμ&ν άν (ήμδ; δ' θταν εΤπω Α- 
θήνας λέγω) ή αυτός τι τδν Αθηνών οναιτο.» 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 60 — 

γεννήτου επεχράτει τό ί^ος τοΟ νά μη ^ ο γ ε ύ ω ν τ α ι, 
ήτοι νά (χή μισθοφορώσιν, οΐ στρατηγοί των δυτιχών 
θεμάτων, έν οΓς καΐ αί έλληνικαι χώραι, αλλά νά λαμ- 
βάνωσινάπό τών (δίων αυτών θεμάτων τάς 
Ιδίας αότών συνήθειας κατ'έτος*. Άλλ'Ι- 
θος τοιοΟτο χαθιέρονεν, ώς είχός, δεινήν αύθαιρεσιαν. 
ΚαΙ συνήθως μεν ή διαγωγή τών τρυφερών τϊΐς Κων- 
σταντίνου πολιτών, προτιμώντων τόν έν Βυζαντίω 
άνετον βίον τών έν ταϊς έλληνιχαϊς χώραις μόχθων, 
έδιχαίου τά παράπονα τών χατωτιχών, ών τήν γί)ν 
έθεώρουν ώς άλλην χατωτάτην έσχατιάν *. ΚαΙ τί θαΟ- 
μα δτε οδτω χαλουσι χαΐ "Αδου χευθμώνα νομίζουσι 
τήν Ελλάδα χαΐ άνδρες οΤος ό Ακομινάτος ;'» Κατερ- 
χόμενοι δ' δμως έξετραχηλίζοντο μετά τών δασμολό- 
γων καΐ πρακτόρων εις αδικίας παντοδαπάς. Έ περιου- 
σία ουδαμώς ήτο ασφαλής, εκτεθειμένη εις τάς χεΤρας 
τών φορολόγων καΐ τών χρηματολογουντων πραιτώ- 
ρων, οίτινες τάς δίκας έποιοΟντο άφορμήν χρηματι- 
σμοθ\ "Ωστε ή έννομωτάτη και τών πόλεων σώτειρα 
αρχή είχε καταστή οιονεί δημόσιον τι έργαστήριον 
παρανομίας άπό τών θεσσαλικών Τεμπών μέχρι τίίς 
Σπάρτης, αότή προεξάρχουσα τών αδίκων Ιργων. Ή- 
δύνατο δε καταλλήλως νά ρηθ-ί) περί τίΐς πραιτωρείας 
άρχίς, δτι ώς ή Μήδεια φευγουσα διά τοΟ θεσσαλικοΟ 

* Κωνντ• Πορφυρ. βασιλ. τάξ. II, κεφ. 50. 

« Τ«λλοΟ έπιστ. 33 π«ρέ 2άθ?, έν Με». Βιβλ. Δ'268.-Κ(&5• 
λαορ. 72, α. 

* Κώδ. λαορ. 34. β. 47, α. 68, β. 87, β. 88, β χαΐ άλλαχοΟ. 

* Κωδ. λαορ. 31, β. 32, α. 72, α. - Μ ιχ «ήλ, εΙς Δριμύν 40-48.- 
'Τπομνηστικόν παρά ΤαβΙ, οΙο ΤΗοϋΒ. ». 462 κ. έ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 64 — 

πεδίου, τών φαρμάκων έχχυβέντων, κατέστησε πολύ- 
φάρμακον τήν θεσσαλίαν, οδτως εκείνη αρχομένη έκ 
τί|ς Θεσσαλίας κ α τ ε χ ε ε τ%ς Έλλάδ ο ς χαΐ τί|ς 
τοΟΠέλοπος πδσαν άδικίαν ώςπερ τινά δη- 
λητήρια*. Δια τοΟτο δέ μετ' ευλογιών ύπεμιμνή- 
σκοντο οΐ κατωτικοί εκείνων τών αρχόντων δσοι πρά- 
γματι ειχον ωφελήσει τόν τόπον, τό δέ δνομα αότών 
έφέρετο ανά τά χείλη πάντων. Τίς Αθηναίος δέν ένε- 
θυμεΐτο εόλαβώς καΐ μετά θάνατον Άλέξιον Βρυέννιον 
τόν Κομνηνόν, τον υΐόν τ^ς φιλολόγου καισαρίσσης 
"Αννης καΐ Νικηφόρου τοΟ Βρυεννίου*, δςτις μετά τό 
1156 ', περιβεβλημένος τό αξίωμα μεγάλου δουκός τοΟ 
στόλου χαΐ πεπιστευμένος τήν αρχήν τών ελληνίδων 
πόλεων ώς ανθύπατος, διετέλει τοιαΟτα λέγων χαΐ 
πράττων οΤα και μετά δεκάδας δλας ετών έξόμνουν οί 
*Αθηναϊοι, οΐ μεν {δόντες αότοί, οί δέ άκουσαντες παρά 
τών (δόντων. ΚαΙ παρά μέν τών επισκόπων χαΐ ηγου- 
μένων άπήτει άποχήν άπδ, τών κοσμικών πραγμάτων, 
τους δέ λάθρα καταλαλοΟντας τών πλησίον έμίσει καΐ 
έξεδίωκε. Βδελυσσόμενος δέ τήν άδικίαν, οό μόνον τδ 
νά λάβγ) αύτδς μέρος τί)ς βόσιας τών αποθνησκόντων 
ένόμιζε τυμβωρυχίαν, άλλα και έτιμώρει πολλαχώς 

* Είς Αριμ6ν, 47. 

* Τοΰτον βεβαίως έννοεΤό Μιχαήλ λέγων •π αΤ δ α τΐ^ς κ α ι σ α- 
ρΐατσης *Αλέξιον, καισαρίσσης τΐ^ς φιλολόγου καΐ 
«οφ^ς β«σιλίαης έχείνης. Κα»δ. λανρ. ΙΟΙ, β. 

* *ίΧς μέγας δουξ τοΟ στόλου, &ρτι ιτροώρως περιζω«ά- 
μενος ταότην τήν αρχήν, εστάλη ό Αλέξιος τφ 1156 Οπό τοΟ 
Μανουήλ κατά τ&ν έν Σικελ{^ Νορμανν&ν, υφ^ ων και συνελήφθη 
αΙχμάλωτος. (Νικήτ. Χ ω ν. 124 κ. έ. ΚΙνναμ• 165). "Αρα *1ς τήν 
Ελλάδα ηλΟε μετά τήν έκεΤθεν εΐ; Κωνσταντινούπολιν κάθοδον. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 63 -- 

εκείνους τών εν άζιώμασιν οιτινες κατεπίεζον τον λαόν. 
ΈπΙ τών ήμερων δ' εκείνου καΐ το έθνος τών ενερ- 
γούντων τα τοΟ δημοσίου, το θερίζον μέν δπου 
©ύκ έσπειρε καΐ συνάγον δθεν οό διεσκόρ- 
πισε, μάλλον δέ τα τεΟερ ισμένα καΐ συνη- 
γμένα ληϊζόμενον ώς άσπαρτα καΐ άνήρο- 
τα καΐ κατεσθίον τους ταλαίπωρους χωρικούς, άπω- 
λέσθη δι'Ιλλειψιν βοράς. Διότι ό αγαθός Αλέξιος εΤχε 
διατάξει τα πράγματα άριστα, έχων παρ* έαυτω εύα- 
ριθμήτους τινάς διακονοΟντας έπΙ μισθω ρητω καΐ υπο- 
λόγους έπΙ οιαδήποτε, και ττ) ελαχίστη, βλάβη τών 
πολιτών. Οι δέ λοιποί ήναγκάσθησαν να έπιδοθώσιν εις 
τέχνας χειρωνακτικάς ή εις την γεωργίαν. Τοιαύτην 
δ* εΤχεν άγάπην προς τόν λαόν, ώστε καΐ λέγεται μα- 
στιγώσας ένίους τών εν άξιώμασι, καθυπερηφανοΟντας 
καΐ πιέζοντας τους πενεστέρους. ΚαΙ ένεθυμεΐτο 6 
λαός τών Αθηνών ού μόνον τό άκριβοδίκαιον τοΟ αν- 
δρός και τό έν ταΐς εύθύναις άπότομον, άλλα καΐ αύ- 
τάς τάς συνήθειας τοΟ ίδιωτικοϋ βίου καΐ την μετά 
την θήραν αύτουργόν τράπεζαν τοϋ ΚομνηνοΟ. Είχε 
δέ καταστίί άγαπητόν τό δνομα αότου παρά τοις πο- 
λίταις, οίτινες έσήμαινον έναργώς αυτόν έπονομά- 
ζοντες απλώς τόν καλ ό ν κ αγαθό ν ή τόν δίκαιον*. 
Παρά τοιούτων αγαθών διοικητών μεταβιβαζόντων 
τά παράπονα τίίς πόλεως εις τά ώτα τών βασιλέων 
εΤχον λάβει αι 'Α.θίίναι αγαθά τίνα. Εις ταύτα επΙ παρα- 
δείγματι ανήκει ή έπΙ Αλεξίου διαταχθείσα ίη^οσία 
διανομή σιτηρεσίων'. Συνήθως δέ γίνεται λόγος περί 

* Κ&δ. λαυρ. 101, β-102, α. 

» ΙΙς Δριριυν, 48. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 63 — 

προνομίων ων ριετεϊχεν ή πόλις των Αθηνών, καθ' ά ό 
«ραίτωρ τίίς Ελλάδος καΐ Πελοποννήσου δεν είχε το 
δικαίωμα τ^ίς εις την πέλιν εισόδου, 6 δέ μένος φόρος 
δν έπλήρονεν ή πόλις συνίστατο εις στέφανον χρυ- 
σοΟν δν όπεχρεοΟντο να προσφέρωσιν είς πάντα νέον 
βασιλέα*. Άλλα το πράγμα δέν Ιχει ακριβώς ο&τω, 
προέρχεται δέ μοίλλον ή τοιαύτη Ιδέα έκ παρεννοήσεως 
δύο χωρίων τοΟ Μιχαήλ. Άπ' εναντίας δ' οι Αθηναίοι 
ύπεβάλλοντο εις τε τόν κεκανονισμένον έγγειον φόρον 
(ά κρόστιχον)* καΐ είς τάς εκτάκτους εισφοράς•, μό- 
νον δέ μετριώτερα ήσαν ταΟτα, ως είκος, τών επιβαλ- 
λομένων είς τό δριον Θηβών καΐ Ευρίπου*, άτινα καΐ 
πολυανθρωπότερα ήσαν καΐ πλου.σιώτερα δια τάς α- 
κμάζουσας αότόθι τέχνας και την έμπορίαν. Περί δέ 
χρυσοΟ στεφάνου ούδεΙς δπί|ρχεν ορισμός*. Είςδέτόν 
πραίτωρα [άπηγορευετο δυνάμει χρυσοβούλλου τινός 

* ΖΓορ/* έν Έγκυκλ. σ 17β. -Π α παρρ ηγοπού λοο, Ίατ. έλλ. 
ΙΟνοος Δ' β02• - ^βΓίί^βΓ^, ϊνθ. άν. σ. 401. - Κωνσταντι ν { $ου, 
Ίστορ. Άθην. σ. 313. 

* •Υπομνηστικόν παρά ΤαβΙ σ. 465. 
» Αύτ. σ. 463. 

* Αύτ. - Κ(&δ. λαορ. 88, β. 

■ *0 Μιχαήλ προσφωνών τον 'Ισαάκιον "Αγγελο ν κατά τήν βίς τόν 
θρδνον άνάβασιν λέγει περί τ(δν *Αθην(&ν• « α\^τη χρυσοΟν μέν στέ- 
« φανον ούχ οϊα τε ην προσενεγκεΤν καΐ τήν νικηφόρο ν κεφαλήν άνα- 
« δΐ^σαι• άχρήματος γάρ ή πόλις καΐ πενιχρά καΐ τοΟ κύκλου δια- 
«γραφϊ^ναι τΟ&ν πόλεων (ΤαΓβΙ : διαγραφή καΐ τ&ν πολιτίδν) καΐ 
« παράπαν άφαντωθ^ναι κιν^υνεύουσα, εΐ μή νΟν άνενέγχοι μικρόν... 
« Τήν μέντοι παρ' ήμ©ν Ιερατικήν ε6λογ{αν τοΟ λόγου άναφέρειν 
« δεΤν Ιγνωκε,8&ρον εύσεβεΤ καΐ σοφφ βασιλεΤ μυρίου χρυσίου μβλ- 
« λον τιμώμενον .» Κΰ^. λαυρ. 58^ α. ΤαβΙ, Μίοΐιαβίίδ αΐΐοο. σ. 18 
κ. έ. Άλλ* έντεΟθεν ούδαμ(ι»ς εξάγεται δτι άντι παντός $λλου φόρου 
οΐ ΆθηναΤοι ΟπεχρεοΟντο να προσφέρωσι στέφανον χρυσοΟν κατά τάς 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 64 — 

ίδηλον τίνος βασιλέως πιθανώς μόνον ή μβτά στρατοΟ 
είς *Αθήνας πάροδος* διότι ά>^λως, εν ώ ταχτιχώς 
είσήρχοντο εις Αθήνας οι πραίτωρες, οό (χόνον δέν 
παραπονοΟνται περί ταύτης τ•?ίς είσελεόσεως οι *Αθη- 
ναϊοιπρό των χρόνων Αλεξίου τοΟ Γ', άλλα καΐ προσ- 
^νεί ό [μητροπολίτης τους πραίτωρας δια λόγων θω- 
πευτιχωτάτων, αναμένων παρ* αυτών δικαιαν έξάσκη- 
σιν τίΐς θέμιδος καΐ περιορισμόν τών καταχρήσεων 
τών πρακτόρων. *Απ' εναντίας δέ μάλλον ^ητώς έζη- 
τεϊτο ή αποστολή τοΟ πραίτωρος κατά περιόδους, ίν' 
άπαλλάττη τους ^Αθηναίους άπό τών άντιπραιτ ω- 
ρών, ους θεωροΟσι τόν πρώτον καΐ τελευταΐον 
Αθηνών ίλεθρονκαΐ τό βαρυτατον τών κακών. 
Άπαλλαγέντες δ' άντιπραίτωρος ευτυχώς τώ 1182 οΐ 
Αθηναίοι, πάλιν εϊδον μετά τρία έτη τω 1185 επερχό- 
μενους δύο άνθ' ενός καΐ έθρήνησαν ώς εΐ έπίίλθεν δ 
\/ χρόνος τίΐς έξ ανθρώπων άρπαγας τών ^Αθηνών*. "Α- 
πορον λοιπόν φαίνεται τό λεγόμενόν που ύπό τοΟ Α- 
κομινάτου 5τι οί κατά καιρούς πραίτωρες οόδεμίαν 
εΤχον έπΙ τοΟ ορίου τών Αθηνών έξουσίαν, οδτε πρα- 
κτορικήν ενέργεια ν, ουδέ πρακτορικήν δικαιοδοσίαν 
καΐ οτι ουδεμία ήτο ή έκ των Αθηνών παρά τοΟ πραί- 
τωρος είσκομιδή'. Συμβιβάζεται δ' ίσως τό πρ£γμα 

αναγορεύσεις τβΟν αύτοχρατ6ρων. Εινε δ^δλλως, νομ(ζω, ευχερής ή 
^ναγνώρισις τής ^ητοριχί^ς χροι£ς τοΟ θλου τούτου χωρίου. 

* *Ετϋ. Ύτϋοριν. ΤεΓθΙ σ. 463. «.•. προσχυνητόν χροα^βουλ- 
λον χαΐ αυτήν άπεΤργον τήν εΙς Αθήνας αύτ(}> ΐΐάρο^ον ό ^έ σχή- 
«τεται μεν τήν Ενεχά γε ττροσχυνήσεως εΐ^έλευαιν. ..^ επέρχεται 
^ πανστρατι^. » 

* Κ&^. λαυρ. 52, β. 

* 'Τπο μνηστικό ν σ. 463. Κωδ. λαυρ. 89, α. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— *« — 

αν υποθέαοΐμ&ν οτι ^ μέν φόροι έξε^ασ^οΟντο εΙς έν^^ 
τοπίους συνήθως πράχτορας, χαί τοι Ιχαμεν παραδεί•" 
γματα «ρά^^όρω^ έκΚωνσταντινσπΛόλεως στίλλομέ- 
νι^ν, τήν §έ δααοτιχήν όπιτρεσίοεν εϊχον χριι:αΙ θ*μα- 
τιχοί χαΐ $τι έπομέν^κ ικ&τα ίνάραξις τΰν κραιητώρων 
εΙς τάτοια&ταηταπθΐράβασις των^αιλιχβν ορισμών^ 
άγρυσα εις τός ινανηίοιας έχείνας άδιχίας^ £ς ρίετλ 
θάρρους έχτάχτου έξέ^ηχεν έιιειτα ά Άχομκνάτος έν 
τφ Ύι^ομνΊί^στιχί^ ιτρός Άλέξιον τάν Γ' περί οδ ο λό-^ 
γος χατωιεέρω^ 

Όλίγρν χρόνον μετά τήν εΙς Αθήνας άφιξιν τοΟ 
Άχομινότου τω 1182 εστάλη πραίτϋχρ "Ελλάδος χαΐ 
Πελοιιαννήσου Νιχηφ^ρος ό Προσούχ ύπά τοΟ Άν- 
δρονίχου^ τοδ μετά τοΟ Αλεξίου συμβασιλβόοντος*. 
Βαροιδ^μων δ* ο&τος τάς άλλας πόλεις ^λθε χατ' ώ* 
βεϊαν είς Αθήνας*, ι να μετά τι^ προσχόνησιν τ^ς θ»• 
μήτορος έπανσρύώστ) τά έν τί| πόλει χαχ&ς ίχοντα. Ό 
δέ Μιχαήλ προσε^ωνιιισε τότε αυτόν δημοσία διά ιιροισ* 
λαλιάς σωζόμενης χαΐ νΟν ίτι'. Ήτο δέ τό ίθβς τβΟ* 
το τοΟ ηροσψωνεϊν έ1^^^σήμου^ άνδρας χοινόγ έν τ& ^^ 
ζα^τιαχ^ χόσμω χβά «άντοτε μέν^ μάλιστα δ' 2νΙ &ο•» 
μνην£^ν χαΐ Αγγέλων, οΐ & λόγοι οδτοι, δι«ΓΡ\>χΛς 

9τ«λεΙς κατά τοβ «ρίγκιπος Αντιοχείας *Ραΐ{λ^ν$οο (Ν ι κ• Χα^)Ν 
71.-Κ(νναμ. 33) χαΐ τφ 1147 ιζζριστζίλας την αύΟά^βιαν τ^ζ. 
στροηιΛς τ©ν ύς τήν ΙΓαλαιστίνγ^ν μεταβαινόντων σταυροφόρων καΐ 
8^ ΌάΤς παριστρι^αις χώραις χ«•οπερη«ρανούντων (Ν ι χ. Χ ω ν. β5.- 
Κ(νναμ. 71), αλλ* ί^δη ττροχωρήσας εΙς γϊ^ρας βαθί», ι} τις τΟν 
οι»^γγ«νΛν αίΜΒβ^. 

« Κ(δδ. λαορ. 32, β. 

» Κώδ. λ«υρ• 31, β- 32, β. 

8 



υ--" 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 6β — 

ίντες τέιβλεϊστονάνέχδοτοι, είνε πλείστου λόγου άξίοι 
διά την ίστορίαν τών χρόνων έχεινων. 

01 Αθηναίοι, βλέποντες τόν Προσούχ, έλπίζουσιν 
5τι θάπαλλαγώσι τών κατεχόντων αυτούς δεινών, τ1)ς 
ύβρεως τοΟ πράκτορος Τεσσαρακονταπήχη*, τών πει- 
ρατών, θηρίων πόλεις δλας κατεσθιόντων 
αότοϊς άνδράσι καΐ γί)ν έξερημούντων καΐ 
θάλασσαν*. ΚαΙ εΤχε μέν αντεπεξέλθει κατά τών 
πειρατών, ώς φαίνεται, "ίίδη ό αυτοκράτωρ Μανουήλ 
δι' ορισμών, δι' απειλών, δια τιμωριών άλλ' ή πειρα- 
τεία εΤχε κεφάλας παλιμφυεΐς ώς άλλη λερναία δδρα, 
^στε άπητεϊτο καΐ ή συναρωγή άλλου τινός Ιολάου. 
Τοιούτον δέ καλεΐ ό Μιχαήλ τον τότε βασιλεύοντα 
!Αλέξιον, ρυθμιζόμενον καΐ άποξυόμενον εις άχριβέ- 
στατον κάλλος βασίλειον υπό τοΟ Ανδρόνικου, τοΟ 
φιλοβασιλέως καΐ φιλορωμαίου. ΈΙς αμφότερους δέ 
τούτους εκφράζει τήν παρά τών Αθηναίων εόγνωμο- 
συνην ού μόνον διότι τήν πραιτωρικήν αρχήν, πάλαι 
διαλελωβημένην δπό μοχθηρίας τών οό καλώς αδτϊ) 
χ^ησαμένων, εις τό άρχαΤον κάλλος έπανήγαγον, άλλα 
καΐ δια τήν αποστολή ν τοΟ δικαίου Προσούχ δςτις 
στέλλεται εις Αθήνας πενήτων άντιλήπτωρ, α- 
δικίας το μεύς, δικαιοσύνης βραβεύς, ευ- 
νομίας ταμίας, τιμωρός δβρεως. Διότι άπό 
πολλοΟ χρόνου έκ πείρας έγνώριζον αυτόν αί έλληνι- 
καΐ πόλεις ώς τοις μέν πένησιν ήμερώτατον, τοις δέ 
πλεονεκτικοϊς φοβερώτατονκαΐ τών αδικούμενων άντι- 

*■ Κβίδ. λαυρ. 32, α έν τ^ φ^ < τον τότε πράκτορα αΐνίττβτβι 
Τεσσαρβκοντά[πηχον]. » 
* Κ(ΰ8. λαυρ. 31, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 67 — 

ληπίΓΐκόν, τών δ' όδιχουντων πολέμιον χαΐ πρώό- 
τατον μέν τοις άγαθαϊς, τοΤς δέ ΐϋονηροϊς οόκ εύέν- 
τευχτον, χαΐ δικαστή ν ως μέν άρρειτεΤς τάς τ•?ίς θέμι- 
δος φυλάττοντα• -πλάστιγγας, ώς δέ χαθαράς δωρο- 
ληψίας καΐ άχραντους τάς χείρας φέροντα. Διά ταΟτα 
σχιρτώσιν οΐ Αθηναίοι: χαΐ πανηγυρίζουσιν ίίά τί| 
έλεύσει τοΟ ανδρός, φαιδροί δέ βαδίζουσιν άναζωπυ- 
ρηθέντες οΐ ύτζό ττίς ιτείνης τετραυματισμένοι, οι άχί- 
τωνες και ήμιΟνήτες και περιίστανται τόν σωτήρα 
χαΐ ζωογόνον καΐ φίλοικτον. 

Παριστ& δ' έν τί| αγορεύσει 6 Μιχαήλ τήν πόλιν, τήν 
άλλοτε υπερλάμπουσαν έν ταΐς πόλεσιν ώς ή σελήνη 
έν μέσω τών περί αυτήν αστέρων, τότε δέ πενιχράν 
χαΐ περικειμένην σχίίμα πενθικόν καΐ τάς χρυσδς άπο- 
χεφαμένην χόμας, προσφωνοΟσαν τόν άνδρα διά τού- 
των τών λόγων «Ώς εις καιρόν έπέστης μοι, δικαιό- 
« τατε ανδρών καΐ πραότατε• ώς είς καιρόν έπέστης 
«μοι ελευθερωτής καΐ λυτήρ τών έμών συμφορών. 'Ο- 
« ρας με τήν θρυλουμένην * τών πόλεων, όπως δ μέν 
«χρόνος ανάλωσε, τοϊςδέλειψάνοις τοΟχρόνου συνε- 
« πέθετο κακία πολύτροπος χαΐ χατέλιπε χωρίον μι- 
« κροϋ καΐ άοίκητον, ονόματι μόνω καΐ αζμ.νοΐς έρει- 
« πίοις γνωριζομένην. Ήδε έγώ ή τλήμων, ή πάλαι 
« μέν μήτηρ σοφίας παντοδαπ?ίς καΐ πάσης• καθηγε- 
« μών αρετής, ή πεζομαχίαις καΐ ναυμαχίαις Πέρσας 
« πολλάκις καταστρατηγήσασα, νΟνδέ σκαφιδίοις όλί- 
« γοις πειρατικοΐς καταπεπολεμωμένη* και ληϊζομένη 
ά τά έπΙ θαλάττη πάντα* ή πιοΰσα τό εκ χειρός Κυ- 

^ Κ&8. ΑΒ. θρυλλονμένην. 

* Κΰδ. 6. χαταπολεμοομένη»- Α. χαταπ&πολβμουμένη• 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— β8 — ^^^,,λ'^ι 

« ρίον» π<^τήριον χίντεΟΟεν λψα^χαί διψει χαΙιηωχΜ^ 

« ίν^ον τά τε ©Οροίζε• ^ν Ιξ<ιί6εν* μεν άτεχνοΐ τ»φα* 

« ΐϋοιρ'^ έο^ι^τΰν οαΰ( ^α\ σίδηρος 6ιβύ {ο& δοιπανδ^οη χ«1 
« &ν^οφθείρετ«& κοιΐ οΐ μείζους χατα; τους Δλληλο^ 
« γ^ς ίχΟΟφίς τους ήττονας χατοιτϊίνοασιν. "Αγε γρθ^ 
« δρς μοι χεϊροι χαμβ^ χεσμένη, χινδυνευβυσι;) βοήβη-^ 
« σον, νεκρουμένην άνα^ώπίρη^ν, ?νΛ τφ ββμισ'ϊ(^- 
<ί χλεϊ χοιΐ Μιλτιάδι^ χαΐ τώ διχαίφ ^Αριστείδη έγγρά- 
« ψ«^ σε, ο1 πάλαι τά χατ' έμέ 'κλημμελ&ς φερόμενα 
^ίίτυνώρθοαν* χ^Ι με^ιερρύΟμιζον» *Ανάστησόν μοδ χαΐ 
« τ^ν του '^λέου βωμέν τκάλακ χατα^ίεβλημένον χαΐ 
« περιφρονούμενον^ Μδλλον δ' έχω ήδη το& ιεαλαιοΚ 
« έχε(νοΐ4 έτερον χρείττονα» αώτδ,ν φημ» σ^ τίν αβλάγτ 
«χν« θεοα μκμουμενον ελεήμονος, & %&ς Ίΐΐς^ Ίψ^α^ 
« φεάγων ^Ιινώτερος τ&> έπηρεαζοντων συντΐ)ρηβή''* 

ΤοίΑΐτος; %ις είνε & χαραχτήρ άπα<ι&ν τών ^ανΐ)γυ• 
ρ»χ&ν %^6.ς τους {σχίλρ,ούις νροοφωνήοεων χαΐ τΔ^ 
άλλων μέν συγχρόνων, άλλα δή χαΐ του Άχαμινάτου^ 

^ κα»δ. Β. $ξ(^ 

* Κφ5^ ΑΒ. ο λίγο Οντα ι. 
' Κ(ι»$. ΛΒ• καχόνονται. 
^ Κ&δ. Β. ίπϊνώρθοαν. 

* Ταΐντ«( έννοητέα μετβ^φορικ&ς. ΤοιοΟτα« ηκΙ & σωζόμενος ανέκ- 
δοτοι >^<^Ύ0^ ^(Χί^^υ ταΟ. |^ςί£ά»λα περί τοΟ ΆΟ^^ι^^ β(μρ.ρ1λ το% 
Έλέοο (Τδ. Μοηίβηωη, ΒίΙ>Ηο11ιβο& Οοί8ΐίηίΕη& σ• 428). 

« Κ©δ. Β. τΙς. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



~ 69 — 

ή άιτ«θέωσι< ί>Αα τ(<; ΐΐολλίχις άνέμ^νεν ύϊΰοχολα^ύν- 
τωσιν. *Αν ήθέλομεν να μάθωμεν την ΕστοριΛν τοΟ Βυ•»• 
ζαν^ίου έκ μόνων τών ^τοιούτων λόγων, θα εδρισκό•* 
μεβα ,λίΛν τίπΛτημένΦί* Άλλ' εύτυχώ(ί Ι)(ομεν συνή* 
Οως λϋϋαν λίθον π^ός έξέλβγξιν τοιούτοι) ψευδοχρύ*• 
σοι> άλλας ίστο^ιχάς μίχρτυρίας, ενίοτε £έ χαΐ αύτδν 
τών οδτω προσαγορεοόντων άλλους λόγους έν οϊς 6 
τέως εις ούρανόν ι^ούμενος Ιίΐφινεται άξιος '(οΟ τβφ•^ 
τάρου. Ό άναγίνώ^χων τά περί Ανδρόνικου τόΟ Κο^' 
μνηνου λεγόμενα έν τοΐς ιέροσφωνήμασι του Μιχαήλ 
προς τόν ΙΙρίοσΟυχ καΐ τ€|^ Κρός τόν Δριμύν άπορεΐ πώς 
μετά πάροδον χρόνου βρύ^χέος ήδύνατο ό αδτός άνήρ 
τίν ΐύτόν άνδρα να είκονίστ) δΓ δλως αντιθέτων χρω* 
μάτ&>ν9 3σον 1|[ωηρά καΐ αν υποτεθεί ή άνάγκν) νά θω• 
ι^εύσγ) τόν νέον βασιλέα^ 

Άλλ* δμως τό γε νΟν Ιχον αΐ παρά *60 Προσού^ζ 
έλΐκίδες δέν απέβησαν δλως μάτ^ιαι. Κυριώτατον δ' 
αύιίοί) Ιργόν ^το ή οιάνόμή έκΧοπΐ|ς χρεών χαταστά* 
σης άνΑγκαίας δια την πενίαν είς ίΐν ει^ον ΐϊερ^πέσει 
πολλαΐ τών ελληνικών χωρών, χο|>ηγηθέισης δ' δ*Α 
τοΟ βασιλέως Αλεξίου είς τε τάς Αθήνας, τάς Θήβας 
καΐτήν Κόρινθο ν*• Έγένέτίοδέ πιθανώς αδτη ή έίιχοπή 
Μ'ίί 'ίό καΐ έχ παλαιοτέρων χρόνων γνωστόν σό στίγ- 
μα 'ίΐίς Οι>γχωρήσεως λοιίνάδων δημόσιων, ή-^οι τί|ς 
αφέσεως ελλειμμάτων οφειλομένων Ίϋ^ δημοσίω*. Δέν 
εΤνε δέ παράδοξον να έγένετο χαΐ δωρεά τις γηδίων 



τότε*. 



1 Κα>$. λαορ. 49, β. 

* ΖαβΗαηαβ ν. ΙίηρεηίΗαΙ, ^υ8 (τΓαβοο-Ηοπι&ηυπι III. σ, 3 κ• 2• 

» "Επ, κώδ. λβυρ, 48, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 70 — 

"Αλλο δ' εγχείρημα ούχ ^ττον άξϋον λόγου ίτβ 6 

άπαρτισμός κατάστιχου μετ' άναγραφήν ταχτικήν^ 
ινα τοΟτο χρησιμευση ώς βάσις τίίς τε προκειμένης 
διανομίίς των έκκοπέντων τελών καΐ τίΐς καθόλου φο- 
ρολογίας. Τό κατάστιχον τοΟτο, ήτοι κτηματολόγιον, 
τοΟ ορίου *Αθηνών έγένετο, άλλα μη καταστρωθέν, 
ήτοι μη πρωτοκολληθέν, ώς δά έλέγομεν περίπου σή- 
μερον, δεν εΐχεν έπικυρωθή• φαίνεται δ' ούχ ^ττον δχι 
ήτο άξιόλογον. Μη ένεργοδντος δέ τούτου, ή διανομή 
τών έκκοπέντων τελών έγένετο άνισος, οδτως ώστε 
δεν ώφελουντο ο{ μάλιστα δεόμενοι ελέους, διότι ενερ- 
γεία τοΟ εν Κωνσταντινουπόλει χαρτουλαρίου Θεο- 
δώρου Χουμνου ή ωφέλεια παρείχετο εις τους ίσχυ- 
ρ(ίυς*. Οί δέ πράκτορες, εύρίσκοντες άφορμήν, εί καΐ 
μη ευλογον, την άνισον διανομήν τών τελών, προέ- 
βαινον εΙς άδικους παρεισπράξεις γεννώσας τα δίκαια 
παράπονα τών κατοίκων*. Παρίστατο λοιπόν ή ανάγ- 
κη νέου άναδασμοΟ διά την φορολογικήν άπληστίαν, 
καταθλίβουσαν τήν τάξιν τών πενήτων*. Κατά ταΟτα 
δέ ή παραχωρηθείσα έπΙ Αλεξίου έκκοπή χρεών είς 
μέν τάς άστυγείτονας πόλεις απέβη αληθής κου- 
φισμός τελών καΐ φόρων, δια δέ τάς Αθήνας προό- 
κάλεσε μόνον άναγραφιχήν πολυπραγμοσυνην *. Ούδ' 
ήσαν δίκαιοι οΐ αναγραφείς προς τους ^Αθηναίους, 
διότι έν μέν ταϊς άγχιθυρουσαις χώραις, ταϊς θήβαις 

* Αυτ. -Κώδ. λαορ. 46, β. 47, α. Ό δ'έν τφ πρώτψ χωρ(φ μνη- 
μονευόμενος ΧοΟμνος εΤνε πάντως ό αυτός και παρά Νικητή Χω- 
νιάτΐ[^ (σ. 355). 

* Κβ)δ, λαυρ. 48, α, 
' Αύτ. 

* Κωδ. λαυρ, 52, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 71 — 

πιΟανδίς χαΐ τ-ίΐ Κορινθω, κατελογίζοντο ιΐς τους φο- 
ρολογουμένους γαιοκτί(Λονας περισσότερα μόδια άντΙ 
ενός νομίσματος (ύπερπυρου), εν δ' Αθήναις όλιγώ- 
τερα, άρα ό Ιγγειος φόρος άιυέβαινεν ανώτερος έν- 
ταΟθα*. ΚαΙ «ροσειτάθησε μέν 6 μετά τόν Προσούχ 
έλΟών πραιτωρ Δημήτριος έ Δριμύς να χοσμήση χαΐ 
^υθμίση τά έν Αθήναις πλημμελώς φερόμενα % αλλά 
δέν επήλθε τάξις περί τάς άναγραφάς, οί δέ Αθη- 
ναίοι χαΐ μαχρόν έπειτα χρόνο ν έπασχον παρά των 
όναγραφέων, τί)ς Άττιχής γεωμετρουμένης πολλώ 
σϋνεχέστερον ή αι γείτονες χώραι, χαΐ τοΟτο άνευ 
περιστολής τών χαχών ήτις Ιμελλεν έντεΟθεν νά προ- 
έλθη». 

Ό Δριμύς, διοιπρέψας ήδη χαΐ πρότερον ώς διχα- 
στής*, στέλλεται δπό τοΟ ^Ανδρόνικου, συμβασιλεόον- 
τος Ιτιμετά τοΟ Αλεξίου, πιθανώς τω 1183 εΙς Α- 
θήνας, ένθα φθάνει πρό πάσης άλλης πόλεως\ Προσ- 
φωνείται δέ χαΐ οδτος όπό τοΟ Μιχαήλ*, δςτις ευρί- 
σκει άφορμήν να πλέξη εγκώμια μΛλλον είς τόν *Αν- 
δρόνικον ή εΙς τόν Δριμόν. Δύο δέ εΤνε κυρίως τά κα- 
κά ών τήν περιστολήν περιμένουσιν αί Αθήναι παρά 
τοΟ νέου άρχοντος, ή φορολογική απληστία και ή τών 

^ Κ&$. λαυρ. 52, β* αδιορΐ9θήτα> καταλογίζενθαι τόν άναγραφέα 
τόν γεωμετρούμενον γή^ια τοσούτων μο8(ων τφ νομίσματι δσων χ«\ 
τβΤς άγχιθυρούσαις χώραις ήμ&ν (Χσως ή μΤ ν) κατελογίσθησαν .» 

* Κα»^. λαυρ. 48, α. 

* Κ©δ. λαυρ. 88, β.-'Τπομνηστικόν παρά ΤβίοΙ σ. 462. 

* Μιχαήλ, εΙς Δριμύν 8. 
> Κ&δ. λαυρ. 48, α. 

* Κ.©δ. λαυρ. 39, β - 45, α. "ίδε τό προσφώνημα δλον έν τέλβίι 
ταύτης τ?\ς πραγματείας. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 72 — 

τους ζ4(ντο(ς όπό τοιοότφ δϊχαστ^ χαΐ σωφρογι^τΙΙ, 
άλλα χαΐ τους θνήσχοντας 6τι έγ είρήντ) άννκηύονται 
Χ(χΙ δέν 9xυλ$υοντ«^ τ«ς ηρίου^ίας ώς τ8*»ς έν τΑ 
νν4€ΐν 'Τ^ λο€αΟι«• Ασφαλής δ' εΤνβ τώρα χαΐ ή ούβία 
τΑν έι^ιζώντων συγγε^^ων, έν δ ιερότερο ν άφιηρεΤτο «αρ& 
τδν π^αιτώρων άικηνΔς• ΚαΙ έν άλλοις 8'έγένετο 
«ερί^τολή τ^ς τΑγ πραχτορωγ μάλιστα άιιλιίΦτίας. 

£.αΙ δέν έξέλιικογ ριέν δια τ^ς εις Αθήνας Πλεύσεως 
χαΐ τούτου τοΟ ιφαιτωρος τελέως τα χαχά^ διότι «ρ^ς 
τοις άλλοις χαΐ ή σιτοδεια,ή μέλλον ή χριθοδεία^ίζΐ)- 
χολουΟει* χαΐ άναγχαία χατβστη ή είς Κωνσταντινού- 
πολιν πρές τέν Χουμνον αποστολή είδιχών εντολέων 
τ^ς χώρας οίτινες έμελλον πιθανώς νά παραστήσωσιν 
εΙς τους έν τϊί βασιλευουσ^ τήν χαχήν χατάστασιν τών 
Άθιΐ}νων \ Άλλ' έπωςδήποτε δ Δριμύς Ιπραξε τό χαχί 
δυναμιν ινα ^υθμισθώσι τα πλείστα τ6ν χαχ&ς εχόν- 
των, ΈντεΟθεν οό μόνον 6 Μιχαήλ αναπολεί α6τόν 
χαίχατόπΐν» άποχαλων θαυμάσιον% άλλα χαΐό βα- 
σιλεύς 'Ισαάχιος ό "Άγγελος άνέθι^χεν αότω μετά τίνα 
Ιτ)| τήν αρχήν τής Ελλάδος τό δεύτερον *. Άλλ' δ 
Λ^ίμυς» ^χνήσας προς τον βασιλιχόν όρισμόν, προύτί- 
μησε νά μείνη εν Κωνσταντινουπόλει, ένθα περιεβάλ- 
λετο τό αξίωμα πρωτασηχρήτου. Τότε δ* Ιγραψεν 6 
Άχομινάτος προς αυτόν έπιστολήν μεστήν πιχρΰν ά- 

χ-^ * Μιχαήλ, εΐ€ Δριμύν 40. 

* Κ&θ. λαυρ. 47, α. 
» Α6τ. 

* Κ(μ$. λααρ. 52, β. 

* Κα>δ. λβυρ. 71, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 73 — 

λι/}Φει<Ι^ν9 μκύΐν τ&ν <χρ(στων αϊχι^Βζ έξέρ^(υ«αν τοΟ 
χαλάμου αύτοΟ *. ΠαραιτονεΤτΛΐ δ* εν αότί| ΐνιχρώς διά 
τήν άμέλειαν τών τρυφερών ΒυζαντΙνων, οίτινες έ- 
£α(ίχέρα(νον ιτρ^ δκηρεοτίας έν ταΐί χώρΛίς τών χατω^ 
τιχών* θεωρεί 8έ τήν άτίοχ-η^ αύτοΟ άπ^ τΐΐς έν Ελλάδι 
διχαστιχ-ίΐς άρχίΐς δ(Λοιόν τι ιτρός τόν ίκνον ίατροΟ ρή 
βουλθ[χένου νά βοηθήση άβθενεϊς ή χοβερνι^ταο άγα- 
θοΟ χατοκνοΟντος νά έιτιλγιφβίΙ τών οΐάχων νη«}ς ναοα- 
γούστις ή στρατηγοΟ δαναριένου νά έΐϋΐκβυρήσγι εις 
στρατίάν ιτολεμουμένην, άλλα (Λή έπιχουραΟντοί• ΚαΙ 
Οάντιτάξ-ϊ) μέν Γσως, λέγει, ό Δριμύς ^ητοριχώς τ ή ν 
έν μεγαλοπόλει ενβ'άνέφελος αιθρΛ ΐϊέ- 
ιυταταιάλυΐϋονβιοτήνχαΙίΓολιτείανχερ- 
δαλεωτέραν, τήν μετά γυναικός αγαθής 
χαΐ ιταιδων ήδιστων συνοίκησιν, άντίπαρα- 
βάλλων προς ταΟτα τάς ταλαιπωρίας τοϋ έν Ελλάδι — 
βίου, άλλ' ο Ακομινάτος μετά θάρρους άντιιϋαριστβ 
προς αότόν φιλοσόφων τα καθήκοντα τοΟ άνθρωπου έν 
& έκαστος προώρισται. Μετ* αγάπης δέ προβάλλων 
αγαστά έκ τής ελληνικής αρχαιότητος πρότυπα άν- 
δρΛν δπεραγωνισαμένων τοΟ καθήκοντος, αποστρέφε- 
ται προς τους έν Βυζαντίω άρχοντας μεθ' ορμής, ^ς 
συμμετείχε βεβαίως σύμπασα ή έντεΟθεν Ελλάς, καΐ 
διά λόγων αξιομνημόνευτων, οδς καΐ μακροτέρους 5ν- 
τας νομίζω χρέος νά παραθέσω ένταΐϊθα. «ΤμεΓς δέ,» 
λέγει « ώ τρυφεροί τής Κωνσταντίνου πολίται, ούΙΙ 
ε τοΟ τείχους καΐ τών πυλών προκυπτειν έθέλετε, οδδέ 
« τάς άστυγείτονας καΐ άγχιπύλους έπισκέπτεσθαι πό- 

1 Κ(υ& λαυρ. 71,6-72, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 74 — 

« λεις «οτέ^ (να τί}ς παρ' ύμΔν ευνομίας ^ναιντο, μ6• 
« νους δε φορολόγους καΐ θηρίων οδόντας κατά τήν 
« μ(ΐ>ααΙ'χήν άπεκλήν στέλλετε άλλους έπ' άλλοις, χα- 
« λαμωριένους τα τών πόλεων έγκαταλε{μ[Λατα. Αύ- 
« τοί δε (χένετε κατά χώραν ήσυχίαν άγοντες , εΓ τις 
« νόμων έπιστήμην πλουτεϊ, ει τις δικαστικήν έπησκή- 
« σατο^ εί τις δικαιοσύνην ασπάζεται ή καΐ υπέρ τοΟ 

Ι «τ δίκαιου τάχα καΐ τολμ^ άποθανεΐν. ΓΕξερημοΟσι δέ 

' « τάς πόλεις οΕ φΟόροι καΐ λοιμοί πράκτορες. Τίνος 
« γάρ καΐ σπανίζετε ; Ού Μακεδονίας καΐ Θράκης καΐ 

. α θετταλίας πυροφόροι πεδιάδες όμΐν γεωργοΟνται; 

/ « Οδχ δμϊν ληνοβατειται οίνος ό Εόβοεύς καΐ πτελεα- 
α τικός καΐ χΐος καΐ ρόδιος ; Ού τάς άμπεχόνας ύμίν 
« ίστουργοΟσι* Θηβαίοι καΐ κορίνθιοι δάκτυλοι ; Ού χρη- 
« μάτων πάντες όμοΟ ποταμοί ως ές μίαν θάλατταν^ 
« τήν βασιλίδα πόλιν, συρρέουσιν ^"Οτου γοΟν ένεκα 
< είς άλλοδαπην βαδιεΐσθε καΐ τών συνήθων διατριβών 
« τάς αλλότριας άλλάξεσθε*, εξόν μήθ' δεσθαι μήθ' ή- 
« λιοΟσθαι καΐ τών άπανταχΐ) καλών οίκοι ' καθημέ- 
α νους άπόνως άπολαύειν καΐ βίου άληλεσμένου καθη- 
«,δυπαθείν; *Αλλά γάρ πάλιν έκεϊνο προθυμοΟμαι φθέγ- 
« ζασθαι, ώς οΰκ έδει μόνα τά εαυτών σκοπεΐν, αλλά 
« [καΐ] τά τών άλλων, καΐ ει μή ώς νόμοις θείοις πει- 
« θομένους, άλλ' ουν ώς άνδρας σοφούς τά πολιτικά 
«τ!}ς ομηρικής μεν άναμιμνήσκεσθαι στρουθοΟ, ^περ 
« ούκ άπέχρησεν είς αποφυγήν τοΟ κακοΟ τό έλευθέ- 
« ραν τώ τέως* πέτεσθαι τών τέκνων κατεσθιομένων 

* Κώδ. λαορ. ΙστοργοΟσι. 

* Κ&δ. λαορ. άλλάξασθε. 

* Κ(&$. λαυρ. οίκοι. * Κ(ΐ)$. λαυρ. τ ω τέως. ^^ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 75 — 

«πρό αύτΐίς, άνάγβιν δέ χαΐ τους λογισμούς ττρός τήι> 
« "Ιλιον και τάς περί αυτήν πόλεις, ών τά πάθη τό 
« περί τήν στρουθόν τέρας σαφώς έχρησμωδησεν. Ό 
« οιεσθε, ώς, τών δπό τήν βασιλίδα φθειρο[£ένων πόλεων 
« έξωθεν μέν θαλασσίους λησταϊς, Ισω δέ πολυτρόποις 
« άδιχίαις, δμεΐς απαθείς χαΐ διά τέλους εόδαιμονες 
« Ισεσθε ; *Αλλ' οόχ οΤόν τε δεξαμενήν ύποπίμπλαβθαι 
« χαΐ ά^Ι πλημμυρεΐν έπισχεθέντων * των ές αυτήν ε^σ- 
« βαλλόντων κρουνών*. » 

'Ολίγον δέ χρόνον μετά τήν εις 'Αθήνας έλευσιν 
τοΟ πραίτωρος Δημήτριου έπεσκέφθη 6 μ7ϊτροπολί*της 
τήν Χαλκίδα, ήτις ύπέχειτο εις τήν μητρόπολιν *Αθη- 
νών, χαΐ προσεφώνησε τους Εύριπιώτας, θαυμάζων μεν 
τήν φύσιν τϊίς χώρας αυτών, μάλιστα δέ τήν εύσέ- 
βειαν τώνκατοίχων καΐ τό περί τόν ποιμένα αότών φι• 
λόστοργον καΐ παροτρύνων προς όμόνοιαν καΐ δίκαιο• 
σόνην'. Τότε δέ διέταξε καΐ δσα τών αδτόθι εκκλη- 
σιαστικών πραγμάτων εΤχον κακώς, μάλιστα δ* ίριν 
τινά μεταξύ τοΟ αότόθι επισκόπου καΐ τοΟ Νέων Πα- 
τρών, ήν παρεκάλεσεν αυτόν 6 πατριάρχης να διάλυση, 
τοΟθ' δπερ καΐ κατώρθωσεν*. Διέμενε δέ χατ* έχεϊνον 
τον χρόνον ό Νέων Πατρών Ευθύμιος έν Κωνσταντι•- 
νουπόλει, ίσως ώς συνοδικός, τήν δέ διευθυνσιν τών 
τίίς επισκοπείς αότοΟ εΤχεν αναλάβει, φαίνεται, δ τών 
Αθηνών μητροπολίτης, Ιχων νάπαλαίση κατά δυσχε- 
ρειών ούκ ολίγων ', Άλλα καΐ ή διεόθυνσις τών έχ- 

* Κ&δ. λαυρ. έχεισχεθέντων. 

* ΚΟδ. λαυρ. 72, α - β. 

» ΚίΒδ. λαυρ. 52,β-54, «. Κ©δ. ββροκκ. ΟΧΧΧΙ, ί52,β-154 α. 

* Κα»δ. λαυρ. 36, α - β. 

» Κ(&δ. λαυρ. 91, β. 98, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 76 — 

χλησιαστιχων πραγμάτων έν Αθήναις δέν ^το μιχροΟ 

λόγου έργον^ άλλ' ^τα συνδεδεμένη μετά ποίχίλων 
δυσχερειών περί τε τήν οίχοδομίαν τοΟ ποιμνίου χαΐ 
τήν διοίϊίησίν τών δικαίων καΐ τϊ|ς ουσίας τής έχχλτ}^ 
σίας. 

Ε6ρίσχει δέ τους ^Αθηναίους 6 'Αχ6μινάτο<{ λίαν 
αδιάφορους περί τάθβία χαΐ αμελείς περί ιτήν φο(τή(ΐ^ιν 
εις τους θείους ναούς χαΐ ίχρόασιν τΟν διδαχών. «Οέίτε 
<( γάρ είς τον περικαλλέστατον χαΐ ούράνιον ^όδτον 
« οίκον έκκλησίάζετε, Ιλεγεν αύτσϊς κατά τήν πρώτην 
« αύτοΟ κατηχησιν έν τώ Παρθενώνι, οιττε μήν βίς 
<τ ιούς έτερους θαμις^τέ, μδλλον δέ οδδέ τήν αρχήν 
«.δλως^ ύς μανθάνω, ε1σέρχεσθε\» "Άλλοτε δέ πα^ 
^^ινεΤ αύτοίς μή χατατρ ίέειν τόν καιρόν τής 
^^Χ%^ <{? άκαίρους ομιλίας καΐ περιττ&ς 
και ^ούς μέν πόδας πατοϋντας Ιχειν τής 
έκχλ>)σίας τό Ιδαφος, τήν δέ διάνοιαν εΙς 
μερίμνα ς &ποπλανδν άνονή'ίους βιωτικάς*^ 
Έτο δέ χαθόλου ή πίστις τών Αθηναίων ελαφρά τις 
χαΐ φαιδρά απέχουσα τοΟ δογματισμοΟ δνπεριεβάλλε'^ο 
6 χριστιανισμός έν τ•ί| βασιλευούση χαΐ ταϊς άνατολι* 
καις χώραις τοΟ κράτους. Προήρχοντο δ* έντεΟθεν άσε*^ 
βήματα παντοϊα άτι να ελέγχει ό Ακομινάτος έν ταΐς 
όμιλίαις αδτοΟ. Δείνσν δέ εΤνε τό άναφερόμενον δπό 
τοΟ επισκόπου Εφέσου Τορνίκη, οτι 'Αθηναΐός τις 
συστησάμενος συμφωνον γαμικόν πρΙν λα-^ 
δεΤν εύχήν μνηστείας συνεφθάρη τ^ μητρί 
'Ρίίί έγγυηθείσης αότώ γυναικός καΐ ζη- 

^ Κ&$. βαροχχ. 144, α. 
* Κ6>^. Ρ«ροχκ. 157, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 77 — 

τεϊ τ%ς θυγατράς άφέμενος λαβείν τ'ή^ μιΐ- 
τ έ ρ α^ Ό δέ Μιχαήλ προσεπάθει όπωςδήποτε νάνβ• 
ζωνυρ'^αΊ^ χα\ στηρίξη τύ θρησχευτκχέν αϊσ^μα δώ 
λόγ(ι>ν ιτανιΐ}γυρ(Χ$^ν χαΐ συνεχών όμιλιΔν, άν αινες 
έσώθΐ(|«αν ίΐαταγραφεϊβαι. ΤοιαΟται δ*εΤνε ή χαττ^χτ^- 
σις πρώτη % όείς τήν τρίτην Ευρκαχήν τών 
νηστειών λόγος*, δ εις τήν έορτήν τών 
Βα{ων\ ή χατά τήν Άνάατασιν ομιλία βερί ταβ 
τις ί σκοπάς τοΟ σάνθετο ν πλασθί)ναι τά» 
άνθρωπον% ή εΙς τάν αγιον Εερομάρτυρα 
Λεωνίδαν χαΐ τήν σανοδίαν αύτοα% £ εΙς 
τ^ν έγιον Μαρτίντανόν, οζ σώζεται μόνον τ^ 
τέλ^ς^ χαΐ ιίτβς άλλος λόγος. 

Άλλα χαΐ οί επιτετραμμένοι τά ίερά χρέη έν Ά0ή* 
ναις δ^ν ^αοιν Φολλάχις ανώτερος τοδ £χλοα. £1ς οΐ^ 
χτο^ν δ^ εγείρει ή θρασυτηςτοΟόγραμμάτοα σαχχελλα^ 
ρίοο τδ^ν Άβηνων Φωχβ, οςτις επέμενε χαΐ τιιφλίφ 
ών να είνφ σχβυοφύλαξ τ1|ς έχχληαί&ς^ έν ^ {[τ^ φόσά 
ανξχανος πρές τά Ιργον. Το9 δέ μητροικολίτοα ^^μν* 
δέντ^ τήν φυλαΙ^ν τΛν «χευΛν εΙς άλλ^» έχείνος ο$ 

^ Κΰδ. ^ιενν. 12, α-β. 

* Κ6»ί. βαροχκ. 141,α-147, β. 

' Κ£[>$. λαυρ. 27, β -28, β. Βαροοοο. 147, 0(^ 149, «• ΙϊνρίΦν Ο. 

* ]^(ί>ί, λβίο^ι. ?1β, 5 - 30, 6. 9.οφ«?ικ. 44«, «.- 140, β, ΙΙ«^ Ογ. 
1186 έν φ. 1,α-4, β. Εξεδόθη μόνον λατινιστί δπό ϋοπιΙ>ββ^ έν τ^ 
ΒίΗίοΙΙιβοα ραΐΓΐιιη οοηοίοηΛίοηα. Ραπ8. III, 417 κ. έ., άνετο- 
Ίΐώθη δ' έν τ^ ελληνική «ατρολογί^ ιοί} Μίρηβ, ιόμ. 140, », 323 
χ. ε. 

» Κ©δ. βαροκκ. 156, α-1Κ7, 6. 

* Κ<Σ)δ. λαορ. 38, «-39, β. 
'' Κ&δ. λαορ. 104, «. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 78 — 

(«,έ νο ν οργίζεται χαΐ θρασύνεται, άλλα χαΐ απειλεί δτι 
θάπέλθη ζΐς Κωνσταντινουπολιν προς τον πατριάρχην 
ινα χαταγγείλη τον Μιχαήλ. Άλλ' έχείνος δέν έφο- 
βείτο τα τοιαΟτα χαΐ δι' έπιστολΐ^ς αύτοΟ πρές τόν 
Φωχαν χαταχρινει αότοΟ τό θράσος χαΐ τήν (χωριανά 
'^Αλλος δε τις ιερεος, Πλευρίτης χαλουμενος καΐ τετα- 
γμένος εις τόν κλίίρον τί)ς Παναγίας, είχε πρεσβΐηε- 
ρον άδελφάν Δημήτριον, Ιερέα χαΐ έχεϊνον, ον άπεστέ- 
ρει τίίς πατρικίίς κληρονομιάς, κατασπαθών μεν αότός 
την ομόχληρον οόσίαν, τόν δ' άδελφόν περιορίΙ>ν πενό- 
μενον εν τί| ξένιτ)*. 'Άλλος δε τύπος ή&ικής ητο ό η- 
γούμενος τί)ς μονίίς τίίς Καισαριανής, δςτις πλην 
άλλων καταχρήσεων έ|ωκειοϋτο τάς αύτφ πιστεοομέ- 
νας ύπό ιδιωτών κυψέλας μελισσών ανά τόν 'Γμητ- 
τόν'. ^^ Αλλος δέ κληρικός, γενόμενος κουράτωρ, ήτοι* 
επίτροπος, άντεκρίνετο προς τόν Γδιον αρχιερέα περί 
νομΐ^ς άμφ^ιβόλου τινός κτήματος, άναγκάσας τόν 
Μιχαήλ νά προκαλέση διά τοΟ επισκόπου Θηβών Μα- 
νΟϋήλ τήν κρίσιν του πραίτωρος, άν εΤνε τό πρδγμα 
θεμιτόν*. Ύπό τοιούτων δέ ατοπημάτων καΐ συνεχών 
απαιτήσεων ταλαιπωρούμενος ό μητροπολίτης, μετά 
βαρυθυμίας εκφράζεται κατά τ'!]ς'παπαδικ'!;ς τών 
*ΑΟηναίων μοχθηρίας"• 

Άλλα παρά πάντα ταΟτα σπάνιον καΐ άγαστόν 
παράδειγμα ανδρός ενάρετου ήτό ό αρχιμανδρίτης 

4 Κ©δ. λαορ. 36, β - 37, β. 

« Επιστολή Τορνίκη προς Άκομινάτον έν κώδ. βιενν. 14, β.. 

3 Κ(&$. λαορ. 152, β. 

* Κ©δ. λαορ. 98, α. 

» Κ0δ. λαορ. 135, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 79 — 
τών έν Άθήνοΐις μοναστηριών Νεόφυτος, θανών έηΐ 
Ίσαακίου ^Αγγέλου. ΕΙς τοΟτον έξεφώνησεν 6 Ακομι- 
νάτος έπιτάφιον μακρύν, επιφανές μνημεΐον τίΐς άρε- 
τ9)ς αδτοΟ*. Βαθεΐαν 2χων ό Νεόφυτος έχκλησιαστι- 
κήν παιδειαν* καΐ μοναστής ών τό πρώτον*, απολείπει 
έπειτα τδ ίερόν φροντιστήριον καΐ εισέρχεται είς τάς 
*Αθήνας πλοΟτον Ιχων μέγαν παντοδαπών αρετών*. 
Έπιχειρήσας δέ νά νουθετί) τους πολλούς καΐ άπο- 
τρέπη αυτούς άπό τί)ς παντοειδοΟς κακίας διά διδαχών 
καΐ έξομολογήσεως, ωφέλησε τα μέγιστα την πόλιν, 
έλκυσας δια τοΟ προσηνοΟς αύτοΟ ήθους καΐ τοΟ πει- 
στικοΟ λόγου τά πλήβη, ευχερώς επιστρέφων τό πλα- 
νώμενον, καταδεσμών τό συντετριμμένοι, άνιστάς τό 
πίπτον, τό άπεγνωκός παραμυβούμενος, θβραπεύων τ3 
νοσοΟν*. Συνέρρεον δέ πλείστοι είς τον οίκον αότοΟ, 
αγαπώ ντες τόν άνδρα καΐ έτοιμοι ίντες προς μετά- 
νοιαν*. Και προς μέν τους πολίτας •ϊ5το γλυκύς καΐ 
μαλακός, βαρύς δέ καΐ σοβαρές προς τους φορολόγους 
ο&ς καΐ ήλεγχε πικρώς^ Διατρίψας δ' έν τί} πόλει 
πλείστα Ιτη χώρις νάπολέση την μοναχικήν αδτοΟ α- 
πλότητα* καΐ ζήσας αγαπητός εις πάντας, άλλα πέ- 
νης, άπέθανεν άνοσος, εξάρας τους πόδας έπΙ τΐΐς κλί- 
νης εΙς ύπνον μαλακόν, νευστάσας δέ τήν κεφαλήν*. 

Α Κώδ. λαυρ. 73, α -78, β. βαροχχ. 372, α -375, α. 
« Κ©δ. λαορ. 74, β. 

* Κ&$. λαυρ. 74, α. 

* ΚώΒ, λαυρ. 75, α. 
' Κα>$. λαυρ. 75, β. 
« Α6τ. 

7 Κ(&$. λαυρ. 76, β. 

« Κί&$. λαυρ. 75, β. • ΚΦΒ. λαορ. 77, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 80 — 

'Ότε δ* άβέβανβ^, ευρέθη £χων πλην τοΟ τριχίνβϋ αδ- 
τοΟ σίχχου τρεις μόνους χρυσοΟς, οΰς άτιεταρεόετο, 
ώς συνεχώς Ιλεγε, δια τάς δαπανάς τΐίς ταφί|ς*. *Ε- 
θρήνησε δ* αυτόν 6 μητροπολίτης περιπαθώς^ άποχα- 
λ&ν ύποποίμενα χαΐ συμβοη&όν τ^ ποιμαντ(Χΐ}ς οώτοΟ 
λειτουργίας* καΐ νυμφοστέλον τΐ^ς όθηναίχΐ^ εκκλη- 
σίας*. Τοιοϋτος δι' άλιγων 6 Νεόφυτος, ίμοιάζω^ «ερί 
πολλά τον άρχαΐον έχεΐνον Δημώναχτα δν πατέρα έχί- 
λουν οΐ Αθηναίοι έτη ΑουχιανοΟ. 

Δυσχέρειας δε μεγάλας παρείχεν ή διοίχησις τών δι• 
χβιέων τίΐς έχχλησιας. Εόθύς έν τοΙς πρώτοις ίτεοι τί|ς 
έν Αθήναις διαμονής τοΟ Μιχαήλ εϊχον άφαιρεΟί) κα- 
κώς άπό τϊίς εκκλησίας τινά τών εΙς αυτήν ανηκόν- 
των ακινήτων* καΐ πολυτρόπως ειχον άπολεσθί}*, οΐ 
δέ πειραταΙ παρέβλαπτον άλλα αότ{|ς κτήματα, περιο- 
ρίζοντες τάς προσόδους αότί|ς έπαισθητώς , μή έπαρ- 
κούσης τό ίζ%ς εις τάςάικχγκαίας δαπανάς*. Κα\ κατ«- 
νάλισκε μέν αυτός 6 μητροπολίτης άμα τ^ είσκομι- 
σθί^ι^ πολλάκις δέ καΐ πρό τούτου τά Ισοδα τ^ εκ- 
κλησίας εις τάς δέουσας χρείας, άλλ'οόρχ ήττον ταΟτιι 
ήσα> ανεπαρκή καΐ προόκάλουν καθημερινάς δυσχε>• 
ρεΕας\ ΚαΙ όμως δπήρχον οΐ φρονοδντες ότι οό μόνον 
ή αθηναϊκή εκκλησία είχε κτήσεις επαρκείς, ^απτβύν 
σας δέ τό τε δημόσιον καΐ τους άπορωτέρους και δυνα- 

^ Κώδ. λαορ. 75, α. 
« Κ©δ. λαυρ. 77, β. 
< Κ&δ. λαυρ. 78, α. 

* Κΰδ. λαυρ. 46, β. 
> Κ&Β. λαυρ. 69, β. 

• Κ©δ. λαυρ. 69, β. 

"^ Κΰδ. λαυρ. 153, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^ίε 



^ 81 — 

μέ^ας νο( ικριχοπ&σιν, άλλ* δτχχαΐ αύτ&ς & μητροπο- 
λίτης είχ^γ ά^κτήσβι «λοΟτον πολύν, τοΟβ' 2ιεβρ άπε- 
δείχβη συχ5ί>φαντ{α «ερϊ τά τ^η τοΟ βίου ΛύτοΟ, δτβ 
έζη πάμπτωχος οόδεμίαν άποχομίσας έξ Αθηνών οό- 
σίαν*. Χιιχόντων 3*δμως τών διαβολέων ών έπεδύμονν, 
έξβδόδη βασιλικός ΰρισμός ^Ιοαατάου τοΟ Αγγέλου 
π«ραβλάπτων παρά τλ προσόντα τ!) εκκλησία χ|>υσ6- 
βουλλατινά τών δικαίων αύτί)ς*. Έν τοις ίλλοιςεϊχιν 
άλλοτε άνατεθ4; 6 'Ωρωπός εΙς τήν έκκλησίαν τίίς θεο^ 
μήτορος, καταγραφείς ώς χωρίον τί}ς άθηναϊκίίς έπι* 
σκέψεις • άλλα περί τους χρόνους Αλεξίου του Γ ' 
έχινδυνευε Λ^άφΛίρεθίί άπέ τΐίς εκκλησίας, τοΟ Μϊχαήλ 
άνθισταμένου πάση δυνάμει καΐ ένεργοΟντος τά δέοντα 
παρά τφ μεγάλφ λογοθέτη Βελισσαριώτ•»}, κηδεστ?ί καΐ 
συμΛΛοθητίΙ αύτοΟ τδ τϊάλαι \ Χέλος δέ καΐ άφτιρέθη, 
ΧΛτασχοντων «ύτόν τών Θηβαίων, μάτνιν ύπεραγωνι*- 
οκαμένου τών αθηναϊκών δικαίων τοΟ Μιχαήλ καΐ έκ- 
θέτΓος τήν ύπόθεσιν εΙς τον άναγρα<ρέα Γεώργιον τόν 
Κολυμβαν χαΐ τον σύντροφον αύτοΟ Νομικέπουλον• 
Καίπερ ΰ' όφείλοντες οδτοι^νά λύσωσι καΐ τό περί Ώ-* 
ρωποθ άναγραφικον ζήτημα, ήνεχθησαν όμως την 
ποιρά τών Θηβαίων κατάκράτησιν κατά διαταγήν πραι- 
τωίρικήν υτήρίζαμένην εΙς τήν έπΙ ταύτης τί}ς υποθέ- 
σεως δμολογίαν τών Θηβαίων*. Είνε δέ περίεργος ή 
περί ΏρωποΟ έρις αδτη, άναχαλοΟσα εΙς τήν μνήμην 
τά^ όμοιας περί τοδ χωρίου τούτου κατά τήν άρ- 

* Κ(δ5. λβορ. 153, β. 'ΈΐΕ. έπι»τ. Τ ορ ν ( κτί- ΚΦδ. ΰιενν. 14, 6. 

* Κ(&ο. λαορ. 69, β. 
' Κ&δ. λαορ. 84, «. 
^^ Κβι^. λβορ. Μ, «. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 82 — 

χαιότητα άντεγχλήσεις των ^Αθηναίων χ(ύ Βοιωτών* 
ΚαΙ άλλως δέ πάντοτε ό Μιχαήλ «ροβστάτει τΔν 
διχαιων τ1|ς έχχλησίας ένύα διτίΐρχε χίνδυνος. Οβτως 
2τε δ μεν λογοθέτης Βελισσαριώτης παρέσχεν άτέ* 
λειαν εις την μονήν των Άγιων Όριολογητών πρίς 
ψυχιχήν σωτηρίαν τοΟ θεοφυλάχτου Βελισσαριώτου, 
νεανιου δςτις άχολουθήσας τι& Μιχαήλ εις Αθήνας 
απέθανε μετ' ολίγον χρονον αυτόθι*, ό δε ήγούριενος 
τΐίς μονί^ς όπ{)λθεν εΙς Κωνσταντινουπολιν ίνα τύχη 
χαΐ άλλων δωρεών, τότε δ Άχομινάτος παρεχίνει τδν 
λογοθέτην να παράσχη μέν οσα '/βύ^ατο δγαθα εις 
τήν μονήν, άλλα προσεχών μή προέλθτ) τις ζημία εΙς 
τα δίχαια τί)ς έχχλησίας*. 

Ύπϊίρχον δ* έν έχείνοις τοΙς χρδνοις οδχ δλίγα μο- 
ναστήρια εν Άττιχί} έν τόποις άνθηροις χαΐ εόαρέ* 
στοις. «ΕίσΙ γάρ χαΐ παρ' ήμίν, Ιγραφεν δ Μιχαήλ τΑ 
«πατριάρχη θεοδοσίωένΤερεβίνθω, χωρία χατάρρυτα 

< χαΐ άνθεινά χαΐ πολύδενδρα χαι περί που τα χράσπε- 

< δα τοΟ μελιχροΟ ΎμηττοΟ οόχ άηδ4} φροντιστήρια 
« τοσοδτον άνοϋΐεχωρηχδτα θαλάσσης ώς μήτε χλώ- 
« ζεσθαι φλοίσβω χαι τάς τής θαλάσσης δρέπεσ6αι 
« χάριτας, είτε* τιςΙχθΟν άσπαίροντα Ιτι ποθεί είτεχαΐ 
« τήν ίψιν άλλως έστι3ν βούλεται. Εξόν γάρ αύτόθεν 

< χαθήμενον βλέπειν πέλαγος όσον όφθοιλμός βούλε- 

< ται ή δύναται, έτι δέ χαΐ τάς έναότώ νήσους, δνχαΐ 
« παρά τοις παλαιοϊς ονόματα, τήν Ψυτταλίαν*, τήν 

* « Κδδ. λβίυρ. 84, α. - Έπ. 54, β -57, β, 

* Κ&$. λαυρ. 84, α• 

* Κβ>δ. εΤτέ. 

* Τον τύπον το!5τον το•$ ονόματος βντι τοΟ χοινΑς οερορένοο 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 83 — 

« Σαλαμίνα^ την Αίγιναν καΐ άκτάς χαΐ πορθμούς χαΐ 
« λιμένας χαΐ όρμους παντοδαπους χαΐ πρό πάντων 
« τύν Πειραιά. ΕΙ δ' ούχ όχνεΐ τί)ς τραχείας έπιβ{)ναι 
« του ΎμηττοΟ ^άχεως, ίψεται σχεδόν τήν Άττιχήν 
α πασαν έχεΐθεν^ ιδη δέ χαΐ τάς Κυχλάδας χαΐ τάς 
« ΣποράδαςπερΙαότήν έπιχειμένας πανταχόθεν ώςπερ 
« εν χοροΟ σχήματι*. » Έννοεϊ δέ δια τούτων μάλιστα 
τήν μονήν τής Καισαριανής• πλην δέ ταύτης, τί|ς τών 
Άγιων Όμολογητών χαΐ τοΟ εν Μάχριδι *Αγίου Γε- 
ωργίου, περί ών έγένετο λόγος ανωτέρω, ά}νλα τινά 
ονόματα μονών μανθάνομεν ίχ τίνος επιστολής τοΟ 
πάπα Ίννοχεντίου του Γ'. προς τόν πρ&τον λατΤνον 
άρχιεπίσχοπον Άττιχής Βεράρδον,. έπισταλείσης τώ 
1208•. 

Ψυττάλεια βιασώζοοσιν οΐ κώδικες χαΐ καρ^ Ά ρρι α ν φ, έν 
Κυνηγ. 24, 5. 

^ Κ&$. λαυρ. 33, α. 

* Μίρηβ, Αατινικί^ς πατρολογ{ας τόμ. 315, σ. 1560. Αυτόθι ανα- 
φέρονται ώς μέν Ο^βαΐία ήτοι τοιιΛα έν Άττικί; « ΡΓΟοονβηίοο, 
ΥβΓίίροδ, Ττίοΐίηί, ΡΙλΙλπ, Ρβΐίη, ΟυποπιοηαδΙβΓ, Οβββίΐβ, Μβηί- 
(Ιί, Βαο1ιβ1βθ8, βαΐίχΐβδ, ΡβΓδβοοπΛΓ, ΟαίΓαρβΓββΙα, βίαζαζαΐκίαδ, 
01ΐΕη<1β1>η<1β, ΑΙίαη&βΙ&δίδ, ΡοΛαπιο, Ρίτ^ο, Ηιι, ΜαΓβΙοη, Ολγ- 
§ίΙβ, ΙίίΐΓ^βάο, Ιί&ΙαοοηίΙβ, ΥαΙία, ΙίίΙθΓΠβ, ΜογΙ&γ.» Κατωτέρω $έ 
ιεαραχωρεΤ 6 πάπας τφ Βεράρδφ απιοΐ€42ίϋη& 66θΐ6δί&6, ΙιΟΓίοδ βΐ < 
1)&1ηβα, βΐ ΓηαοβΠα άβ Νί^Γοροηίβ βί ΑΐΙιβηβΓαιη, βΐ ηιιιηίη& ιιηάβ 
π^&ηΙαΓ ΙιοΓίί. Α1)1)&1ί&8 βαηοϋ Μίοΐιαβίίδ, δαηοΐί '^ο&Iυ1^8 βί 
8&η6<ί Νίοοίαί. Μοη&δΙβπα Βε&Ιί ΝγοοΙοϊ άβ ΟαΙαρβΓδίοα, ΒβΒ,ύ 
Νίοοίαί άβ βοίαιηηίδ, βΐ βαηβίαβ Μαπαβ άβ^ Βίαΐ^βηιίδ. Μο- 
ηβ3ΐβΓί& ΟίηοΙοίΙβ,Γαιη, βαηοΐί ΡΓοΛαδϋ, δ&ηοίΕβ ΤπηίΙί^Ιίβ, 8&η- 
ού ΟβοΓ^ϋ, δβηοΐί ϋίοη^τδϋ Αρβορα^ΐΙαβ, δαηοΐί ΤΙιβοάοΓί, 
β&ηοίοπιιη Οοδίπασ βΐ Βαιηίίΐηί, ΒβαΙί ΝϊοοΙλι άβ ϋιιοΐιβίβο, Ββα- 
ύ Νίοοίαί άβ Μβηίάβ, Ββ&Ιί Ρΐιίΐίρρί, βαηοΐί Χαοαβ, δαηοΐί 
ΟβοΓ^ίί άβ Ιαβαΐα, ιηοπΕδΙβηοπι ΟορΓβΕβ βΐ δαηοΐί Βίοδίί.» *Εκ 
χών ανωτέρω ολίγα δύνανται νά όρισθ6[>σ(, συντεινούσης και τ9^ς δια- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



Γ 



— 84 — 

Έν ώ δ* οΐ Άβηναίοι ίπασχον ρέν, άλλ' άπέλαυον 

^α ^ς άγα$ί|ςχαΙ πατριχής τοΰ Άχο[Λΐνάτου μερί- 

^ ρίνης, έν Κωνσταντινουΐϋέλει συνέβαιναν ταχεϊαι μετα- 

γ €ολαΙ καΐ ίπιπτον θρίίναϊ μετά θ^όνοος. Τόν δέ *Αν- 

-δρίνχχον, δς^ς φονευθέντος το& Αλεξίου Β' έΤ5(;ε κα- 
ταλάβει τήν αρχήν/ καΐτεσπάραΙοίν τα στασιάίταντα 
^λήθη μετά βραχείαν βασίλείαν χαΐ έίεΐ -ϊ^ν Ορίνον 
άνέβη 6 πρώτος τών '4γγέλων*1σαάκιος 6 Β' τόν Σε- 
ιττέμβριον του 1185. 

Μετά δε τά πρώτα κατορθώματα τοΟ νέου βασιλέως, 
'^άς κατά τών Νορμαννών νίκας καΐ τήν χαταστολήν 
ή:ί)ς αποστασίας τοΟ Βρανδ, ή τών πόλεων βαΰΊλΙς, 
^«Ιρουσα έπίτ'ϊ) εδρέσει τίίς θεοειδοΟς βα- 
σιλείας, τάς φίλας συνεκαλέσατο πόλεις 
δσα* τε έκ γειτόνων καΐ δσίχι πόρρ^ποΰ, 
κοινωνΐίσαι τ•?ίςεό•φροσύνης*. Τότε δ^^/,^ετέβΐ) 
\ ^^""ΐ εις Κωνσταντινουπολιν καΐ 6 Μιχαήλ, πεμφθείς υπό 
τών Αθηναίων, ινα προσκύνηση τόν βασιλέα*, καΐ έξε- 
φώνησε μακρόν έγκωμιαστικόν* λόγον, δι'οδ ό μέν άλ- 

φ6ορβ< τΐ^ς γρβφΐ^ς έν ττολλοΤς. Τινά δ' Ιιητοχ©ς άνεγνώρΐ9βν 6 
Ιϋάΐ&Ι, άβ Τΐΐθβδ. σ. 460-461, έν οΤς τήν Φολήν, τά Χασιά, τό 
Άργαλίκι (*), τό Μενίδι. Τό ίέ ϊϊΐαη»δ1βπαιη Οορηαβ Ιχειτο πι- 
θανΦς έν Κορωπ^, ό δέ 8:ιηοΙυ3 (τοοΓ^ίαδ <ίθ Ιηβαΐδΐ, ατερί οΐί εΤχεν 
είχάσει 6 ΤαΓοΙ ^τι Ιχειτο έπΙ τοΟ ΜαχρονησΙου, εΤνε αναμφιβόλως 
τό αυτόθι μοναστήριον "περί ου έγένετο λόγος ανωτέρω έν σελ. 57. 
ΤΙερΙ δέ τής μονί^ς -δοΟ αγίου Θεοδώρου Υί. Παρνασσόν^ Β'σ. 72. 

* Μιχαήλ, λόγος έγχωμιαστικό; εΙς Μσάάχιον *Αγγελον, παρά 
Τα^αΙ, Μίοΐιαβίίβ βΠοο. σ. 57 $ 42. - 

« Αύτ. σ. 16 $ 1, ίτ. 18 $ 4. 

' *Εξεδόθη ό λόγος οι5τος τφ 1846 έν Τυ6ίγγΐ[^ υπό τοΟ Τα^έΙ 
ΐίτό τόν τίτλον Μίοΐιαβϋδ ΟΗοηίαΙαΘ, ΑΐΙιβηαΓαπι πιβίΓοροΗΐ&β, 
ΛΐοοαΙίο ^8£ι&^^^ Αη^οΐί ΐηϋροΓαίοηδ ροδί Αη(ΐΓοηίουΓη οοοίδηπι, 






οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 8* — 

λαη όν* αΟτοιΦ θερι&ώς έξυμνκ}6$1ς 'Α,νδρβίνιχο^ ^^υ&^ρί^ 
ζετο ανηλεώς, ύψοΟτρ ^ (^έχρκ αόρανοΟ 6 νΙος Αρ- 
μένιος ^ έ ταραννοχτέν^ς Ίσαάχιο;. Ό $έ Γραφή χαΐ 
ή αρχαία ίστορία παρέχοαο:ιν ίναλλαξ είκονας χαΐ ψη- 
φίδας πρές σανβεσίΜ το& πολυχρωμάταα το4του ψη* 
φοββτήματοΜ; τίΐς εσχάτης χολακείας. 

Τί δ' έκέρδησαν αί *Αθϊ|ναι Ικ τ•^^ς έπΙ τάν θρόναν 
δναβάσε(ας τοΟ Ίσαακίου ; Έξεπέμφ^ησαν μέν χαΐ πάτ^ 
λιν άλλα έπ' άλλοις γράμματα, άκτϊνίς ηλίου δικαιο- 
σύνης, ώς αποκαλεί αίτά 6 Μιχαήλ^ θεσπίζοντα άλλ^ 
τε χαΐ τήν άποφαγήν τΐΐς πλεονεξίας καΐ αδικίας*• 
ΆγαθαΙ δέ εινε καΙ αι σχέσεις τοΟ Μιχαήλ προίς βεό- 
δολρρν τύν Κασταμονίτην, τόν έκ μητρός θείον το& βα^ 
σιλέως, δςτις διορισθείς λογοθέτης τών σεκρέτ«ι>ν ^'γε 
και έφερε τόν άνεψιόν καΐ σιινεκέντρου π&σαν τήν αρ- 
χήν έν ταΐς χερσίν α&τοΟ, χαίπερ νοσ(&ν τ3( άρθρα τδ)ν 
ποδ&ν καΐ περιφορουμενος έπΙ σχίμποδος*. ΆνέλαΙβ 
δ* οδτος, ό τα πάντα διοικ&ν μέγιστος λογοθέτης, τας 
*Αθήνας καΐ άνεδέξατο τήν κατ' αότάς κηδ^μονίαν κα^ 
φροντίδα*• Τότε δέ ό Μιχαήλ Ιπραξεν δσα ήδανήθη 
παρ' αότω 6πέρ τών δικαίων τίΐς εκκλησίας \ 'Ίσα^ς δέ 
τί| ενεργεία τούτου ανετέθη δπό τοΟ πατριάρχου Νι- 
κήτα τω 1187 εις τόν 'Λκομινάτον, πιθίανώς δτε με- 

ΝοΓίηαηηοβ δίουΐοβ ίυ^^&Ιοβ, Βρ&αββΡβΙΦβΙΙΙοηΘίαορρΓβδβΑΐηΙι&Ιοϋ^ 
ΟθΑ3ΐα(ΐ1ίηορο1ί . Άλλα δν>στοχ6^ ιΤνβ οΙ)ςτρ&( $$)ι^μοοιι<>(λίγο«, 
έντεΟΟ«ν δέ μόνον χα6|{ατ«ται ίη^βΠβο^α ρ£Γ()αΑΐχ| (Ιίίίιοϋίδ^ ώ( χαλικΤ 
«υτόν ό έκδοτης έν σ. 15. 

* Μιχαήλ, λόγος εγκωμιαστικός $ 4^. 

« Ιίικνίτ. Χων. 574-57». 

> Κ&δ. λαυρ. 69, α. 

< ΚΛδ. λαορ. 69, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 86 — 
-τέβη εις Κωνσταντινουπβλιν, ή έχχλησιαστίχή νί|σος 
Αίγινα καΐ ή άπ' αδτής συναγωγή τών εις το πα- 
τριαρχικόν ταμιεϊον ανηκόντων. Ένεργήσας δέ ό Μι- 
χαήλ τήν δουλείαν αότής έπΙ ένιαυτόν Ινα καΐ Ιδών 
τάς υπάρχουσας δυσχέρειας παρητήθή. Έπειτα δ' επε- 
τράπη άκων καΐ πάλιν τήν νήσον έπΙ πατριάρχου Αε- 
οντίου, εις δν καΐ άνήγγεΛεν δτι συνήθροισεν δσον 
ήδυνήθη άκρόστιχον δια μυρίων καινοτομιών καΐ δε- 
ξιώσεων, ήτοι λίτρας ύπερπυρων δυο^ ίσοδυναμούσας 
προς σημερινάς νέας δραχμάς 1613 περίπου*. Άλλα 
συγχρόνως έζήτησεν οριστικώς νάπαλλαγ•^ τής Αυγι- 
νής, διότι αυτός μεν δέν ήδυνατο νά στέλλη ανθρώ- 
πους ΙκεΤσε , Ινθα οΕ πλείστοι τών κατοίκων έγένοντο 
φυγάδες, σφαττόμενοι καΐ πάντα τρόπον κακούμενοι 
ύπό τών πειρατών, έναπέμειναν δ* όλιγοστοί τίνες, δσοι 
δήλα δή έμίγησαν τοις πειρατικοϊς έθνεσι δι• έπιγα- 
μιών καΐ 2μαθον τα Ιργα αυτών. Έποίησε δέ περί τού- 
των μακροτέραν Ικθεσιν προς τόν μέγαν οίκονόμον, 
ήτις δυστυχώς δέν έσώθη *. 

Περί τους αότούς δέ χρόνους εστάλη πραίτωρ Ελ- 
λάδος καΐ Πελοποννήσου Νικόλαος ό Τρίψυχος, πρω* 

* Κ©§. λαορ. 70, 6. «...λ(•ϊρ«ς Οπερπύρων δύο.» Ή λέξις 6 περ- 
ιγύρων εΤνε σημειογραφ(χ(ΰ$ δεδηλωμένη* ήδύνατο δέ Τσως νάνα- 
γνωσ^ζ καΐ 6πέρπυρα, 6τ& Ιπρεπε νά δεχθ&μεν 6χι έν τφ «ρχε- 
τύΐϋψ χώδιχι έ^έπεσεν ό αριθμός τβ&ν λιτρ©ν ώς εΐ ζτο γεγραμμένον 
<ι λίτροΕς... υπέρπορ* δύο. » Άλλα νομίζω δτι ορθότερα εΤνε ή δλλη 
εκδοχή, καθ' ^Ιν σονήγαγεν 6 Ακομινάτος έξ ΑίγΙνης δύο λίτρας 
ύπερπυρων, ών τήν άξίαν εΙς σημερινάς δραχμάς ύπελόγισα κατά 
τάς σημειώσεις τοΟ πατρός μοο παρά Παπαρρηγοπούλφ, Μστορ. 
Ε' 991. 

« Κ©δ. λαορ. 70, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 87 — 

ταν«άριος ών^ Άλλ* άγνβοΟμεν αν ^θεν είς Αθή- 
νας* τουλάχιστον ό Μιχαήλ έγραφεν αότώ, άγαθοι χαΐ 
ΐ(αρ* αύτοΟ λέγων 5τι αναμένει, βτι θά έσπευδεν είς 
δπάντησιν αδτοΟ, ιςιθανώς έν θήβαις διαμένοντος, άν 
μή είχεν εσχάτως τοξευθ^ έκιχινδύνως παρά πειρατ&ν 
έ άνεψι3ς α6τοα^ 

Άλλα τα δεινά δεν έπαοσαν οδτε διά τών βασιλι- 
χΔν γραμμάτων οδτε διά τών εΙς Αθήνας επελεύσεων 
τών πραιτώρων. Μάλιστα δ' εϊχεν έκτραχυνβί) ή πει- 
ρατεία χατά τους χρόνους τοδ Ίσαακιου Αγγέλου 
χαΐ Αλεξίου τοΟ Γ' τοΟ χαΐ τυφλώσαντος τ3ν αδελ- 
φών χαΐ διαδεξαμένου αότέν. Έλυ^Αοίνετο δέ τάςπαρα- 
θαλασσίοις πόλεις τοΟ βυζαντιαχοΟ χράτους χαΐ τάς 
νήσους τοΟ ΑΙγαίου ό περίπυστος Γενουίτης πειρατής 
Οαβατο ή Οβ,&οτβ ή Καφουρης, ώς χαλοΟσιν αότόν ο{ 
Βυζαντινοί, ίχων στόλο ν ταχτιχώς ώργανισμένον δι* οδ 
έπεχείρει επιθέσεις τολμηρωτάτας. Εστάλη δέ κατ* 
αότοΟ ό Ιωάννης Στειριόνηςέχ Καλαβρίας ορμώμενος 
τε&ιρατής ποτέ χαΐ αυτός χαΐ πειρατ&ν ό χείριστος, 
προσκολληθείς δ^ έπειτα εΙς τόν βασιλέα Ίσαάχιον χαΐ 
οόκ ολίγον ώφελήσας τους Βυζαντίνους έν τοΤς θοι- 
λασσίοις άγώσι. ΤαΟτα δέ συνέβησαν τώ1198\ Τότε 
δέ ώρίσθησαν καΐ εις τάς έλληνίκάς πόλεις ναυτολο- 
γίαι καΐ συνδοσίαι πλωίμων, ήτοι ναυτικοί έρανοι, 
διετάχθη δέ καΐ ή κατασκευή κάτεργων προς χαταπο- 

^ Κ&δ. λαυρ. 68, β-β9, α. 

* Νιχ^τ. Χ ω ν. 636 « Ιβδβαα, ΗίδΙοίΓβ άα Βοδ-ΈπιρίΡβ Ιχ^. 
8αίηΙ-ΜΛΓΐίη Ιοιη. XVII, σ. 18. ΜηναΧΙ, ΕββΑΐ άβ οΙίΓοηο^&ρΙιίβ 
Βγζαηΐίηβ (1057-1453). Τοιη. Ι, σ. 255. Ό $έ Ηορί τήν άιτοστο- 
λήν τοΟ Στειριόνοο ορίζει ώς γενομένην τφ 1197. Εηο^τοί, 85, σ. 
Γ76. 



>^ 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 88 — 

άς 'Τ^ Αθήνας έ Στειριόνης έζήτησε χαΐ Ιλαβε παρ^ 
τ&ν Αθηναίων χο^ταβολβκς έπΙ τοότω τΰ σxο1νΑ^ Οό 
μέναν δ' αίτος, αλλά χοβΐ & άρχων Μοεαι^ίου Α^ω^ν δ 
Σγοΰρός, άλλα χαΐ £ πράϋτωρ^• ΚαΙ χατ4χλι>σαν τάς 
*Αθήνας χτίσταο χατέργων, «λωΐρίολόγοι 
τοΟ Στ^κριένον, έτβροι «λωίμσλόγοι', 
χαταφρσνοΟντες μέν τών βασιλικών δρισμΑν^ αιται* 
τοβντες δέ ε? τι έβούλοντο *. ΤαΟτα 8' <ν δ ^ τάς 
Αθήνας 6πϊ(ρχε ^ητή άτρ^γραφή, γενομένη διτό τοΟ 
λογοθέτσυ τοΟ δρέμοα Ιωάννου τοΟ Δουχα^ αΙσΟ 'ΤΟΒ 
Άνδρονίχοα Καματηροδ', ίρίζουσα τον άριθμίν τών 
ναοτολογηθτ^ομένων χαΐ τό ιτοσάν 'ίί}ς σονδο^ίας ήτις 
ίμελλε νά εϊνε έλιγωτέρα τΐΐς έΐΐΐβαλλομένης βίς τί 
δρ^ν Θηβών χαΐ Εύρί-κου \ Παρ& δέ τούτους τους 
έρισμοΰς οί μέν Θη€αΐθ(, ών τό 5ρίον ήτο ιτολλΰ 
ινλουφίώτερον τοΟ άθηναΐχοΟ, χατώρθωσαν νά λάβωσι 
χρσόβουλλρν δι* οδ άτίηλλάσ^οντο τίίς ναυτολογίας\ 
αΐ δέ (τυνδοσίαι τοΟ ορίου Θηβών χαΐ Ευρίπου ιτερκώρί- 
ίτθηοαν είς «οσά μικρότερα τών επιβληθέντων είς τους 
^Αθηναίους*, οϊτβνες πρίς τοΤς άλλοίς έζημιώθησάν 
τινοί μόνοι τών άλλων, ©Τον τ& πληρωθέντα είς τΑν 

* 'Τπομ νηστ ικό ν παρά ΤαΓοΙ, <1β ΤΗβ88. σ. 463. 

> Κ(&δ. λαυρ. 88, β. 

* Κ(&$. λαυρ. 89, β. 

*•ϊπομνηστικ6νσ. 465. "Έπ. ^ορ/" ίν ΈγΜοκλ. 8Ι(, σ. 1Τ6. 

• *Υΐϋομνηστιχύν σ. 463. 

^ Κφ£. λαορ. 89, α* «τΟ Θηβαίων χροσόβοολλον στέργει χαΐ ού 
καταβάλλονται πλωτούς.» 

• 'Υπομ,νηστικό ν σ. 463. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 89 — 
Στειρώι^ην χαΐ τα είς ταύς χατεργοχτϋττας χατα^λη^ 
04ντ«\ Άλλ* θ(Αως χαΐ τασαΟτα ζημιούιχενοι οδτε τ& 
χάτ&ργα ίβλεπον κτκζόμενα*, ουδέ τίίς πειρατείας το 
ιταράιιαν άΐΓΤ}λλάσσοντο *. Ουδέ ήδόναντα νάκαλλα- 
γώσιν, ίτβ ή πείρατεία ητο παλλάχις ίργανον πλαυ- 
τισψ^Ο τίίς βασιλείας*, μάλιστα δέ περί τους χρόνους 
τούτους αυτός ό μέγας δούξ τοΟ στόλου Μιχαήλ 6 
Στραφνίς> χηδεστής ών τοΟ βασιλέας ώς Ιχων συζυ- 
γών άδελφήντί^ς βασιλίσσης*^, έπλουτει λαμβάνων μέ- 
ρος τών πειρατιχών λαφύριον* χαι ί}το δεινότατος ού 
μάνον γόμφους χαΐ άγκυρας νάνταλλάσση άντΙ χρυ- 
αίου, άλλα καΐ πάντα τόν έξαρτισμόν τών πλοίων 
νά έξαργι>ρίση, εως έχένωσε πλοίων τα νεώρια^• Έ- 
νβτνι^ον δέ τοιούτων χαΐ τοσοήτων έπηρεαστών δέν 
δπερήσπ^ζον τάς Αθήνας οδτε. τείχη βχυρά, οδτε 
πλί|&ος πολύ κατοίκων, ώς τάς Θήβας, βυτε γέφυρα 
πορΦμοΟ ώς τάν Εδριπον διά τοΟτο δέ πάντες έπέπι- 
«τον κατά τών ανυπεράσπιστων 'Αθηνών*. 

Κατά δέ τό έτος καβ* δ, παράστασης τί)ς χρείας 
τών χατέργων, αΐ *Αβ5)ναι κατεδαπανώντο συνέπεσε νά 
δΐίπη τήν πραιτωρείαν αρχήν άνήρ οδτινος δυστυχώς 
άγναοΟμεν τδ δνομα, αλλ* δςτις υπί)ρξε κατά τά φαι- 
νόμενα ό χείριστος πάντων τών έπΙ Ακομινάτου έπι- 

^ Κβι$. λαυρ. ^8, β. 

* 'Υπομνη ^τικόν σ. 463. 
> ΚΦδ. λαυρ. 88, β. 

* Νικ. Χων. 699. 

» Νικ. Χων. 716. -Κώ^. λαυρ. 100, β. 

* Ν ι κ. Χων. 637. 
^ Νικ. Χων. 716. 

» ΚώΒ. λαυρ. 88, β. 93, β -94, α. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο.^Ιε 



— 90 — 

σχεφΟέντων τας Αθήνας• τότε δέ τήν ΐϊόλιν «καταδου^ 
« λοΟται μέν πραιτωρ Ξέρξου βαρβαριχώτερον* ού γήν 
« γάρ χαΐ δδωρ αιτεί, τ%ς γ^ίς δέ άπαν έχφόριον χαΐ 
« θρέμματα πάντα καΐ πρ6ς γε πηγάς άνορύττει θη- 
« σαυροϋ χαΐ μαστευεκ πακτωλούς χρυσ^ποτε ζέοντας* 
« κακοί δέ άπας έπηρεαστής βαρύτερον ^ περ οΐ τριά- 
α κοντά τ6ραννο(\ » 

ΆλλαχοΟ δέ προσθέτει 6 Μιχαήλ, δτι δέν άρκοΟσιν 
οΐ πειραταΙ, άλλ* δπου χερρονησιάζοιχην εν Άττικί^ 
τά τίίς θέσεως, πάλιν εκείθεν έπιστρατεύουσι κατά τϋς 
ι;λΎΐμ.ο^ος πόλεως έπηρεαστων Ιθνη μύρια καΐ Αογγι- 
βαρδών απάντων πειρατικωτερα* ών πρώτος^ μέσος 
καΐ 5στατος 6 ύπο προσωπείφ πραιτωρείας αρχής π$* 
σαν Ελλάδα καλαμωμένος*. *Αλλά κατά τε τοΟ πραι- 
τωρος καΐ τών πολλών κακών ατινα τότε έλυμαίνοντσ 
τάς 'Α,θήνας δέν ήρκέσθη 6 Μιχαήλ εις (διωτικάς έπι- 
στολάς και παρακλήσεις προς (σχυρούς φίλους, πρές 
τόν λογοθέτην τοΟ δρόμου Δημήτριον τόν Τορνίκην % 
τ3ν μέγα δοδκα Στρυφνόν*, τόν πατριάρχην Γεώργιον 
τόν Ειφιλϊνον', τόν σεβαστόν Θεόδωρον τόν ΕΙρηνι- 
κόν*, ίντα ισχυρό ν έν τί) διοικήσει \ τους Βελισσαρι* 
ώτας*, άλλα καΐ δημοσία ενήργησε, συντάξας προς τόν 
βασιλέα ως παρά τών Αθηναίων ύπομνηστικόν, αλ- 
ί Κ(&$. λαορ. β8, α. 

< Κ(&$. λαορ. 93, β. 

> Κ(&$. λαυρ. 85, α -β. "£π. 89, α. 

• Κ&$. λαυρ. ββ, α -β. 

< Κ(&$. λαορ. 87, 6. 

• Κ(&δ. λαυρ. 88, α. 
7 Νιχ. Χ ω ν. 653. 

• Κ&δ. λαυρ. 88, β -89, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 91 — 

λως ύπ' αύτοδ χαλουμενον δεητήριον*, ή δεητή- 
ριον χάρτην*. Ή δ' αναφορά αδτη απεστάλη εΙς 
Κωνσταντινουπολιν διά τοΟ γρα{Α(χατικοΟ τοϋ {εράρ- 
χοϋ, τοΟ πιστοΟ βω(Αδ, έντολήν ίγοντος νά έχβέση διά 
μαχροτέρων δπου Ιδεί τά παράπονα τών Αθηναίων*. 
Έχτίθενται δ' εν τώ δπομνηστιχω πλην άλλων δει- 
νών μάλιστα ή όσημέραι προβαίνουσα έριήμωσις τϊΐς 
πέλεως^ αΐ πολλαΐ ανωφελείς άναγραφαΐ αί γεωμε- 
τροΟσαι τα δπόψαμμα χαΐ λυπρ6γεα τί)ς Άττιχί)ς γή- 
δια, σχεδόν δέ καΐ τάς τρίχας αότάς τών χεφαλών τών 
^Αθηναίων διαριθμουμεναι,ποσω μδλλον αμπέλου φυλ- 
λον ή φυτοΟ τίνος, αί δπό τοΟ Στειριόνου καΐ τών ναυ- 
τολογων έχβιασθεΐσαι εισπράξεις, τέλος δέ διάμαχρών 
τοΟ πραίτωρος χαΐ τών περί αυτόν ή φθοροποιός έπέ- 
λευσις. «Ό δέ σχήπτεται μέν την ενεκά γε προσχυνή- 
α σεως* είσέλευσιν, αΙδοΤ τάχα τών χρυσοβούλλων, 
« επέρχεται δέ πανστρατια μετά τών έαυτοΟ χαΐ τους 
« εγχώριους κηφί)νας συνεπαγόμενος, άνδράρι* άττα 
^ τριωβολιμαΤα καΐ τήν έφήμερον τροφήν έξ άρπαγίΐς 
« χαΐ κλοπίίς ποριζόμενα, ώςπερ άν εΐ κατά πολέμιας 
« τινός καΐ βαρβαρικί)ς χώρας είσβαλεϊν Ιμελλεν/Εμ- 
« προσθεν δέ αύτοΰ, τό τί)ς γραφί)ς είπεϊν, τρέχει άπω- 
« λεία, δποδοχάτορές τίνες καλούμενοι, πεντακοσιο- 
« μεδίμνους ζητοΟντες εκάστης ημέρας ανδρών τε καΐ 

1 Κ&$. λαυρ. 88, α. 

> Κα»$. λαυρ. 85, β. 

> Κ&$. λαυρ. 85, β. 86, β. 88, β. 89, α. 

* Τό χωρ(ον παρενοήθη υπό τε τ•5 ΤαΓβΙ έξηγοΟντος τ^ΐν. προσ- 
κύνι^σιν άοηαΐίναιη ίπιρβΓαίοΓΛυδ ρΓ&ββΙαικΙαιη σ. 463, σημ. 
+ ++, καΐ ί>πό τοΟ Ηορί, σ. 176, δςτις ένόμισεν 6τι πρόκειτα^ 
πβρί φόρου υποτέλειας εΙς τόν αυτοκράτορα. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 92 — 
% ίππων τροφ&ς χαΐ θρ(μμάτα>ν αλα ποί)Ανια χο^ ^νίτ 
« θων δλας άγέλας καΐ τ© σύμπαν τίΐς θαλάττης ίψι»ν 
« &ίσπρ«ττ6μεναι, οΓνου τε χρίίμα όσον ο^' άν αί χα9' 
« ή(Αας ά(Απελα( γεωργήσαιεν. ΚαΙ ίνα μή μαχρι^γρρϋ- 
<τ μεν τοις χατά μέρος Ιπεξιοντες^ χαΐ μισ^ν έπΙ τού- 
« τοις άπαοτοΟσιν ώς εΟ^ργέται τινές ^ χαΐ μισθών ού 
« <^αδλ6ν τίνα χαΐ χο&φον, αλλ* όλκήν χρυσίοα δσην 
€ άν αύτοϊς περιστήστ^ το τΐΐς άπληστου ψυχίΐς αύτ^ν 
« έφιέμενον. ΈπΙ τούτοις έπεισιν δ πραίτωρ αύτ^ χαΐ 
« πριν ή πολλάκις τήν προσχύνησιν άφοσιώσηται τΐ^ 
« θεομήτορι τόν μέν κατηγορεί (;) μη άπαντήσαντα, 
« άλλον δέ κατ" άλλην αίτίαν καβείργνυσι καΐ ζημιοι. 
< ΚαΙ ο8τω χατευωχηθείς ήμδν έφ^' όσων άν βούλοιτο 
α τών ήμερέϋν ζητεζ προσκυνητίκιον, οάκ οί&αμεν ^ίτε 
« ώς προσκυνηθείς παρ' ήμ&ν-, είτε ώς αάτος προσκυν- 
ά νή σας τήν βεομήτορα, καΐ οώ μόνον αύτος, άλλα 
« χαΐ λογαριαστής καΐ πρωτοβεστιάριος χαίπρωτοκέν- 
« ταρχος καΐ καθεξ'ίίς οί παρεπόμενοι άπαντες. ΚαΙ 
« διατείνεται μή πρότερον έντεΟβεν άναστί^ναι, πρΙν άν 
« έν ταϊς αύτοΟ χερσί το&το δέξαιτο. "Ομως πολλά 
« δεομένων ημών καΐ διομνυμένων^ μη άλλως δύνασ^αι 
« τοΟτο καταβαλεϊν, εΐ μη κοινός Ιρανός γένοιτο^ πεί- 
9 θεται μόλις καΐ τόν είσπραξόμενον έάσας άπαίρειν 
« παρασκευάζεται. Είτα ποίον ύποζυγιον οόχ άγγα- 
« ρεύεται, μάλλον δέ ποιον άγγαρευόμενον ού τώ οί- 
« χειω δεσπότη πιπράσκεται^ ούχ άπαξ, άλλα πολλά- 
« κις καΐ δεύτερον, ή ποιον έτερον οίονδηποτρΟν είδος 
« ού διαρπάζεται χαΐ απεμπολείται εχαστον αυτών ή 
« αΐρόμενβν οίχεται ?* » ΖητοΟσι δέ οί Άθηναϊοι κου- 

* ΤβΟτα κατά τόν λαυριντιαχόν κώδικα, τόν μόνον έν φ περιέ• 



Οί9ίίίζθ(:Ι όγ 



Οοο^Ιε 



— 93 — 

φιθ|ΐ.έν άι:6 τούτων τών κατεχόντων οώτΌΐτς ^εινΑ^ν χαΐ 
ίΙληθεΤς εγγυήσεις περί απαλλαγής έν τώ μίλλ^ντι. 
Κορ&ως δ* έπιίυμοΟσι την άπαλλαγήν .από άλλων 
αναγραφών χαΐ τήν τήρηαιν τών βασιλιχΰν όρϋ^μών^• 

χ€τκ« τό &9(€ίμνηστΐ)οόν, ηλήν έλαχ(9^ων ^ιορ^ώ^&ων. ^νκΰΐε^ 
άπο^x^/ο1;αι ^τι ουχ &νευ «φαλ^ι^των εξεδόθη ν^ό Τ^ίί^Ι, ^β Τ1ΐ68- 
8α1. σ. 462-466 μετά τίνων είσαγωγικ^&ν σημειώσεων 1ν σ. 458* 
462, κβΐ χατ' αυτόν υπό Ε11ί88βη (ΜίοΙι. Αΐίοιη. σ. 118 κ. έ.) καΐ 
Χωνσταντιν^δοο ('Ιστορ. Άθ. σ. 315 κ. έ.). Είς τά έν τφ έ^ιτομνη* 
■στικφ λεγόμενοι ΐίρβστεθτι^τωσαν κ«1 τά ύιτό τοΟ Ακομινάτου* έΐϊΐ*- 
στελλόμενα τοΤ; Βελισσαριώταις έν Κώδ. λαορ. 8β,β. «£ΐμή δι'ήμ8^ 
« ί\ δι' αύτάς ως έστ(αν ποτέ τ©ν σοφ©ν ώφε(λετε βοηθιέσαι κινδυ- 
€ νευούΐτοΐις άΛβλιφήνβι τοΟ καταλόγου τ©ν έλλην($ων πόλεων, ούκ 
« βν ώ( κηδεμάνες τ&ν ^ημο^Ιϋιν ιιροο^διον χάΐ λογ^τοιΐ λογ«^ι^ιε^ 
« •έπϋ>ρέξατε χεΤρα ταΤς 'Αθ)^)^!; ^$η χαφο^οομΙνάκ «ρό τΐ>0 χα%α^ 
« κλυσμοΟ τών επηρειών ; Άλλ* 7να μή •8όζωμεν τηνάλλως ^αψφ- 
« ίεΤν, άριθμεΤτέ μοι τοί); έπηρεαστάς, κτίστας κάτεργων, πλωΐμο- 
τ« λόγους τοΟ Στετριόνου, έτερους πλ^ΐμολόγοος ο6χ απλώς άλλ4 

< χβπνολογοβντβς,ζευγολογοβντβς) το{>ς ύπο$οχάτορα•ς τοϋ τζρβτίτιβ^ 
€ ρος, αυτήν τοΟ πρα(τωρος τήν έπέλευσιν, τάς άμετρους τροφάς, 
€ τάς ζημίας, τά προσκυνητικά, τάς έπΙ τ^ έζελεύσει αύτοΟ άγγα- 
% ρε^ζζ τών ^οζυγίαΛ, μβλλονθέ *ηψογά^ι άγγ^ρείΐας ίιΛΙτρίΙσε^ς. 
~« *Ε*1 τ-ϋ^οις κ»1 τήν ^*ρίέ 1?<ί6 ρ^εστ^αρίΐίοο )(ΐβ(€νο(ραν^ ^ροβ "κήν^οΦ 
11 άκβι{τ^»(ν μετά σοβαροΟ 'ΐινος κύιΐ {>ψιβρ€μέ'Τ60 ^οι^ερ^^^ι». ίΜ, ^ 
% μοι λέγετε δτι κοινά ταΟτ», άλλ.ά μανθά^ετε ΐίήν ^μετέρΐιν Ι^θλ•«>ό^ 
« τη**, ^τι τρνά μίν ητούΐίων ί\μ6Τς μόν(κ ι?ών &λλων έ^ημιώθημ^, 
1 ίίίον τά -ϋοΒ ΧΐΡϊκρίόνου καΐ τά τών κ«τεργβΧτιίΤ•«δν, "τάλΧα '6έ *ί®ν 
>« ϊλλων βαρύτερα ήμεΤς άπΐ(^τήμε6», Ινα μή λέγωμβν ά^ύτΐ^τηύ^ν ΐοβΛ 

< παρείσπραξιν βαρείνν «ϋ^Ο άχρ6<ΓΓΐχου )««1 θικλ«ιιττ{ων λΐ(^^τ^>λβη- 
« λασίαν συνεχί^.» 

** ■'Εν τέλει τοΟ ΰπομνηστικοΰ άναγινώ&κονίοίΐ 'ράδε • « . . . άλλ' 
« έπικορώΟ'ί^ναι καΐ τόν ίνείια τούτου έΐϋορεχθ^έντα ήμΤν ι:ροσκι>- 

* νητόν δρισμόν ^ί^ς άγιας βασιλείας σου καΐ μή μόνον τοΟτον, άλλα 
« καΐ ΤίοΟς διύιφόρως άπολυθέντας καΐ άΐίείργίοντας τους πειριομένους 
€ έχ τών κα^τρηνών κατέχερν ό'πωςδήΐτότε χαΐ νέμεσθαι χωρία καΐ 

• στάσεις χωριτιχάς. Είς συντριβήν γάρ τοίίτίϊ τών ^ρούγγων καΐ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 94 — 

*Αλλ* είρήσθο) χαΐ τούτο, δτι έν φ τοσαδτα παρά- 
πονα έγείρουσιν οι Αθηναίοι χατά τίίς βυζαντκαχί)ς 
αρχής χαΐ των έχτάχτων εισφορών, τα καταβληθέντα 
ποσά 8έν ήσαν ύπερογχα, οΰ2έ έλχή χρυσοΟ βαρεία^ 
αλλά μαρτυρουσι μάλλον τήν πενίαν τί)ς πόλεως, (ΐή 
δυναμένης άνευ γογγυσμών νά χαταβάλη αότά, άλλα 
χαΐ τοσοΟτον ύπ* αυτών χαταδαπανουμένης. Γράφων 6 
Άχομινάτος προς τους Βελισσαριώτας, Ινθα έχθέτει 
αύτοϊς τάς διαφόρους τίίς πόλεως ταλαιπωρίας, επι- 
λέγει• τις ή έξ Αθηνών παρά τοΟ πραίτωρος 
, είσχομιδή; ή δίΐλον ως ουδεμία τις. 'Ίνα 
Ι τί λοιπόν ζημιουμεθα εγγύς τών δέχα λί- 
τρων, μδλλον δέ άφανιζόμεθα καΐ συντρι- 
βόμεθα πολλαπλάσιον*; Μη προχειμένου δ* έν- 
ταΟθα περί ετησίας δαπάνης, γίνεται δίΐλον δτι το πο- 
σόν τούτο εΐνε τό τών έχτάχτων συνδοσιών πλωίμωγ 
τό καταβληθέν δπό τών Αθηναίων *. "Όταν δέ, τρέψαν- 



< ολκθρον άφορήί' ή ^ τ&ν $ρούγγων απώλεια τοΟ χαθ^ ή{Αδ( όρίοο 
«παντός έστιν απώλεια.» Περί τούτων δμως επέχω έπΙ τοΟ παρόν- 
τος νά εκφράσω γνώμην, 6μολογ&ν δτι δέν μοι εΤνε πάντα εύνόητ 
τα. Ή δέ έοθεΤσα υπό τοΟ ΕΠίβδβη (Μίβΐι. ΑΙ^οιη. σ. 125 -12β) 
καΐ Ηορ£ {ά. 176) έξήγησις καθ' ήν ζητοϊ^ιν οΐ ΆθηναΤοι νά έμπα- 
$196^ ή τ€Ι>ν χατ^ αγρούς πόλεων (Ιι&ηάδΙέάίβ) χατάληψις 6πύ φρου- 
ρ&ν χαΐ 6τι ή τούτων τών φρουρ(λ>ν απώλεια θά εΤνε απαλλαγή τοΟ 
όρΙοο τ&ν Άθην(χ>ν δέν μοι φαίνεται ορθ&ς Ιχουσα. 

* Κΰδ. λαυρ. 89, α. 

• *£κ τοΟ *ΥπομνηστιχοΟ δέν μανθάνομεν δυστοχ(&ς τό ποσόν 
τ©ν συνδοσιΛν. *Αναγινώσκομεν ^' αυτόθι (Τ&ίβΐ, σ. 463. Εΐϋδδβη 
110-120) τά έξΐ^ς• «Στειριόνου καταπεπλεοκότος μόνοι πάλιν ήμεΤς 
« ^ υπέρ πλωίμων κατεβαλόμεθα* ήνίκα πάλιν υπέρ πλωίμων τφ 
« Σγουρφ καΐ τφ πραίτωρι ποσότητα ^ δεδώχαμεν, άπαιτηθέντες 
« καΐ άκοντες, όπόσην ουδέτόδριον Θηβ&ν χαΐ Ευρίπου χατεβά- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 95 — 

^ες τέ πασ^ν τοΟτο εις σημερινών νέμιαμα, εδρωμετ 
5τ( αναλογεί ι^ερίπου προς οχτώ χιλιάδας νέων δρα- 
χμών, γεννδται έν ήμϊν αίσβημα λύπτιςιτρόςτήνοδτω 
πενομένην πόλιν, ήτις νΟν μέν μετ' αγωνίας μόλις 
ήδυνατο οδτως δλίγα νά συνεισφέρτ) προς άποσόβησιν 
τών πειρατικών χινδύνων, έν δέ τοΤς άρχαίοις χρ6νοις 
άνέτως έδαπάνα έχατομμύρια πολλά προς οίχοδομήν 
τών Προπυλαίων χαΐ τοΟ Παρθενώνος χαΐ διένεμεν 
άφθονα χρήματα θεωριχά, άλλα χαΐ ίπειτα μετά τους 
ένταΟθα είχονιζομένους θλιβερούς χρένους, έπΙ τών 
Φράγχων αρχόντων, κατώρθωσεν, αόξηθέντων τών πό- 
ρων αύτί|ς διά τε τίΐς έσωτεριχί)ς αναπτύξεως χαΐ τοΟ 
έξωθεν είσρεύσαντος πλούτου, νάχμάση χαΐ πάλιν. 

Άλλα τότε ί^το ή πόλις πτωχή καΐ δυστυχής οίαν 
παριστδ αότήν ό Ιεράρχης* 5σον δέ χαΐ άν ύποτεθώσιν 
ύπερβολαΐ ψυχής άγαπώσης χαΐάλγούσης τάύπ'αότοδ 
λεγόμενα, άλλα δέν δυνάμεθα νά μή άποδεχθώμεν ίχι 
ή κατάστασις τών Αθηνών όπήρχεν άξια οίκτου. Είς τά 
δημόσια δέ ταΟτα κακά προσετίθετο (διωτική μοχθηρία 
καΐ άντίπραξις κατά τοΟ Ακομινάτου^, ώστε ο5τος 

« λετο. » 'ίΐς δ' 2χουσι παρά ΤαΓβΙ καΐ ΕΙΙίβββη τά σημεΤα, ι^δύνβτό 
τις νά ύποθέσΐ(ΐ δτι σημα(νουσι τό ποσόν σημειογραφιχ&ς, χωρίς 
διά τοΟτο νά εΤνε εκκλησιαστικά αριθμητικά σημεΤα 
ώς ονομάζει αυτά 6 Κωνσταντιν(δης (Ίστορ. *Α6ην. σ. 31 β, σημ. Ζ) 
^Αλλ' ^μως έν τφ κώ$ικι εΤνε γεγραμμένον άντΙ μέν τοΟ πρώτοι» τ6 
σημεΤον ^ , άντΙ δέ τοΟ δευτέρου δπερ σημαίνει άπλ&ς νομίσματα 
^, τοΟθ* ίπερ σημαίνει νομισμάτων. Φαίνεται δέ δτι ό άριθμόφ 
τοΟ ποσοΟ τών νομισμάτων έξέπεσεν ή παρελείφβη έν τζ άπό τοΟ 
άρχετύποο αντιγραφή. Περί δέ τ^ς δυνάμεως τών ανωτέρω σημείων 
ϊπ• Μοηίβηοοη, Ραΐαβο^ ταρίιία. Οραβοα. Ραήδηδ. ΜΌΟΟΥΠΙ 
σελ. 359. 

« Κώδ. λαορ. 84, α. 88, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 96 ~ 

άΐϋοδυσπετήίτας -έσκεφθη ποτέ χαΐ να παραιτηθί!*, τ^• 
λάχιστον δέ θερμδς έιτεθόμησε την εΙς Κωνσταντίνου- 
πολιν μετάβασιν. Παρασχευαζομ^νος δ* εΙς ίν^ον 
(^&ετά τό 1195 χα6' ώς περίπου χρόνους εστάλη τό 
όπομνηστικόν εριποδίσθη δπί χοΛεπίΙς νόσοο*. Μέλις 
δέ ριετά τίνα Ιτη χατώρθωσε να μετα&!) αότοσε, σχο**- 
π&ν χαΐ τήν διαρρύθμισιν τών άθηναΐ'χών ιοραγμάτων• 
Άλλ'δμως χατί^λθεν εις Αθήνας ούδενός τυχών, οδτε 
Οψους άξ(ω(Αάτων, οδτε χτήσεων ή ετέρας τιν^ βα- 
σιλείου δωρεάς, μόνον δε άντιμέτωπον εδρών τήν 6^ 
φρύν αα\ υπεροψίαν τΛν φίλ^αν'. *Αλλά καΐ είς Αορ* 
ράχΕον μανθάνομεν αυτόν ρ^ταβάντα, άγνωστον τΒοτβ 
καΐ . έπΙ τίσι σκυποϊς *. 

Έν τούτοις δέ μετά τήν άς Κωνσταντινοόίτολιν 
άποστολήν τοΟ ύπομνηστικοΟ έπέμ(^η εΙς Αθήνας 
εΙς μ«τά τόν άλλον & λογοθέτης Βασίλειος ό Καμοφη^ 
ρέ< χαΐ δ μέγας δοι^ξ τοβ στόλου Μιχαήλ ί Στρ^νόβ;. 
ΚαΙ ^πρώτος μέν 'ίίλθεν ΰ άλλοτε χρηματίσας πατ^κάρ** 
χης Βασίλειος, ό αδελφός τΐ^ς περιπυστου χαΐ ι^ανι- 
σχύίρβυ βασιλίσσης Ευφροσύνης τ•ίς γυναικός τβΒ !Α.- 
λεξίου Γ'. Άλλ* άμφίβολον εΤνε αν 6 τυφλός λογοθέ- 
της, δ έπι ^Ανδρόνικου έχκοπείς τους οφθαλμούς^ ή- 
δόνατο νβκ ίδη καΐ αισθανθ*^ τα κακά ών προυκειτο. ή 
δΐόρθωσις^ Ό δέ Μιχαήλ διηγείται εΙς αυτόν καΐ'ΐοάλι» 
έξ αρχής τήν κακήν κατάστασιν τών αθηναϊκών πρα- 

' Κ(&$. λαυρ. 86, β. '88, €, 

* ΚΛ^. >βυρ. β4,«. 
» ΚΟδ. λβυρ. 9β, β. 

• Έν κώδ. βιενν. 15^ α υπάρχει επιστολή τοΟ Τορνίκη πρ^ς ι^ν 
Άχομινάτον έκ τοΟ Δυρραχίου έπιστρέψαντα. 

» Νικ. Χων. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— . 97 — 
γμά'ίϊΑν χ«1 πάλιν προσπαθεί να κίνηση αύτον εις Ιλεον 
χαΐ ιράλιν 4ιεί^αι>(Αάζει τόν άνδρα καΐ τάς άρετάς αδ- 
τρΟ και αότ<Η»ς Ιτ* το\^ ά(}^εγγεϊς οφθαλμούς. Άγωνί- 
-ζεται δε νάπο&ίξη δτι δεν -^ο φααλη ζημία καΐ δβρις 
'^ζ ^μ!»ίκ%ς άρχ<?ίς τό να διαγραφωσιν αί 'Αβίίναι 
^ζρδ κόκλοα 'Τών ελληνίδων πόλεων *. Άλλ' οπωςδή- 
ιτοτε ό Καματηρός, αν μή εόηργέτησε τάς Αθήνας > 
4δέν (ραίνεται α{Αα>ς βλάψας αύτάς. Δεν δυνάμεθα δ|Λως 
να είπωμεν τ^ αυτό καΐ περί τοΟ Στρυφνού, διότι καΐ 
έξ «δτΐίς τϋς πανηγυρικί}ς και εγκωμιαστικής προς 
τ^ν άνδρα προσλαλιδς τοΟ μητροπολίτου καταφαίνεται 
δτι δέν ητο άφιλοκερδης χαΐ αβλαβής ή εις Αθήνας 
έπέλε^σις το& φιλοχρυσου ναυάρχου. Διότι ολίγον «^το 
τό διέφο^ν τ^ου ανδρός πβρί τβν έν τφ θαλάμω τίΐς 
βε0|Αήτορος θαυμασίων καΐ τής χρυσίίς περιστέρας 
ήτις ηαρίστα τό "Αγιον Πνεύμα ', ούδ* ήτο κυριώτατος 
&Αχο\ϊ σκοπός ή παρά τής συνοδευουσης αότω συζύγου 
«πίσκεψ-ΐς τοδ ναοΟ τίΐς Παναγίας•. Φαίνεται δέ δτι 
πολύ μδλλον έμερίμνα περί συναγωγίίς χρυσοΟ 6 μή 
«Ισχυνθώς ί^λοτε νάφανίση προς ίδ^ον πλουτ^σμόν τον 
πεπιστευμένον αύτώ βασιλικόν στόλον. Περίεργος δέ 
εϊνε ό τρόπος καθ* δν ό ^Ακομινάτος προσπαθεί νάπο- 
τρέψτϊ αυτόν άπό ταύτης τίΐς φιλαργυρίας• « Άλλα χα* 
« τό μέλλον έν πολλ5) πρόνοια τιθέμενος, ταύτην τής 
«εδδοίμονχας καλλίστην και τελειοτάτην κορωνίδα 
« νομίζεις, παραπέμψαι τι ^ρός τά έκεισε ταμιεΐα χαΐ 
« διά του Μαμωνα φίλους οικείους καΐ συσκήνους ποι- 

> Κ(&$. λαορ. 93, α -95, β. 
* Κ&δ. λαυρ. 99, λ. 
< Κβό& λαυρ. 100, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 98 — 
« ίΐσαι κατά τό δεσποτικών παράγγελμα, μετά δέ τε- 
« λευτήν έπΙ καλοκαγαθία εύρέσθαο £νομα καΐ κλέος 
« άθάνατον. ΤαΟτα γάρ εόκληρία (δια καΐ ίλβος οί^ 
« κεΐος καΐ μόνιμος, χρήματα δε άπιστέν τι χ(>ί)μα 
< καΐ αλλοπρέσαλλον καΐ οόδέ μέχρι τύμβου τοις σκου- 
« δασταϊς ώς τά πολλά παρεπομενον. Έξ άλλου γάρ 
« εις άλλον διαπεττευεται. ΚαΙ ήμεΐς δέ, καίπερ χθι- 
« ζοι τίνες ίντες και πρωϊζοί, ειδομεν πλείστους τών 
« ευ γεγονότων καΐ βαθύπλουτων ουκ άπό τΐΐς περί• 
« βολίΐς τών χρημάτων ή τών βασιλείων αΙμάτων τοΙς 
« πολλοίς γνωριζομένους μετά θάνατον, αλλά παρά 
« μόνης τί)ς άρετί|ς εότυχηκότας το τ})ς όσίας μνήμης 
« άοίδιμον*. » Μνημονεύει δ' ενός τών τοιούτων, τοΟ 
Αλεξίου Βρυεννίου περί ο5 εΓπομεν ανωτέρω % μετα- 
βάλλων σοφιστικώς τάς Οβρεις άς έπεθύμει νά έκστο- 
μίστ) κατά τοΟ ναυάρχου είς έγκώμιον τών αντιθέτων 
αρετών τοΟ νεαροΟ υίοΟ τίΐς "Αννας Κομνηνί)ς'• ΚαΙ 
πρότερον δέ ποτέ Ιγραφε τώ Στρυφνώ, δτι πολλά μεν 
Ιδωκεν αότώ χρήματα ό θεός καΐ έτι πλείω θά δώση^ 
καλώς χρωμένω τοΐς δεομένοις, παρά Βέ τών 
*Αθηνών χρήματα μέν δέν δύναται νά λάβη, διότι καΐ 
δέν ύπάρχουσιν άφθονα, άλλ' άφθονους ευφημίας, καΐ 
αγωνίζεται τρόπον τινά νά έξεγείρη την κοιμωμένην 
αότοΟ φιλοτιμίαν, παριστάνων όπόσον εΤνε υπέρτερα 
χρημάτων ή άδάπανος παρά τί}ς πόλεως καΐ το6 με- 
γάλου αύτίΐς Ιερέως ευλογία *. 

« Κ&$. λαορ. 101, β. 
« •ΐδ. σ. 61. 

• Το προσφώνημα ε\ίρηται έν κώδ. λαορ. 98, β- 103, α• 

* Κα»δ. λβυρ. 86, α -β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 99 — 
Έν ω 8' αϊ Άβ^ΐναι κοτ τεταλαίπωροΟντο έξωθεν μεν 
όπό τ&ν πειρατών καΐ τών πραιτώρων, Ισωβεν δ* δπό 
τοΟ <|τβόνου τών εγχωρίων, εν άλλαις τισΐ χώραις τίίς 
Ελλάδος άνεφαίνοντο άρχοντες τίνες πρσνομιοΟχοι , 
επωφελούμενοι τί)ς επικρατούσης έν Κωνσταντινου- 
πόλει στασιώδους καταστάσεως και τί)ς βασιλικίίς αδυ- 
ναμίας ινα ίδρόσωσιν ίδίαν αρχήν καΐ οιονεί ?δια κρά- 
τη. ΤοιοΟτοι δ' άνεφάνησαν μετά τήν άποτυχοΟσαν 
άπόπειραν τοΟ πρωτοστράτορος Μανουήλ Καμυτζη 
καΐ άλλοι μέν κατά τήν Άνατολήν, έν δέ ταις έλλη- 
νικαΐς χώραις οι Μαμωνάδες, οΐ Έύδαιμονογιάνναι καΐ 
ΣοφιανοΙ έν Μονεμβάσια, έν δέ Μεσσηνία οι Βρανάδες, 
Καντακουζηνοί καΐ ΜελισσηνοΙ, έν δέ Λακωνία 5 Λέων 
Χαμάρετος\ Διασημότατος δέ πάντων ητο ο Λέων 
Σγουρός, υίός τοΟ άρχοντος τοΟ Ναυπλίου, δςτις έπι- 
τηδείως τό κατ* αρχάς μετά τών έκ Βυζαντίου αρχόν- 
των συνεννοουμενος καΐ περιβαλλόμενος τό αξίωμα σε- 
•βαστοΟπερτάτου* ειχεν αποκτήσει δύναμιν μεγά- 
λην ωφελούμενος και έκ ττίς συνταράξεως τ•ϊ1ς Ελλά- 
δος ύπό τής στάσεως του Καμύτζη. ΚαΙ τώ μέν 1202 
κατέλαβε τό 'Άργος δι' απάτης, είτα δέ καΐ τήν Κό- 
ρινθον έπιδραμών καΐ σκληρώς τυφλώσας καΐ έκ τών 
βράχων έξακοντίσας τον μητροπολίτην Νικόλαον, δν 



* Ηορί'^ Έγκοκλ. 85, σ, ί90»~ΗβΓίζ1)6νρ^ (τβδοΐι. (τπβοΐιβηίαηάδ 
Α', ΘΘΟ.-ΠαΐΤβρρηγοπούλου Δ' 694. 

• ΈπΙ τοΟ μολυβδοβούλλου τοΟ έκ τ?1ς συλλογί^ς τοΟ πατρός μ,ου, 
τοΟ βίκονιζομ,ένου έν τφ προσηρτημένψ ιιίνακι οπ' αρ. 3. Έξ ενός 
μέν παρίσταται αυτόθι ό άγιος Θεόδωρος ό Στρατηλάτης, έξ έτέ- 
ροο δέ υπάρχει ή επιγραφή ΟΕΒΑΣΤΟΥΠΕΡΤΑΤΟΝ ΜΑΡΤΤΟ ΜΕ 
ΟΚΕΠΟΙΟ -ΛΕΟΝΤΑ ΟΓΟΤΡΟΝ ΕΚ ΓΕΝΟΤ€ ΚΑΤΗΓΜΕΝΟΝ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— <οο — 

είχε χαλέσει δολίως εις γεΟμα*. Άλλα μη εδχαρι- 
στουμενος βίς ταΟτα μόνα ούδ' άγαιτών τοϊς εντός τοΟ 
Ίσθμοΰτ, έιυωιρθαλμια χαΐ την Άττοχήν, βλάπτων αδ- 
τήν χατά τό δυνατόν, ώς δτε είσέπραξεν έχεΣθεν χρή- 
ματα έιτί ινροφά<τει χατασχευίΐς χατέργΐι>ν\ Τότε δέ 
μετά μεγίστης μερίμνης άιυετείνετο δ Μιχαήλ είς 
Εωνσταντενουπολιν, όιεοδεικνόων τόν έπαταιλοΟντα 
ταϊς Αθήναις από δ ψ ο υ ς χίνδυνον'. ΤαΟτα δέ λέγων 
έννόεΐ τάς συνεννοήσεις τοΟ Σγουροϋ μετά τίδν Ισχυ- 
ρών, είς οδς έμνήστευε τάς Αθήνας, ^ητ&ς δ' όνο- 
^ μάζει «γαμβρούς χαΐ συγγάμβρους βασιλέως καΐ τόν 
^ ι^^ ύποδρηστί)ρα τοΟ μυστιχοθ\» ΚαΙ μυστιχός μέν ίσως 

^το ίχι ό οιότός χαθ' οδ παρεπονεϊτο καΐ έν τφ όπσ- 
μνηστιχώ, τίνες δ*οί άλλοι άχριβ^ άγνοοΟμεν. Άλλα 
λέγων συγγάμβ ρους τοϋ βασιλέως τίνα άλλσν 
ύπενν^εϊ ή τόν Μιχαήλ Στρυφνόν 8ν έγνωρίσαμεν οδ- 
τω φιλόπλουτον χαΐ φιλόχρυσον δντα ; Ιδίως δ* αγα- 
θά ελπίζει 6 Μιχαήλ παρά τοΟ λογοθέτου τοΟ δρόμο» 
Κωνσταντίνου Τορνίχη» υίοϋ τοϋ άλλοτε λογοθέτου 
Δημητρίου, ούτινος έχληρονόμησε μετά έπιτροπεύσεως 

* Ν ι κ. Χ ω ν. 841. ΠερΙεργον δ' εΤνε 6τ\, ό Μιχαήλ Χωνιάτη^ 
δν τινι χωρ{φ ίίνθα υπαινίσσεται τόν Σγουρόν (κ©δ. λαορ. 92, α) 
γράφει «οΐί καΐ ^Αθήνας άλλοτε &λλαις δραστηρίοις δυνάμ,εσι μνη-^ 
στεύουσι δι' αυτ&ν, και ήμδς τά παραπλήσια τφ πολυτλήμονι "Αρ- 
γοος δρασε(οντες. » Έβλάβη λοιπόν κατά ταδτα καΐ ό επίσκοπος 
*Αργοος ύπό τοδ Σγουροΰ ή υπόκειται λδΙός τι τοϊ$ Μιχαήλ ; 

* Κ©δ. λαυρ. 92, α.-'Υπομνη στικό ν σ. 4ββ. ΌΠαπαρ*- 
ρηγόπουλος, Α' Α95, παραδέχεται βτ( ό είσπ^ζάμενος τά' βή- 
ματα βΤνε 6 πατήρ τοδ ΣγουροΟ, άλλα δέν (««άρχει, νομίζω, λόγο« 
άποχρ©ν προς τοΟτο. 

> Κ(ΐ)δ. λαυρ. 92, α. 92, β. 
/ * Κ(δδ. λαυρ. 92, β. < 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— <04 — 

τών Αθηνών και τήν προς τήν πόλιν ταύτην άγάιρςν'. 
Άγνοοδμεν δ' αν χατεβλήθη χις φροντίς ιατρότ τβτνίι» 
ΚωνσταντεγουΐΕολει περί άποσσβήσεως το& κιγδάνσυ. 
Και σώζεται (ΐέν επιστολή τις το& Μιχαήλ π^Ι τβότοας 
τους χρόνους προς τάν παραχοΐ(Αώμενον 'Ιοϊάννηγ τόν 
Ήονοπολίτην*, τόν αότόν εύνοΟχον ου γίνεται μνεία 
παρά Νικήτα ώς σταλέντος κατά του έκ Κιλικίας Ψευ- 
δαλεξίου % εξαιρούσα αδτόν ώς καταστολέα στάσεαιν 
καΐ νικιιτήν τών στασιαστών, άλλα δέν εΤνε βέβαισν 
άν διά τούτων εννοείται ή καταστολή τίίς στάσεως τοΟ 
ψευδοβασιλέως έκείνοο ή βοήθεια τις χορηγηθείσα εις 
τους ^Αθηναίους προς άμυναν άπό τοΟ κατά τ-ϊίς πόλεως 
ίπιδραμόντος ΣγουροΟ. Όπωςδήποτε δέ οδτος, έκκι- 
νήσας έκ Κορίνθου μετά νηών πολεμικών, συγχρόνως 
δ* έπάγων στράτευμα διά τοΟ ΊσθμοΟ, έπί)λθε κατά 
τών Αθηνών, έλπίζων δτι θά όποτάξη ευχερώς τήν 
πόλιν. *Αλλά τότε 6 άρχιποίμην τών Αθηνών άντεπε- 
ξΊ^^λθε κατ* αότοΟ καΐ ΰπερήσπισε τήν πόλιν ήν θερμώς 
ήγάπα και περ πολλάς παρ' αύτ%ς όποστάς πικρίας. 
ΚαΙ κατ' αρχάς μέν άπεπειράθη νά πείση τόν Σγουρόν, 
προς δν δέν ήτο δλως άγνωστος, διά λόγων. "Ηθελε 
δέ μάλιστα νάποδείξη εις αυτόν τό άτοπον τί)ς επι- 
χειρήσεως αύτου, επερχομένου κατά ομοθρήσκων καΐ 
ομοφύλων, οόδέν αύτώ ένοχλησάντων. *Αλλ* έκεϊνος 
δέν έπείθετο, θέλων μέν τήν όποταγήν τίίς πόλεως, 
άπαιτών δέ καΐ τήν παράδοσιν νεανίου τινός, δν άλλος 
τις μετά χβκρδς θά παρέδιδεν ώς πολλά διαπραξάμενον 

< Καδ. λαορ. 92, α. 92, β. 
> Κ&$, λαυρ. 92,β-93, α. 
• Νικήτ. Χ ω ν. β08. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 402 — 
χατά τί ς Άττικίίς χαΐ κατ' αότοΟ δέ του Μιχαήλ πταί- 
σαντά ποτέ. ΈΙς άμοιβήν δέ τών λόγων τοΟ ίεράρχου 
διευθυνεν.6 Σγουρός χατά τ{)ς Άχροπόλεως βέλη παν- 
τοδαπά. Τότε δέ βλέπων ό Ιεράρχης την έπιμονην αό- 
τοΟ τοποθετεί έπΙ τών τειχών (ΐηχανήματα χοα τάσσει 
έπ' αότών τους δυναμένους να τοξεύωσιν, άναγχάζων 
οδτω τέλος τον πολιορχητην να υποχώρηση, άφ οδ 
είδεν δτι μάτην προσβάλλει την Άχρόπολιν. Άλλα 
πριν άπέλθη ό Σγουρός έχριπίζει την αρχήν αδ.τοΟ χατά 
τί)ς πόλεως, ίς δέν ήδύνατο νά χατακτηση τήν Άχρό- 
πολιν, χαΐ εμβάλλει μέν πΟρ ζΐς τά οικόπεδα, αρπάζει 
δέ τών ζφων τά επιτήδεια εις ζευγλην χαΐ ζωάρχειαν\ 
Τοιαύτη υπήρξε κατά το 1203 ή 1204, μδλλον δέ 
κατά το πρώτον Ιτος*, ή πολιορκία τών Άβηνών δπό 
του ΣγουροΟ, οιαν περιγράφει αότήν ό Νικήτας μβτά 
θερμών εκφράσεων υπέρ του αδελφού, έφ'ω καυχάται 
δικαίως. Ανακριβής δ' εΤνε ή περιγραφή τής πολιορ- 
κίας δπο τοΟ Εαηβΐΐί* καΐ ή δπό του ΓαΙΙπίΘΓανΘΓ, δςτις 
καίπερ τήν αότήν έχων πηγήν, τον Νικήταν, προσέ- 
θηκέ τίνα ελευθέρως, ευχερώς παραφερόμενος, ώς συν• 
ήθως, ύπό τής ίδιας αδτοΟ φαντασίας*. Έκ δέ τής διη- 
γήσεως τοϋ Νικήτα δέν εξάγεται καΐ δτι ό Ι,βαΐίβ διϊ- 
σχυρίσατο, οτι δήλα δή ή Ακρόπολις δέν περιεβάλ- 
λετο κατ" έκεινο του χρόνου άπανταχόθεν δπό τής πό- 
λεως, άλλα περιωρίζετο μόνον εις τά βόρεια \ Μάλλον 

* Νικήτ. χ ω ν. 800-803. 

* Ό Ηορί^ σ. 183, αποδέχεται τήν πρώττ^ν χρονολογίαν, ό $έ 
ΗβΓίζύβΓρ, 6θ8θ1ι. ΟπΘοΗοηΙαηάδ σ. 419, τήν δευτέραν. 

^ Αίεηβ ΑΗίοα σ. 272. 

* ΟβεοΗίΜβ άεν ΗαΙΙτίηββΙ Μονβα λ' σ. 355 κ. έ. 

» ί€αΙίβ, Τορο^ΓβρΙιν οί Αίΐιοη». Τ.οηάρη 1841 σ. 68-69. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 403 — 
δ' έκ τής 3(ηγήσεως τοΟ φιλαδέλφου Νικήτα καταδεί- 
κνυται δ μικρές αριθμός των κατοίκων, οίτινες βε- 
βαίως συνέρρευσαν έπΙ την Άκρόπολιν κατά την πο- 
λι^ρκίαν, οδτως ώστε 6 Σγουρός πυρπολών έβλαψε 
μδνα τά οικόπεδα καΐ τα έν τί) κάτω πέλει άπομεί- 
ναντα κτήνη. Π^ρίεργον δ* εΤνε δτι παρ'αότοΟ τοΟ Μι- 
χαήλ^ έκ μετριοφροσύνης ή κατά τύχην, οόδέν μανθά- 
νομεν ινερί τ9)ς αλώσεως. Μόνον δε ποιείται μακρόν 
λόγον περί νεαροΟ τι^ άνεψιοΟ αδτοΟ, υίοΟ τοΟ Γε- 
ωργίου Χωνιάτου, δν άρπάσας ό Σγουρός εξ Αθηνών 
από τών πατρικών άγκαλών, πιθανώς ως δμηρον, εΤ- 
χεν ύπηρετοΟντα έπι τοΟ Ακροκορίνθου ώς παιδόπου- 
λον. *Λδεξίως δε ποτέ προσενεγκόντα τό κύπελλον 
είς πόσιν έφόνευσεν δ Οηριώνυμος Σγουρός τόν νεανίαν 
διά τί)ς άπελατικής αύτου κορύνης\ 

Όλίγας δ* ημέρας μετά την λεηλασίαν τών Αθη- 
νών απέρχεται δ Σγουρός εκείθεν καΐ προσβάλλει τάς 
Θήβας καΐ φθάνει νικηφόρος πέραν τών Θερμοπυλών 
μέχρι Λαρίσσης. Έκεΐ δ* ευρίσκει τόν φυγάδα βασιλέα 
Άλέξιον τόν Ρ καΐ λαμβάνει είς γάμον την θυγατέρα 
αύτοΟ Εύδοκίαν *. 'Έκτοτε δ' έτήρει τό έν θερμοπυλαις 
τέναγος, φυλάσσων αυτό κατά τών ήδη επερχομένων 
Φράγκων *. 

"Αλλοθεν εΐνε γνωστά, κείνται δέ καΐ Ιξω τοΟ θέμα- 
τος τ^ίς παρούσης πραγματείας τά επακόλουθα τ?1ς τε- 
τάρτης εκείνης σταυροφορίας,ήτις άπέληξε τώ 1204 είς 
τήν άλωσιν τ%ς Κωνσταντινουπόλεως ύπό τών Φράγ• 

* Κ(&δ. λαυρ. 109, β-113, α καΐ 113, α-ΙΙβ β. 

* Ν ι κ. Χω ν. 803. 
« Νι^. Χων. βΟ». 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 4β4 ~ 
χων, δί}λα δή τών Βενετών ύπό τον δόγγιν Δάνδολον 
χαΐ τών Γάλλ«*ν ύιτό τόν μαρχέαιον Βονίφάτι^ν τίν έκ 
Μομφερράτου. 

Λαβών δ' 6 Γάλλος ευπατρίδης (Λίτά την δλω^ιν 
τίίς πόλεως χαΐ την διάταξιν τών έχεϊ πραγ^ιιάτΰ^ ώς 
χλήρον τό βασίλειον τίίς θεσσαλονίκης |Αβτά ιΐασών 
τών χωρών τϊ|ς εντεύθεν Ελλάδος, έπίίλθε β^ρυς μέ- 
χρι τοδ στενοΟ τών Θερμοπυλών, Ινθα έφροόρ^ιό Σγου- 
ρός. Άλλα πρό τ1}ς δυνάμεως τών Φράγκων όπεχώ- 
ρησεν 6 θηριώνυμος καΐ κατέφυγεν εΙς τόν Άκροκί- 
ρινθον, έχυρώσας το ίρος. Τό στενό ν τών Θερμοπυ- 
λών έάλω, Ιπειτα ύπετάγη ή Φβιώτις, ή Φωκίς^ ή 
ΒοΜύτίοκ, πεσουσης δέ τής Καδμείους ή νικώσα τών 
σταυροφόρων στρατιά έφθασε πρό τών Αθηνών. Αιη- 
^ούμΐΊος δέ ταΟτα δ Νικήτας έχχύνει εις όλιγας λέ- 
ξεις δλην αυτοΟ τήν φιλαδελφίαν. Ό προεδρεύων* ίε- 
ρατικώς τ^ΐς πόλεως, λέγει, θά ήδόνατο, ώς τόν Σγου- 
ρόν πρότερον, οδτω και τότε νά διενεργήστ) την άπο- 
πομπην τοΟ μαρκεσίου* άλλα βλέπων καΐ πειθόμενος 
δτι δέν ητο καιρός αντιστάσεως, άφ' οδ ήδη ειχεν ά- 
λωθή ή βασιλίς τών πόλεων, ή δέ δυτική καΐ &ω» μερίς 
τίίς ^ωμαϊκ^ΐς αρχής ειχεν δποταχθή είς τήν σκιάν τοΟ 
λατινικοϋ δόρατος, αναιμωτΐ υπεξίσταται τοΟ έρυ- 
ματος *. 

Άλλ' εΤνε αληθές δτι καΐ άν ήθελε νάντιστί} & Ακο- 
μινάτος είς τους επερχόμενους Φράγκους , ή άντίστα- 
σις θα ήτο αδύνατος δια τό άνίσχυρον τής πόλεως καΐ 
τήν τελευταίαν αυτής δπό τοδ ΣγουροΟ λεηλασιαν. Τι 
δέ ^ήδύνατο να πράξη ή ούδ' είς τήν όρμήν τών πραι- 

^ Ν IX. Χων. 805. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 105 — 

τώρω^ δυνοψιένη νάντιστη πόλις Ίΐ^ό η^ις βρίαμβ£ΐ>τι- 
χ1}ς πορείας τ&ν Λατίνων ; "Ινα δέ τις φοητταοΟ*^ τήν 
6ρμήν τής χαταχτησεως άρχεϊ νάναγνώση τάςιιοιή€Γεις 
χαΐ τ&ς έιτ^στολο^ς τοΟ έχ Προ^ηγχίας τρουβαδο6ροιι 
Καιηΐ33.ιιί άβ νίΐ€[ΐΐθίΓα8 δςτις ζών έν τί} αύλ•^ 'ίοΟ Βσ- 
νίφατίου ήχολοόβησεν αότώ β{ς άλλας τε στρατείας 
χαΐτήν έιΛ τήν *Ανατολήν• ΚαΙ άλλαχσϋ μέν περιγρά^ι 
βδτος τρύς αγώνας χαΐ τήν δόξαν τίΐς νίχΐ|ς, έν δέ τινι 
έινιστολί} μνηριονεάει χαΐ τ^ς άλώαειος τ&ν ΆΟη^&ν. 
« Μεθ^ 6μών, γράφει, διεπέραοΐΐ^ τύ έλλκ^νχχ^ν χρά:το^^ 
« έχέρδη*σα χαΐ απώλεσα έν τώ άγ&νι,Ιπεσον χαΐ χατέ^ 
€ €α7ςον, Ιψιιγσν ριεθ' ύ(χών χαΐ έστράφιιν πάλιν νιχτί- 
« φόρος. Έν τοϊς δδασι χαΐ έπΙ γεφυρών ήγωνΐϋ6ΐ|ν> 
4 έτίναξα συμπολεμών 6μΐν προχώμοιτα, έχέρδι^σα ^πύρ- 
« γρος χαΐ τάφρους χαϊ έβοήθησα ^Ιν νά νιχήσητε έΜ 
4 μάχαις ^ασχερέσι, νά χαταχτήσ^τετόβασίλβιον, τ^ 
« Μωρέαν χαΐ τάς Αθήνας, να σαλλάβιητε βασιλείς χαΐ 
« ηγεμόνας. ΕΙς πολλών οχυρών φρουρίων χαΐ πολλβι^ 
<Α οχυρών π6λε«>ν τήν άλωαιν έβοήθιΐ}σα, μεΟ' &μών δέ 
« κατενίχησα τόν πολέμιον στραταρχών χα\ έχρήμνισατ 
« τίν δστατον αυτοκράτορα τών Ελλήνων, ίνα στέψω 
<ί άλλον \» 

Καταλάβω ν δ' οδτως 6 Βονιφάτιος μετά τών ιίερί 
αδτόν σταυροφόρων την *Αχρόπολιν, παραχωρεί 'ίήν 
Άττιχήν εις ενα τών ύφ* εαυτόν εόγεν&ν, τόν "Οθώνα 
άβ Ια Κοοίιβ, κυρ 10 ν ήδη ίντα τών Θηβών και τής Βοι. 
ωτίας, χηρύξας μέγαν κΟριν τών ^Αθηνών, δποτελή δέ 

' Ηορί^ ΒοηίΓαζ νοη ΜοηΙίβίΓαΐ υηβ άβΓ ΤΓΟαΙίλάοιιι' Β&ιΐιΙ>^υΙ 
νοη ν»<ιιιβίΓ&3, 1ιβΓαιΐ8§?. ν. Ογ. Ιιΐιά^ί^ 8ίΓ6ίΙ. ΒβτΗη 1β77•β.30• 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 406 — 

τοΟ Καμπανίτοϋ*. Κα\ το [Λεν εν Αθήναις μέγα Ιερόν 
έσυλήθη καΐ άιτεχοσμήθη, κατά τους λόγους τοΟ Ακο- 
μινάτου \ ή δε βιβλιοθήκη του ιεράρχου έπωλήθη καΐ 
έσκοριτίσθτισαν τα βιβλία άτινα μετά κόπου ιεολλοδ 
εΤχε συλλέξει *. 

Τότε οβ 6 ^Ακομινάτος, βλέπων την πόλιν ην ήγά* 
πησε καΐ 8ιωκησεν έπΙ τρία καΐ εικοσιν Ιτη εις χείρας 
λατινικάς,άπίίλθε τών Αθηνών •κένης, φέρων μεθ*έαυ- 
τοΟ έλίγα μόνα χρήματίτ, άτινα καταναλώθησαν έντος 
ένιβυτοΟ εΙς τας αναγκαίας δαπανάς, τοΟ Μιχαήλ άνα- 
πλευσαντος ,είς τήν βευσαλονίκην καΐ εκείθεν χατελ- 
θόντος είς :Εδριπον, τέλος δέ καταφυγόντος είς τήν 
νί)ΐΓθν Κέΰχ Ινθα καΐ διέμεινε μέχρι τελευτ•ϊ|ς αύτοΟ έν 
τώ μογαστηρίω του Προδρόμου τώ ίδρΰθέντι ύπό τίνβς 
ΚομνηνοΟ« Εΐνε δε θλιβερόν τό τέλος τοΟ όπερεβδομη- 
κοντουτους γέροντος, δςτις βιώσας κατά τους χρόνους 
τίίς ακμαίας νεότητος έν τί} πρωτευουστ;) τοΟ τότε κό- 
σμου, χαΐ ώς άνήρ δραστηριώτατα ίθυνας τον πιστευ- 
θέντα αδτώ κλήρον, διέρχεται τάς τελευταίας τοΟ βί0υ 
ημέρας συνήθως μόνος, μόλις που ενίοτε φοιτώντων 
προς αυτόν εξ Αθηνών ή άλλοθεν παλαιών φίλων, μα- 
κράν δε τών οικείων καΐ συγγενών, άπολέσας ού μόνον 
την λάμψιν τοΟ παρελθόντος, άλλα και αότάς τάς περί 
τοΟ μέλλοντος ελπίδας. ΚαΙ διευθύνει μέν και έκ τίίς 
Κέω Ιτι τά εκκλησιαστικά πράγματα έν Αθήναις*, 

* Βιβλίον τ^^ς ΚουγκέστΛς, στ. 221. 

* Μιχαήλ, μονψδέα εΙς Νικηταν. Κ(ϋδ. λαυρ. 119, β. Μί^ηβ 
Ινθ. άν. σ. 1254. 

* "Ιδε τήν διατριβήν μου έν τφ Άθηναίψ, τόμ. 2Τ' φυλλ. ε'. 

* Κ6>δ. λαυρ. 109, α -β. 138, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 407 — 
άλλ* ή φροντίς ητο μικρά, έγκαθισταμένης ήδη λατι- 
νικ-ίίς επισκοπείς, "ίτις εϊχεν αφαιρέσει τά πλείστα. Είχβ 
3έ δ Μιχαήλ άκ6μη παραμυθίαν τινά εως έζη δ αδελφές 
Νικήτας έν Νίκαια, δπου τά λείψανα τοΟ ναυβτγίοικ-Έ^ς 
^ωμαΊ'κ4)ς άρχίΐς δπό τόν θεόδωρον Αάσκαριν. δίχον 
ιδρύσει άποικίαν τινά τ{)ς πόλεως, ώς τήν άποχαλιΐρ 
Ιεράρχης. *Αλλά σπαράσσουσα τήν καρδία ν Ιφθασ^ν ή 
αγγελία του θανάτου τοΟ πολυτίμου άδελφοδ, ήτκ 
προύκάλεσε τήν συγγραφήν μοΊω^ία^ έν ^ ώς πατήρ 
6ρηνεϊ τον θανόντα ο Μιχαήλ. Έπηκολούθησε δέ ό θά- 
νατος καΐ άλλων συγγενών έν Νικαία, εν Χαλ^^ίδι, έν 
ΚορΙνθω• 

*Αλλά καΐ τοΟ γήρως τά κακά δέν ήσαν ήττον έπ<^- 
δυνα* ή γεροντική αδράνεια ή τό πρώτον έπελθοΟσα 
παρεβλάβη έπΙ τό χείρον ύπό ρευματισμών, 6πό ποδα- 
κάκης, ύπό ημιπληγίας. Είς μάτην δέ ό έν Νικαία βα- 
σιλεύων Θεόδωρος ό Αά^χκαρις καΐ 6 αδτόθι πατριάρ- 
χης Αύτωρειανδς καλοΟσι παρ* εαυτούς τδν γέροντα 
επανειλημμένως ή διορίζουσιν αύτδν μητροπολΙίτην 
τής Νάξου χηρευούσης*. Δέν Ιχει δυνάμεις, γράφει, 
οδδ* έπΙ τοΟ κατωφλίου τής θύρας νά έξέλθτ), πώς δέ 
νά επιχείρηση έν τώ τέρματι βίου οΙκτρου πλοΟν δια- 
πδντιον; /Επειτα δέ εΤνε οδτω γλυκεία, Ιστω καΐ μα- 
κρόθεν, ή θέα τών προσφιλών *Αθηνών, ώστε δέν απο- 
φασίζει νά έγκαταλίπη τήν σκοπιάν έκείνην, έφ' ής 
καθήμενος ομοιάζει προς τον 'Αδάμ, άπόβλητον τής 
Εδέμ, άπωθεν περιεργαζομενον τά κάλλη του παρα- 
δείσου*. 

* Κ©δ. λαυρ, 107, β. 

• Κ®$. λαυρ. 106, α. 140, β. {=:^ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 408 — 

Άλλλ χλ\ οδτως «(τθενών χαΐ βα^ς ών 6«ο "ΤοΟ 
γήΜ»)< §*ν ήίυνήβη νάντκη^ έ«1 «λέον εις το&ς 
χοπΐτούς καΐ τά^ όί{Αωγάς ^βν δαπανωμέ- 



ν*>ν ιτέχνων, ώς αύτ^ς λέγει, και άΛοφαΙσίζει τ^ 
«τ^λΐ^ημα νλ μεταβ^ εις Ά6ήνας με^ά δώ^εχα έτη δια- 
μο¥<|ς έν τϊ| νή<^ *Αλλ* οόδέν ήδυνήθκ} νά ώ<ρελή(ηι, 
μιχροΟ^ δ' εγίνετ^ χύκΐ αότές χατάβρωμα τΰν λατινιχΰν 
Μ6ντ«>ν^• ^ΟΟεν έκανελθων ε{ς την Κέω διάγει έχε7 
τλς τελευταίας ημέρας τοΟ βίου άκοζών έχ ινροχ^ί^ου 
θήροις χαΐ λάχανων χαΐ έχ τών δώρων τών ατελλομέ^ 
νων αάτ^^ ενίοτε ύι^ φίλων, χαΐ χαταλυει τίν βίον 
αδτοΟ ώς ερημίτης μαχράν τοΟ χ6α[κ.ου περί τό1120\ 
*Αλλά διαφέρει φιλοσόφου τής έρημου χατά τοσοΟτον, 
δ^ον έχεΤνος μέν Ιχει έν τώ νφ τόν Φεάν μόνον, δ δέ 
Άχομινίτος, χωρίς να λησμον^ τον δοτ!)ρα «αντός 
άγα&0θ, τήν ιτροσευχήν του εόθυνει μάλί^τα ύΐϋέρ γη<- 
νων ^ίγα^ΰν, τούτων δέ τών όψίαττων. Δέεται, αΐ δ* 

^ν Κ<&λ λαυρ. 15θ,«. 

* Τ^ Ι^ος ιτσΟ |)0ΐνά«ου τοΟ Ηιχαήλ ^ν «Τνε γνωστόν άχριβ&ς, 
Νέχρ^ τοθδ< 1<π^μειο0το μόνον ^τι ό Ιβράρχϊ^ς πρέκει νλ $ζιί^ Μτ\ 
ηερί τό 1215, διότι σώζεται επιστολή αύτοΟ προς τόν Μανουήλ 
Χαριτόποολον, βςτις έγένετο ΐϊατριάρχης έν Νιχα(^ κατ* έχβΤνο τ6 
Ιτβς {ΐεΐΙΐΐ$ί6η, ΜίοΗ. Μοηι. σ. 4δ). *Αλλ» έν μέν τξ προς Θε6- 
&•ρο« τάν Δούχβν επιστολή λέγει 6 Μιχαήλ <τι ^γεν Ιτος ^^ΐν 
$ω$έκατον έν Κέφ (χ6>$. 155^ β.), &λλοΟεν $έ ίι^ασχόμεθα (Ιτι εΙς 
Κέω μετέβη Εν περίπου έτος {χετά τήν &λωσιν τ&ν Άθην&ν, Ι^τις 
κιθανΰς έγένετο τφ 1205 (153, α), ώστε Ιζη Ιτι τφ 1218. Άλλα 
χβΐ μ^τά τήν προς τόν Δούχαν έπιστολήν σώζονται Ιτι Ιχαναί, ώστε 
νά Οπολογίσωμεν εΙς δύο τουλάχιστον ακόμη δτη τόν διελθόντβ 
χρόνον, χρώμενοι ώς μέτρφ τφ ποσφ τών έκ Κέω στελλομένων 
ύπ' αύτοΟ συνήθως γραμμάτων. Κατά ταΟτα $' ό θάνατος αΰτοΙ) συ- 
νέβη περί τό 1120, μδίλλον δέ μετ* αυτό. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



/ ^> 



— 409 — 

έπιστολαΐ αύτοΟ καΐ προσευχαΐ συγκινοΟσιν ήμας, δέε- 
ται τοΟ παντοκράτορος ίνα έπινεόση έπΙ τόν λαόν 
αύτοϋ καΐ πέμψη χεϊρα βοηθείας εΙς τόν βασιλέα θεό- 
δωρον, ίνα τί) θεία επικουρία δυνηθεί ούτος νάνακτήσκ] 
το κράτος και ελευθέρωση το γένος από τ^ΐς ζένης 
τυραννίδος. Αί τε7^ευταΐαι δ' αύτοΟ έπιστολαΐ, γενό- 
μεναι κατ' ολίγον βραχύτεραι συν τω γήροι και τίί 
νόσφ τοΟ Εεράρχου,εινε περιπαθές κύκνειον ασμα,βπερ 
άκούων τις λησμονεί δτι δ γράφων εΤνε ιερεύς τών 
βυζαντικών χρονών καΐ νομίζει 5τι παρίσταται μδλ- 
λον εις άκροασιν άσματος άρματωλου, έν κατανύζει 
εύαγγελιζομένου αίσιώτερον μέλλον. 

ΤοιαΟτα τά'κατά τάς Αθήνας περί τά τέλη τοΟ ιβ' 
καΐ τάς αρχάς ιγ' αιώνος καΐ τοιοΟτος δπίίρξεν ό μη- 
τροπολίτης Μιχαήλ Ακομινάτος ό Χωνιάτης, 6 έπΙ 
τεσσαράκοντα σχεδόν Ιτη συνδέσας τήν τόχην αδτοΟ 
μετά τών τυχών τής πόλεως. Έκεϊνος μέν δπίίρξε 
χρηστός καΐ αγαθός καΐ Ιπραξε τά πάντα όπερ αύτϊίς, 
εκείνη δ' δπ{)ρξε κακοδαίμων, καΐ ελευθέρα οδσα. Έν 
ω δέ ό τά πάντα δπέρ τ?ίς εδτυχίας τών Αθηνών άγω- 
νισάμενος άπέθνησκεν ?σως λησμονουμενος είς άκτάς 
γείτονας τ•ί}ς *Αττικί)ς, προς τά έκεισε στρέφων τό 
δστατον αδτου βλέμμα και θρηνών ώς άλλος Ιερε- 
μίας τοΟ προσφιλοΟς αδτοΟ λάχους τό δοόλειον ημαρ, 
αΐ Αθήναι κατά παράδοξον τϊίς μοίρας φοράν ήρξαντο 
ήδη εδημερουσαι υπό ξένην τυραννίδα. 



\ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



/ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



[ΜΙΧΑΗΛ ΑΚΟΜΙΝΑΤΟΥ] 
ΠΡΟΣΦΩΝΗΜΑ 

ΚΙΣ ΤΟΝ ΠΡΑ1ΤΩΡΑ ΚΥΡ ΔΗΜΗΤΡΙΟΝ ΤΟΝ ΔΡΙΜΪΝ 

ν 

ΤΑΙ£ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΠΙΣΤΑΚΤΛ. 



1. Τόν Θησέα φασίν εκείνον τόν συνοιχιστήν των 
έμών ^Αθηνών (δεξιωτέον γαρ άττικοϊς διηγήμασιν άν- 
δρα Μουσών χαΐ λογού θεράποντα καΐ σοφόν δποφήτην 
θέμιδος, έπεί νυν πρώτως ^χεν *Αθήναζε ταμίας ευ- 
νομίας καΐ σωτήρ Ελλάδος καΐ τίΐς τοΟ Πέλοπος), ^ 
τον Θησέα τοίνυν έκεϊνον, βαδίζοντα ποτέ Μαραθώνά- 
δε κατά ύβριστου ταύρου μυρία παρεχομένου τοϊς έκεΐ 
που τετραπολίταις πράγματα, καταλΟσαί φασι καΐ 
έπιξενωθ•?)ναι παρά τινι γυναικί (Εκάλη τί) γυναικί το 
^νομα ίν), γραΐ μεν πεμττέλω καΐ πενιχρδ, ξενοδόχω ^^ 
δ* άλλως άγαθί) καΐ τοις παροδευουσιν άκλειστον άεΐ 
προβαλλόμενη τό οίκημα καΐ ούτω τι φιλοφρονηθγ)- 
ναι ηδιον ώς άεΐ μεμνί)σθαι τίίς όλίγης τραπέζης εκεί- 
νης καΐ αόχμηρας καΐ μη αν άλλην οδτω ποτέ τερ- 
πνοτέραν λογίσασθαι. ι» 

2. ΚαΙ σέ τοίνυν, ώ γενναίε τοΟ θεοΟ άνθρωπε. 



Ααυρ. 39, β. Τίτλος, πραίτορβ. — 3. Οποφι^την. — β. 
μαρα6(&να$ε. — 8. χαταλΟσβι φασΙ. — 9. *£πιθι Φιλο-> 
χόροο βπ. 37 έν ΡΓα^ιη. ΗίδΙ. Ογ. τόμ. Α' σελ. 390. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



/ 

/ 



— 412 — 

στελλομενον δεΟρο δυνατόν έν Ιργω καΐ λόγω δπως 
τώ τϊίς δίκης δπλω δαμάσαις τους βαλλόμενους οΓστρια 
πλεονεξίας καΐ, κατά τόν ΈφραΙμ, άπαυχενιζομένους 
τόν τϊίς δικαιοσύνης ζυγδν ως δάμαλις, καΐ τοΟ πά- 
8 σχειν κακώς άπαλλάξειας, φιλοφρονείται δι'ήμών ή 
πόλις ήδε* ή πάλαι μέν εόδαίμων καΐ π£9ΐ καλοΐς έν- 
νεάσασα, νΟν δέ χρόνω γεγηρακυϊα καΐ προς γ5|ν 
καταρρεύσασα, προτιθέμενη δέ 6μως προθύμως ^ν Ιχει 
λόγου τράπεζαν άκομψον καΐ ως εξόν έπιδεικνυμένη 

10 τά τ-ίίς παλαιδς φιλοξενίας καΐ φιλοφροσύνης γνω- 
ρίσματα* οό λέγω τό χαλκοΟν άνιστδν ή έξ έτέραρ δ- 
λης δημιουργεϊν (πάλαι γαρ τάς άνδριαντοποιούς έξε- 
κόπη χείρας τω χρόνω, δι' ων τους αγαθούς περί αυ- 
τήν άνδρας έδεξιοΟτο), άλλα λόγοις έξαίρειν καΐ τοΤς 

15 έπαίνοις ^οσμεΐν, ώς δύναμις. Καίτοι οόδέ τήν γλώτ• 
ταν έκείνην έτι την εύγενίί , τήν σοφήν εύτυχεΤ, Ζνα 
λόγω θαυμάζτ^ τα θαύματος άξια. Φθάσας γαρ καΐ 
ταύτην ό χρόνος έξέτεμεν, ώς τής Πανδιονίδος κόρης 
ό θρδξ έκεϊνος ό ασελγής. ΚαΙ νΟν άγλωττος, φ^Ο, 

30 άτεχνώς ή παντοδαπϊίς σοφίας καΐ τροφός καΐ μήτηρ^ 
έν^ Στοά μέν τών ουρανού νώτων παρέψαυσε σοφίας 
τώ θαύματι. Περίπατος δέ διέδραμε τ•?ί φήμη ασην καΐ 
-ξλιος, Περικλ^ΐς δέ ό Όλύμπιος ήξιοΟτο καλεΐσθαι 
άστράπτων καΐ βροντών έν τοις λόγοις καΐ ξυγκυκών 

25 άπαν τό προσιστάμενον, Δημοσθένης δέ τών όποιδή- 
ποτέ ^ητόρων σφοδρότερον έπνευσεν, ινα μή Λυσίου 
τάς χάριτας καΐ γλυκύτητας «Ξενοφώντος καΐ σειρ^Ι• 
νας Ισοκράτους λέγωμεν. 

19. βρίξ. 



οί9ίίίζθό όγ ν^οο^Ιε 



— 443 — 

3. *Αλλ* ζΐ καΐ τήν τοιαυτην μεγαλοφωνια^ ή ΐρ6- 
λις πάλαι ποτέ %^6ς τοΤς λοιίϋοΐς άλλοις σεμνώριασιν 
άπεβάλετο, ούδ'οβτως ανέχεται χαθ'απαξ έπιλαΟέσθαι 
τβΟ έπΙ λόγοις χαΐ σοφία φρονήματος, ώστε μή οδ 
λόγω^σε κατά δυναμιν δεξιοΟσθαι τάν λόγιον καΐ καθ* * 
ήδονήν σοι φιλοφρονήσασθαι (χαίρει γάρ έκαστος τοΙς 
οίκείοίς όσονοΟν κοσμουμενος) λόγω μέν ού χλιδών- 
τι καΐ φιλοτιμώ καΐ άπειρ6καλον αβροσυννιν έιησυ- 
ρομένω, άπερίττω δ* άλλως χαΐ )| ιτενιχρώ χαΐ χαταλ- 
λήλφ τίί τε δυστυχούση περί λόγους πόλει καΐ 'ίω κ) 
λαχόντι ταυτην ποιμαίνειν ούκ ευτυχώς. ΝαΙ γαρ• 
ούκ ευδαίμων εγώ ποιμήν, ώς έπ' έρημίας μεγάλης 
τής ίν 5τε μεγάλης πόλεως πάνυ δυστυχές καΐ βρα- 
χύ νέμων ποίμνιον. *Ός καΐ τί)ς πέτρας ταότης ύπερ- 
καθήμενος, είποτε ασομαι, έμαυτώ άδω, ούκ Ιχων τόν ίή 
έπαίοντα, δτι μή την ήχώ μόνην, άντιφθεγγομένην 
λαμπρώς τοις ποιμενικοΤς ήμετέροις αύλήμασιν ώς 
άγροικισθίίναι κινδυνεύειν έ| οδ περ τάς σοφάς πάροι- 
κεΤν Αθήνας έλάχομεν. Πέπεισμαι δ' δτι μδλλον αν 
χαίροις πενιχρ&ς οδτω φιλοφρονβύμενος παρά τζς ύσ 
σοφίς ποτέ πόλεως ή παρά τίΐς πρώτης των άλλων 
φιλοτίμως χαΐ περιττ&ς δεξιούμενος, δτε καΐ βησεύς^ 
ώς ό λόγος αρχόμενος άνεβάλετο, τό πτωχικόν καΐ 
[πρεσβυτικόν] φιλοξένημα τής Εκάλης τίΐς άττικίΐς 
ήδιστον έλογίσατβ. 25 

2• πάλαί ποτέ. — 3. χαθάιιαζ.•— 4. 9 ο φ { « (τ4 πρΙ&τον έγρίφη 

σο φι© ν;).— 9. ||Κώδ. 40, α 15. ίχω. — » 4β. τ/^χ©. — 21. 

ΐ(οτέ•— 24.Μ&τά τά χαΐ έζέπβνβ «ροφΑνβίς έν τφ χώδιχι λέξις τις* 
είχάζω δ* 6τι γρβπτέον τήν λέξιν πρβσβοτικόν διλτήν όμο{αν 
αρχήν χαΐ τό βμοιον τέλοί ιτρός τό έγγί>ς χείμενον πτωχικόν. 

β 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 444 — 

4. "Αγε δη τοίνυν, ανδρών άριστι, τίμησον ^Αθήνας 
καταλύσας δεΟρο • άσπασαι το τών λόγων Ιδαφος ί 
σοφός, την τοΟ Σόλωνος μητέρα ό έννομώτατος δικα- 
στής, την τών^ητόρων χαΐ σοφιστών τιΟηνόν ό χ%ζ 

5 δημοσθενιχίΐς ήχοΟς εραστής• Άγάΐϋησον είπου Γχνος 
τής παλαιάς ευδαιμονίας θεάσαιο. Εράσμιος "ζοϊς πο- 
θουσι καΐ καπνός τ?)ς ποθούμενης γίΐς άποθρώσκων 
ή άμυδρόν τι άλλο φαινόμενον συμβολον. Μόνον επί- 
σχες τό δάκρυον μή και τήν έορτήν ποίησης άνέορτ^ν. 

10 5. Όρώ γαρ ως ούκ άδακρυτί βλέπεις *Α6ήνας οδ- 
τως άποβαλομένας ού λέγω τήν άρχαίαν λαμπρότη- 
τα (μακρός γάρ χρόνος εξ οδ περ ταύτην άφήρηται), 
άλλα και αυτό τό τής πόλεως σχ^ίμα και τήν δλως 
έγγράφουσαν ταϊς πόλεσι μορφήν καΐ κατάστασιν. 

15 Όρδς τείχη τα μέν περιηρημένα, τα δέ καΟηρημένα 
παράπαν, οικίας δέ κατεσκαμμένας καΐ γεωργουμέ- 
νας, τοΟτο δή τό τών έκπορθουντων Ισθ' δτ£ τελευ- 
ταίο ν παροίνημα, όποιον καΐ Μακεδών ταϊς θηβαις 
έμπεπαρωνηκεν όρας τήν [πόλιν] μακράν έρημίαν μι- 

20 κροΟ καΐ αοίκητον. Ούτω βαρβαρικώτερον τών Περ- 
σών ό χρόνος τοις άγαθοϊς έπεξήλθε τ?ίς πόλεως, 
ίεινώ συμμαχώ, τω φθόνω, χρησάμενος. Οόδ'έρείπιον 

7. τοΤζ «οθ. "Επιθι Όδυσσ. Α, 58. — 14. "Επ. Νικ. Χων. 
336, 11 (Εκ^. Βόννης) «τφχύχλφ τΦν περί έκεΤνον ένέγραφε • καΐ 
αύτ. σ. 344, 15 «τφ κύκλψ εγγραφέντα; τ&ν Άν^ρονίκφ τζρο^τ^^ 
Οειμένων.» — 19. πόλιν προσέθηκβ λεΤπον έν τφ κώ^ικι. — 22. 
συμπάσχω. Μετά τό χρησάμενος Επονται έν τ^ φ^ το5 
λαυρεντιανοΰ κώ^ικος, υπό τϊ^ς αύτί\ς χειρός γεγραμμένα, τά έξί^ς, 
ών τά έν άγκόλαις συμπληροόμενα λείπουνιν άποκοπέντα κατά τήν 
στάχωσιν «ποΟ μοί τά τ%ς άκρας έ{στ\] σοφίας; ποΤ) μο( 
τά τΐ^ς [πάλαι;] ανδρείας; φροΟδα πά[ντα] κα\ μΟ- 
θος ου πιστέ υ ό'μ ε ν ο. ς. β 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 145 ~ 

γρδν Ηλιαίας ή Περίπατου ή Αυχείόυ εδροις άν, 
πλείστα χαριών. Μόνον άν ίδοις πετραϊον *Αρε{ου Πά- 
γου γεώλοφον, ουδέν δ φασιν Ιερόν, δτι μή στεφάνην 
πέτρας ψιλήν καΐ μόνφ τώ σεμνώ γνωριζομένίζν ονό- 
ματι• τυχόν δέ τι χαΐ τϊίς Ποιχίλης Στοδς μιχρόν 5 
λείψανον, μηλόβοτον καΐ αότό χαΐ τοΐς όδοΟσι τοΟ 
χρόνου τάς πλίνθους παρατρωγόμενον. 6. Οδτω ΜοΟ- 
σαι μεν χαΐ Χάριτες αότ^ί φιλοσοφία χαΐ αύτ9) σοφι- 
,στιχ^ί τϊίς Άττιχί)ς έξαπέπτησαν, άγροιχία δέ [καΐ] 
βάρβαρος φωνή ταυτην κατεχληρώσαντο. ΚαΙ ινα τα ίο 
παρά τοΟ προφητικοΟ πνεύματος επαπειλούμενα τίί 
Βαβυλδνι κατά καιρόν φθέγξωμαι , α ποιμένες μέν 
ο6χ αναπαύονται έν αύτ%^ αναπαύονται δέ θηρία πο- 
νηρά δαιμόνια τε ένορχοϋνται αότ•?) καΐ όνοκένταυροι 
κατοικοΟσι καΐ έχινοι τοις οΓκοις έννεοττεύουσι» καΐ ΐ5 
ει τι άλλο τοιοΰτον ταΐς έρημουμέναις εμφιλοχωρεί 
πόλεσιν. 

7. Άλλα τί ταΟτα μάτην έχτετραγωδηται, καΐ ταΟ- 
τα νδν, δτε χρεών πάντων έπιλελίΐσθαι τών σκυθρω- 
πών καΐ λεύκας άγειν ημέρας, δοκοΟντας έπΙ την άρ- 2ο 
χαίαν εδδαιμρνίαν παλινδρομεϊν την Ελλάδα καΐ την 
-ΓοΟ Πέλοπος, έπεί υπό σοΙ δικαστϊ) καΐ κοσμήτορι ά- 
γεσθαι καΐ ^υθμίζεσθαι κατά θείον ευτύχησαν ; "^Ος τών 
σποι>δαίων εκείνων ανδρών κα) πολιτευσαμένων έπΙ 
σωτηρία τών πόλεων την πβσαν συνελών άρετήν φέ- 25 
ρεις έν σεαυτώ, καΐ τήν μέν νομοθετικήν ήκριβώσω 
μ&λλον Λυκούργου καΐ Σόλωνος, την δέ δικαστικήν || 

9. τά κβΐ λείπει έν τφ κώδικι.— 13-15. "Επιθ. *Η<τ. XIII, 20- 
22. — 20. λευχή ήμΙρα «πβντ^ ιτοίρά Πλ^υτ. Περ. ^7, ΑΙ- 
σχύλ. Πέρσ. 301, 2ο<ρ. ΑΤ«ντι 709 καΐ «λλ.— ' 2Υ. ||Κώ$.4σ,β. 



"^ 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



τοΟ Μίνωος χρεΐττον χαΐ "Ραδαμάνθζ^ος, τοΟ δέ διχαίοό 
Αριστείδου τοσβύτω διτίνεγχοες, δσω τί^ς άδίχίας τ4 
δίχαιον (ες τοσοΟτον γάρ έγώ τί)ς έλληνικί)ς εδθυδι- 
χίας οίδα τήν χατά Χριστόν 6ιεερφέρουσαν), βεμιστο^ 
β χλέους δέ τοσοΟτον άγχινοώστερος ί σθα βσον χαΐ παί- 
δός άνήρ Ιντελής. Τό γβ {ΐήν Περικλέους έν δνΐ(Λ7)γο- 
ρίθΐις χαταπλΐίττον χαΐ Δημοσθένους τ^ έν ^ητορείαις 
ένθουσιάζον, ΐεάλαι βίβλοις μανθάνων, νΟν έν σοΙ δι' 
έργων έγνώρισα, Ιππολύτου δέ τό σώφρον καΐ ΑίαΧόΟ. 
40 9. Άλλ' ού θέμις παραβάλλειν τήν αρχήν τά άσ6μ- 
βλητα, ώςπερ ο6δέ τό άδιάφθορον τ^ς δίκης σου χα\ 
χρείττον παντός λήμματος σχοίη άν παρ' έκείνοις οΙ• 
χεϊον άρχέτυπον, κάν παρεισκυκλίί τις τώ λ6γω τους 
περί Μίνωα καΐ 'Ραδάμανθυν καΐ τους έν *'Αδου δικα- 
ία στικούς θρόνους εκείνων. (Κ γ^ρ έχθειάζοντες εκείνους 
άπορεΐν μοι δοχοΟσιν έχ τ&ν εναργών παρκττ&ν κα^ 
προδήλων τήν άρετήν τών ανδρών, καΐ παρά τοβτ« 
χαθίζουσι δικαστάς τών έν "^δου^ ίνα ψυχράν και τε- 
θνηκυϊαν τής δικαιοσύνης μαρτυρίαν σφίσ« χαρίσωνται. 
20 9. Οδκουν προς τήν εκείνων διχαιοσυνην τήν σήν εδ- 
θυδικίαν άντεξετά^αιμι, ίνα μή τ*}) νεκρ^ χαΐ άδήλφ 
τήν ζώσαν καΐ φαινομένην συγχρίναιμι. Πλην τόσβϋ- 
τον θβτέον παράλληλα , καθότι, ώς εκείνους δ(ά τό 
δόξαι δικαίους καΐ τών έν "'^Ιδου προβάλλονται διχα^ 
25 στάς, ο5τω χαΐ σέ, δικαιότατον ανδρών άποδεδειγμέ^ 
νον χαΐ τοις διχαατιχοΐς θ^όνοις ήδη λαμπρώς έμπρέ^ 
ψαντα, χατέΐϊεμψεν ό θειότατος ημών αυτοκράτωρ εΙς 
τα κατώτατα ταΟτα μέρη δικαστήν ακριβή καΐ '^ής 

2. τοιούτ(α.— *- 5. άγχινού*6βρβς. — * 18. τ(ς. --*14. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 147 — 

Θέ(χ.ι36ς ικρύτανιν, ίνα θβμιστβύικ ΧύΧς {«Ορο, μηδέν 
άτ?6€ΐχ6σι νβχρ&ν, άλλ' ά^εχνώς φαινόμενοι^ χαμέντων 
άμαυφά είδωλα. Ό γάρ ιιαμφάγος χαχία, δσα χαΐ 
"^^ίφυ γαοτήρ, εΓ τι που ζωηχόν άγα•^ν ίδροι, κατα- 
ιιέινωχε χαΐ 8ιέφ6ειρε χαΐώς πρόβατα έν "'Αδου ταυς έν- ^ 
ταΟθα ίΟετο. Κ). ΚαΙ δή[ τοις ώς ειρηται νεχροΤς ποιή- 
σεις $αομά9ΐα,ώς μηχέτι Οάνατας ποίμανεΐ αυτούς. Εις 
τοΟτο χαΐ γαρ απεστάλης τοίς εν σκότει καΐ σχιδ θα- 
νάτου χαθημένοις άχτίς παρά τοΟ ήλιου τΐίς 2(χαιοσύ«- 
νης, τβΟ βεοειδοΟς φημί αότοκράτορος, ίνα τους μέν ^ 
ζωώσν)ς Κάλπων δίκης εύθότητι, τους δ* άπαλλάξης 
τοΟ σκότους τ})ς άδιχίας, 6φ* οδ καΐ δεδορκότες σφίσι 
σκοτοΰνται τα βλέφαρα χαΐ τό τοΤς δικαίοις έπανατέλ- 
λον φΰς αποστρέφονται. 

11* Νδν έπανήλθεν ή δίκη ταϊς πόλεσι πάλοα άπο*• ι» 
πι^δσα χαΐ τέν χθόνιον τοΟτον χώρον άπολχποΰσα οΤς 
α^αχρΰς έλκομένη περιΟβρίζετο• νΟν ανοίγονται βή- 
ματα καθ" Ελλάδα καΐ νόμοι παρρησιάζονται, καΐ τώ 
μέν άδιχουμένω παρέστηχε ψήφος επίκουρος, τ€^ς δ* 
άδιχΟΟσιν άμφηχες ξίφος έτ^νατείνεται . Οιί γ&ρ δή 5Μ 
τύ πρδον τοα ήθους χαΐ ήμερον τοΐς χειροδίκαις χαΐ 
δδρισταΐς χαΐ κατακινδυ^εύουσι τών πενήτων Ιπιβι- 
κεύσεται, οδδέ λαλήσει λόγους εΙρηνικούς κατά τ^ν 
κριτήν εκείνον δν κατακρίνει θεϊος προφήτης ώς μη 
τους άδικου ντας ελέγχοντα, άλλ* άποτόμως καΐ μισό- » 
πονήρως έπεξελεύσεται, κοιΐ οσω καταγλυκαίνει τους 
υγιαίνοντας τάς ψυχάς, τασούτω τους φρονοΟντας 
μηδέν υγιές έν δίκτ^ δριμυξεται. Καθ* δν τρόπον καΐ ιό 

1. ^εύρσ. — 2. "Επ^ Όδασ»• Δ, 824. — 14.4ποι»τρέίρε- 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— «* — 

φύσβιγλι^χερόν μέλι δοΜονηρδν τοϊς ήλχω(&ένο(ς χαΐ νο- 
σεροϊς σωμασι, καΐ τους όσθενοΟντας τά όμματα παρα- 
λυθεί χαταλάμπ(ι>ν 6 γλυκύς οδτοςίίλιος• ινα μή λέγ«^ 
καΐ Χριστόν τόν νοουμενον ήλιον, δς φώς έστιν Ιλα- 

5: ρώ^τατον τοϊς χαθαροΐς δί)λα δή τήν διάνοια ν, άλλα ΐϋΟρ 
καταναλίσκον τοΙς άξίοις πυρώσεως <ή καύσεως. > 

12• Νυν ή Ελλάς μέγα φρονεί χαΐ άβρύνεται μει- 
διβσα την ίψιν και γεγανωμένη τό πρόσωπον οϊς ένε- 
κολπίσατο σε τεθειμένον εις τά θεμέλια ταότης λίθβν 

1(^ πολυτελή, Ιντιμον [εκ] τΐΐς μεγάλης || έκλελεγμένον 
συγκλήτου και τφ δικαστιχω κύκλω, οσα και δακτυ- 
λίω χρυσώ διαυγϊί σφενδόνην, έναποστράπτοντα• Καί 
σε κυδαίνει καΐ περιπτύσσεται, καταγαγσντα μεν νό- 
μους καΐ δίκας εκ μακράς ύπερορίας έπΙ τ& ιτάτρκχ, 

Μ άποδεδωκότα δε πολιτείαν ταϊς πόλεσιν Ιννομον, καΐ 
προσφύεται περιχαρώς καΐ περιέπει παντ^δαπώς ώς 
συνοικιστήν, ως άνακομιστην τίΐς αρχαίας ε5δαιμ<ί- 
νίαςκαΐμάχαιραναδτοκρατορικήν ούφορουμένην είχΐί, 
άλλα παροξυνομένην ώς άστραπήν καΐ διαιρούσαν τό 

20 κρεϊττον άπό τοΟ χείρονος• Ναι μήν καΐ ώς χείρα θείαν 
τε καΐ βασίλειον καΐ άνθεζομένην κρίματος, ώς ήκου-τ 
σαμεν* δια σου γάρ οσα καΐ δ&ξιας έπιλαβέσθαι τοΟ 
Πανελληνίου πίπτοντος ήδη βασιλεύς δ γενναίος έσκή^ 
ψατο χαΐ πρ6ς την προτέραν εύνομίαν άνο^θοΟν έπε^ 

25 βάλετο. 

13. ΚαΙ τίς άν ό παρ'ήμίαν χαρ^στήριος τφ κριατί^^ 
στωβασιλεί γένοιτο; Νυν Ιδεί ποιητικήν τε και σο- 
^ιστικήν άναβιών(χι καΐ ρητορικήν άναλαβέσθαι μένος 

». δηλαδή.^ 10, || Κώδ. 41, α. — 12. σφ ε ν δ ό ν η. -—21. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— ί49 — 

ίχείνο χαΐ θάροτος, χαΐ άλλη ν άλλο τι τών τβΟ μεγα- 
λουργοΟ βασιλέως χατορθωμάτων άπολαβοΟσαν δμνεϊν. 
Ώς ή|Α8Ϊς γε ουδέ την περί ήμδς ταυτην εύεργεσίαν 
κατ* όζίαν άσοριεν, πολλοΟ δεομεν τών χαθ* άιυαξ πε- 
πραγμένων τώ βασιλεΐ χεφαλαιωδώς έπιμνησΟ^Ιναι χαΐ 5 
την πρέπουσαν σφίσιν εόφημιαν άφοσιώσασθαι. 

14. Πλην ει χαΐ άλλως ούχ οΓέντε πάντα διίξεσθαι 
δσαπερ Ιγνωμεν αότοί καΐέφθαλμοϊς {δόντες έξέστη- 
μβν, έπιτροχαστέον ώς οΓ6ντε καΐ προγε τών άλλων 
δπως ή τών Ύωμαίων αρχή πλημμελώς χαΐ τεταραγμέ- ίο 
νως έφέρετο. ΚαΙ παράτοΟτο αυτή μέν όνεχαλε?το τ^ν 
έρωμενον αύτί|ς πάλαι μέγαν Άνδρονιχον, εφ* ω χατα- 
λΟσαι μέν τήν υφέρπουσαν ήδη λατινιχήν τυραννίδα 
χαι τώ τής βασιλείας έπαναφυομένω μοσχευματι ώς 
σμίλαξ περιπλεχομένην, κατά τήν τής προφητείας ε{- 15 
χόνα, άπαλλάξαι τε τήν Κωνσταντίνου άτοπων χαΐ 
άγεννών εραστών άνω κάτω χυχώντων τα 'Ρώμαίων 
πράγματα. Αυτός δέ ήγαλλιάσατο ώς γίγας δραμεΤν 
ίδόν αύτοΟ, οό παμπολλην μέν ασπίδα, παμπόλληνδέ 
ιππον άγων, άλλα τοΟτο μέν τώ δικαίω εδ ώπλισμένος, 20 
τοΟτο δέ χαΐ ώς είς έρώσαν πβλιν έλαύνων εΰζωνος. 
ΚαΙ δή 6 μέν Ιξίων έάλω παρά χρήμα καΐ δέδωχε δίχην 
χατάλληλον οΓς παρ*άξίαν έπείρα τ-ζιλιχοΟτον βασι- 
λείας κάλλος χαΐ συλήσειν ώετο• τδ δέ περί έχεΤνον 
ξενικόν, οΐ>ς άλλον έξ άλλου ληστηρίου πολλοίς θη- 25 

1, 4λλ6. — 4. κα^άπβξ. —7. ούχ» οΤον τβ πάντων; 
ΠβρΙ $έ τοΟ άναγκ«^οο τί^ς διορθώσεως ΙπιΟι *Ι λ ι ά δ. Ι, β1 κβΐ 
Τ, 18β. — 9. οΤον. — 12. έφΟ». — 14. έπ α ν αφο ομ,ένη ν. 
ώσμίλαξ.— .15. "Επ. Νβο^μ, Ι, 10.-1^. τέ• — 22. ιταρβ- 
χρή(Λ«. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 4?• — 

σι^α^ρ^7ς μισθωσάμ^νος ά^αμαντίνην^ ώς έ&^εϊ, τ1)ς 
τυραννί8ος φρουράν σαν$στήσατο, ε^ς θάλασσαν δκερ• 
ρύη άθρόον χαΐ ώχβτο σχ^δασθέν^ όσοι τέως ο&χ Ιφβα- 
σαν τοα βασ(λ(χο& ξίφους γενέσθαι πάρεργον, άλλ' ώς 

9 &^ρ έξεχύθησαν χατά θαλάττης τά όστδ ταΟτα. Ύΐ|ς 
τυραννίδος, οΓς έ^ραζομένη ινρές μιχρόν έστ)ί}ρίζετο• 

15. Πώς αν έΐϋΐ τούτοις τι^ν τηνικαϋτα αίΟρίαν εί- 
ιεοιμι; ^ν εί§ομεν ^σμενοι, τ^ίς έπιχειμένης ^χλης 
άπαλλαγέντες, ή τό τίΐς πόλεως έορτιον σχ(ρτη|Αα; 

10 Άνεφέτασε μ^ν Ίι Κωνσταντίνου τάς πύλας άιιάσας^ 
^ολΐται £έ πάντες χατα τα Ιθνιΐ] τίϋν μελισσΰν έ$ε<- 
χέοντο, έζευγνυτο $έ μιχροΟ ταΐς τριήρεσι χαΐ ταΙς 
λέμ^οις έ τής Πρρποντίοος πορθμός^ ^ταλλε^ οΐμαι 
Χ9^1 χήτη χαΐ δελφΙνες έσχιρτων, τα εμβατήρια τδ^ βα« 

1Κ σιλεΐ προσαθυροντες. Τάχα χαΐ Προτοντίς αΟτή τό 
αλμυρών άπεχλύσριτο ^εΐθρον τψ τ!)ς ήδον4)ς ρευματι 
^αΐ εις γλυκύν καΐ πότιμον μετεβάλετο «οταμόν. '^^Ι• 
λαθε δέ. ο^τω μεταβαλο&σα ώς άν μι^^ενος γευσαμέ* 
νου^ £ιά τ^ μή όίΧΚο τι 8ιψαν τύ τηνιχαΟτα τους πάν** 

?« τ^ ή τόν 1} πάμμεγαν {δεϊν 'Λνδράνιχον χρονιβν φα-^ 
νέντα χαΐ ώς ποταμόν εΙρήνης έπΙ την οίχείαν πηγήν 
όναχλώμενον χαΐ μυρία Ύωμαίοις αγαθά φέροντα, οετ 
σμίων λύσιν, φυγάδων χ^θοδον, τυραννίδος χατάλυσιν 
ιαΐ τό μτίχέτι στασιάζειν τηλιχαύτην αρχήν χαΐ αυτήν 

2(& δφ' εαυτής φθείρεσΟαι. 16. Αυτή τδν ^ωμαϋχών πρα- 
γμάτων αρχή χαΐ χατάστασις πρώτη• οδτος 6 βασι- 
λρ^ος άγ(!^ν τύν τί^ς μεγαλοπόλεως φριχώδη σεισμόν 
ίστησε, μδλλον δέ τάν τ^ς οΙκουμένης, ώς είπεϊν, 
χλόνον Ιπαυσε, χαΐ τοΟτο πρώτον τ*}) βασιλιδι τών πί- 

19. δλλό. τρτη νικαΟτα — 20. || Κώδ. 41, β. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 121 — 

λέων τδν περί αατήν άχαθέχτων χαΐ θερμών ερώτων 
δντέδωχεν άπαλλαγήναι, τυραννικής χαΐ λατινιχ?1ς 
παροινίας, χαΐ χαθαράν χαθαρώς βασιλεύειν ε'κιγ.ιξίας 
βαρβαριχΐίς. 

17. ΕΤτα χατά τόν -Λολυπλανί) καΐ πολύφρονα έχβ?• β 
νον "ίρωα εκποδών ποιείται τους δσοι τήν Οεόθεν άφω- 
ρισμένην αύτώ χαι προηρ(ΛοσριένΥ)ν βασιλείαν ριειρα* 
χιω^ς χαΐ μοχΟηρώς έμνηστεύοντο χαΐ συνετάραττον 
τήν ^ωμαϊκήν μοναρχίαν, εΙς πολυκοιρανίην χαταριέρί- 
ζοντες. Και ώς έπιστημονιχώτατος μουσικός χίθαριν ίο 
ήδηλελυμένην σοφώς τήρμόσατο, ούτω καΐ βασιλείς 6 
σβφώτατος τήν ^ωμαΐκήν ήγεμονίαν έκμελώς άγομέ* 
νην χαΐ φερομένην καΐ λυθήσβσβαι κινδυνεύουσαν είς 
τ^Ιμμελες μετερρ66μι<τε. 18. Βαβαί* ήλίκος χλύδων 
<τήν βασιλίδα ΐϊόλιν, μδλλον δέ τον όπ* αότήν άπαντα II 
χόσμονπεριεκάχλαζεπρίν ή τον δεξίόν τουτονί χοβερ• 
νήτην έπιλαβέσθαι τής χοινίίς διοικήσεως^ οία δέ άρτι 
γαλήντι διαγελδί τδ παντι καΐ συναγάλλεσθαι παρα^ 
σκευάζει τδ) βασιλεΐ, κεχρισμένφ τό τής άγαλλιάαεως 
Ιλαιον^ πολέμου μέν πεπαυμένου παντός, στάσεως δέ ίο 
π^^ης άτιεσβεσμένης, τίΐς χαλεπωτέρας τοσουτω πο- 
λέμου 2σω τ'9)ς ειρήνης πόλεμος. 

19. ΈντεΟθεν τό κυχλω πολέμιον παρεΐται τΰδέεβ 
τάς χείρας χαΐ τών 2πλων λαθόμενον προς ίκέσιον 
σχίίμα ρυθμίζεται, καΐ πρέσβεις, ^λοθεν άλλος ήκον- ^ 
τες, τδ βασιλεία) στεφάνω τά έπινίκια προσαναπλέ- 
κοι^σι στέμματα . Ό νέος Ισραήλ άπας Ιγνω τόν έαυ- 
τοΟ βασιλέα Δαυίδ , δν πάλαι μέν θίεός είς τό τίίς αυ- 
τοκρατορίας έδικαίωσε στέμμα, φθόνος δέ διώκων οόκ 

1. «ύτών. — 16. ιτ ρ ι ν ή. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 422 — 

έληγε. ΚαΙ πώς γαρ οόκ ίμελλεν δς χαΐ προς τον £ν 
γέ τι τών αγαθών Ιχοντα ταχύς έρπει καΐ άναποσπά- 
στως έμφύεται ; ΠολλοΟ Ιδεί τέ βάσχανον έπιμΟσαι 
βλέφαρον έπΙ τώ πεπλουτηχότι πδσαν φιλοτίμιαν φυ- 

8 σει τε χαΐ άνωθεν έπιρρέουσαν, ήρωιχήν άνδρείαν φημί, 

φρόνηαίν άχροτάτην, ί^θος μεγαλοπρεπές, χάλλος ά- 

μήχανον, συνελόντα εΙπεΐν, τά εδ γεγονέναί χαΐ ψυχήν 

οδτως ήρμόσθαι χαΐ σώμα ώς οόχ ην (ίλλως χάλλιον. 

20. Διά ταΟτα ού νεανίδες μόναι τώ μεγαλουργώ 

10 Άνδρονίχω έν άσμασι χαΐ χοροΤς τάς μυριάδας άπεχα- 
ρίζοντο, άλλ' άνά στόμα πδν 6 μέγας Ανδρόνικος 
άδόμενος Ιχειτο καΐ ούδεΙς 75ν τών απάντων δς οό τίΐς 
μεγίστης άρχίίς έπεψηφίζετο άξιον χαΐ τό μέλλον ώς 
παρόν έώρα και προηγόρευε. Τα γάρ τοι θεια καΐ υπέρ 

15 φύσιν πλεονεκτήματα τί|ς υψηλοτάτης ψυχίΐς οΤά τίνα 
έναργίί σύμβολα τό έσόμενον προεσήμαινον, μδλλον 
δέ ή άνωθεν, οΤμαι, ψίίφος συμπείθουσα ην άφανώς 
τους πάντας οπίσω τοΟ θεοειδοΟς άχολουθείν *Ανδρο- 
νίκου, κατά τήν σολομώντειον νύμφην τετρωμένους 

20 τήςαύτοΟ θερμί}ς άγαπησεως. Άμέλειτοι έμνήστευον 
μέν Ικτοτε τήν βασιλείαν αύτώ οΓς τοΟ πάντη πάντως 
έκβησομένου κατεμαντευοντο• έμνήστευον μήν καί 
δεινούς αγώνας οίς τόν φθόνον δια τών επαίνων έκ- 
Χαίοντες μδλλον ήρέθίζον. ΦιλοΟσι γάρ έπι πλέον 

25 άναφλέγειν τάς βασάνους οΐ τών φθονουμένων Ιπαινοι. 
21. ΈντεΟθεν τάν καλόν Ιωσήφ είχε ν αδθις 6 λάκ- 
κος χαΐ ζοφερόν δεσμωτήριον μδλλον || δέ λακωνικός 
τις κεάδας ή λαβύρινθος κνώσιος ή "Αδου κευθμών 

5. τέ. —8. «λλος. —22. μέν. —25. τοί); βασ. — 2Τ. 1| 
Κώ$. 42, α. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 128 - 

έφυκτος δ«4 τ^ιις των θβοπέμτ^τίιΦν ονΑίρων χριμχμους^ 
δι*ών τόθεϊαν τήν μέλλουσαν τοδ ανδρός δόξαν «ροέ- 
γ^αφβ, ^ςΛ τω γ$νν^{(») Σαμψα^ν ή μο^ν^ις ^αχα>^ία δε- 
σμο£>ς < άλυτους > άρρηκτους έιρέβαλλε, ΐ56ΐρΐι>μέν3ίΐ 
περιελεϊν τήν μεγάλην τοΟ γένους ίσχύν καΐ θβόσδρτοιν. β 

22^ Ήν $έ άρβί ταΟτα πάντοι κ$να καΐ λεπτή φασιν 
άτ$χνί^ς κρόκη^ συνδέουσα λέοντα• Ούτε γαρ καρτε- 
ρΐύτατον έρυμα οίον τε ή ν κατέχειν έπΙ πολύ δν 1§β* 
παρά του ηλίου καΐ τί|ς σελήνης δσον ούδέπω πρΜτ- 
κ]ΐ»νηθί1να« κάπΐ το βασίλειον άναβχβασθ'^ναι άρμα, ουτ€ «# 
μην τόν καθ' ήμας Χαμψών κατεργασθί|ναι παρά ^- 
σκανιας, ώς έπΙ τήν !εράν αότοΰ χ&φαλήν άναβ^ολ 
σίδηρον καΐ ψιλωθίΐναι βοστρύχων άνειμένίον τω .τοβ 
πινεύματος χρίσματι, καν ώσεί ξυρόν ήκονημένον βποίη^ 
σε δόλον καΐ προς αλλοφύλους έκτοπίσοισα ύφ^ίκε χαΐ ιχ 
αι)τά έκκόπτείν τά όμματα . 

23. 'Εφυλάττετο μεν οδν δια ταί)τα τόν φβΐόνον κα| 
των βασκάνων βλεμμάτων άπωτάτιο διέτριβεν, φ&ε,ι 
δέ τήν άλλοδαπήν, τώνφιλτάτων άπερρωγώς και τοϊς 
άλλοεθνέσι παρέβαλλεν ώς Μωσής μεν τοΐς'Αραβίοις, ^ 
ΑαυΙδ δέ τοις άλλο φύλο ις καΐ τοις Αίγυπτίοις Ίωαή/{^ 
δίκαιοι πάντες οιίτοι καΐ φθόνου φυγάδες καΐ συγγε- 
νών Τελχίνων φιλόξενους ^όθνείι^υς άνταλλ^ιττόμ^νόι. 
Οις καΐ ο ημέτερος βασιλεύς συγταττ^μβνος, /^^Ο^ας 
ούχ ύιρέστη δυσχέρειας οπρλνμοχθος |ίπ|ρ τ^ς ώς χρ^Ι ^^^ 
παρά πάντας έπίφθονος ; Τίνα οίκουμένην ή άοίκητον 
ούκ επήλθε, ποίαν υγράν, ποίαν ήπειρο,ν^, ποΧ^ν [ού] 

7. "Επ. Α ο υ κ. περί τί&ν έπΙ μισθφ συν. 30. — 8. οΤον, — 
10. δρμα. — 13. "Επ. ^Ιεζεκ. 44, 20, — 15. "Επ. Ψαλμ. 51, 
4. -— 19. άπερρογώς. — 25. εΤττέρ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



~ 424 — 

οτε χαϊ τ^ θ$ίας έχεινης φων1|< έναργ&ς ^χουεν <κέ{Α3ς 
εΐ συ, χαΐ εάν 8ιαβα(νης δι' δδατας μετά <7θΟ ε^(x^ χαΐ 
ποταμοί οό συγχλείσοοοί <τε, χαΐ ίάν διέλθη^ δίά ΐνυ** 

6 ρ^ ού μή χαταχααθ^Ις, οτι εγώ χαριος 6 θεές 6 σώζων 
σε. » 24. Ού γάρ £ή τ& 8ε1νι έθνει ινοερώχησ&ν ή τ^8ε 
τό σπήλαιον ώχησεν ή ΙτΑ τύ£ε τό δ^ος μει;αν«^$6ων 
ώ$ στραυβίον άνέιττατο ή «αρά τόν δεϊνα έτερέ^υλ^ν 
βασιλέα ίετο, ταΟτα δή τά τών ^ηθέντων διχαίων διά τέν 

1^ διώχοντα φθόνον αγωνίσματα* άλλα ΐΰ&σαν τήν ύιτ*οΟ- 
ρανόν σχεδόν αότοπτήσας έγεωγρά^σε χαΐ 'Κδσι σιινέ* 
μιξεν έΟνεσιν, ων ενώπιον ο?α σχε&ος έχλογΐίς τύ τβΟ 
Κυρίου άποστολιχως έβάσταζεν ^νομα. Τά δέ^ θεύν 
«4ς υποδεχόμενα, είδος έθαύμαζον χαΐ μέγεθος, φρό* 

II νιίσίν τ^ χαι άνδρείαν καΐ τήν λοιπήν άρετήν πδσαν. 
Όν τό μέν συγγενές φθόνου ειχεν δπάθεσιν, το δ*άλ- 
λέφΰλον αγάπης ύπέχχαυμα. 'Ο^ονγάρ δι* αότήνέπΐ 
τί}ς οίχείας μεμίσητο, τοσο&τον έπΙ τίΐς άλλο&απίΐς 
Ινεχεν ταύτης πεφίλητο. "Ώ τής άλλοχοτιας τοΟ ττρά- 

^Φ γματοςΐ Δι* άρετήν ήλλοτριοΟτο τών οίχείων χαΐ δι* 

αΐϊτήν τοις άλλοτρίοις φχείωτο, χαΐ οΤς χεχινδόνευχεν 

οΡχοι μιχροΟ, τούτοις έπΙ τ?|ς βθνείας έσώζετο, ναΙ 

μέντοι χαΐ έσωζεν ίστιν οδ τους εγχώριους & έπηλυς. 

25• Έπτε^ύξατο μέν γαρ 6 δψιπέτης ούτος άετό^ς 

II μέχρι καΐ είς Παλαιστίνην αυτήν, τους παγγλωσσίας 

3. βΐμΐ. — 18. οΙχ(ας. — >25'• ιϋβ(.γγλω99(ας. Έπ. Ιϊινδ;. 
Όλυμπ. Β, Ιββ. «λάβροι παγγλωσσ(^, χ6ραχβςώς.• "Ισως δέ τό 
παρ* *Λχομ(νάτφ χωρίον ύποδι^λοΤ τήν έπΙ τ&ν χρονών αύτοΟ !^παρ- 
ξιν Ιν τισι τ©ν κωδίκων τΨ^ς γρβφϊ^ς π«γγλωσσ(«ι κόρα- 
κες ό& ς. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



~ <25 — 

ϋσας χ^ραχ^ς χρώζβιν ά'κέραγτα 5που τή πτ&ρια τής 
φ6σ(ως έ Χρκστος πεσώ*» ι^γειρε. Βάρβαροι δέ τκν€$ 
κατά τϊ)ς άγιας έπιστρατευουσι πόλεως χά^ δΐϊό 'τόίί 
πολεμίοις ήχλίνη τοδ άληΟινοΟ Σολομώντός έγένετό» 
έφ* ίς άναπεσών ώς λέων κεκοίμητο (έρήρ) γάρ τών • 
χυχλοάντων αότήν δυνατών χαΐ φυλασσίντων τηνι- 
καΟτα καταλέλειπτο^ ώς τοϊς ΐΓολερ,ίοίς έττεξιόντων 
έτέρωθι), ει μή οδτος ό «ολλοΤς διινατοίς Ισαστάοιος 
τώ τότε παρών τήν έπέλευσιν άπεώσατο. Οδτω Χρι- 
στός, II 6 παράτων ιδίων φθόνω διωχθείς χαΐ τοΧς ίδνε- *• 
<7ΐ πρασδεχθείς, τόν ταόταπαθί) λαμπροΤς τροπαίοις 
έδόξασεν• Έ&αύμασαν έπΙ τούτοις τήν λελ^ισμίνι^ν 
τοΟ αάτοχράτορος τόλμαν χαΐ τά στρατηγιχώταταΐρ* 
γα οί τοΟ κι>ριαχο& τάφου προκινδυνεύοντες Γερμανοί 
καντήνέπΐ τίί πολεμικί) εμπειρία κατεσπαχότες όφρΟν ^ 
ταπείνόν Ιβλεψαν, ώμολόγησάντδ άήτητ^τον καΐ ά- 
παράβληταν τά στρατηγικά και πολέμια χαΐ τΐ^ς τών 
"Ρωμαίων άρχί}ς χληροΒχον ίσεσθαι προτιγόρευναν. 

26• 'Έδβί δέ άρα καΐ τοϊς λοιποίς Ιθνεσΐ τήν τ^ηλι*- 
καύτην αρχήν γνωρισθ^ναι καΐ όφθαλμοΤς ΑύτοΤς βίΟτ •• 
θί)ναΐ' δν ή φήμη προδιεθρύλησεν, ίν' δπό χοινΑ 0εά- 
τρω τ^ κόσμω κατά τοΟ φθόνου στεφανωσάμβνος παρά 
πά'ντιων ανθρώπων έπιψηφισθΐ} τΐ^ς βασιλείας "Ρωμαίων 
£ξιος καΐ μηδείς δπολειφθί) τής τοιαύτης χειροτονίας 
άπόψηφος. Διά τα&τα οόχ έτιενυστταξε τί τοΟ φ^νοιι Μ 
βλέφα;ρφν, άλλα τά κατά Παλαιστίνην πεπραγμένα 
περιεριγατ^ν έδεδόρκεικαΙβαρυζηλότερον« Καλγράμ•*" 

10. ||Κώδ^•42, β•-^11. ταυτοπβθη.--- 3*• «ρθίιε^ρύλ*• 
λησβ ν. — 2ί>. έπ$ νύσταξ ε (τό πρ©τον : έ ν^β τ«$ $). 



ΟίδίίίζθοΙ όγ 



Οοο^Ιε 



— 426 — 

|£ατα στέλλονται παρά χρ1ί(^α «φαρμάχω βασχαν(ας 
09» χαΐ (Αέλανι χεχαραγμένα χαι ύποσεση^Λασμένα 3(' 
αίματος. Φόνον γαρ άτεχνώς έχείνο τό έρυθρόδανβν 
έσταζεγ, άλλ'είς χενόν χαΐ τά τίΐς πείρας Ισχασε ταύ- 

» τιις. Πρότερον γαρ τους έν οόρανώ δυο φωστίίρας 
μεγάλους Ισβεσεν ή τόν ώς χόρην ό^θαλμοΟ παρά 
θεοΟ φυλαττέμενον έλωβήσατο. ΚαΙ γοϋν ε{ς 6^ι^ 
ί^λθε τι^ γενναίω τά γράμματα, φθόνου, είποι άν τις, 
βέλη «τερόεντα• 

1β 27. ΈπεΙ [δε] χαΐ δίά τοσοΟδε τον φθόνον έπιτοξα• 
ζέμενον ήσβετο, μεθίσταται χόχεΐθεν χ«1 φειδοϊ τών 
διωχέντων εξ Ιθνους ζΐς ί^Ίος διήρχετο χαΐέχ βασι- 
λέας εις λαόν έτερον. Οάχ άφΐίχεν θεός άνθρωίπον άδι- 
λήσαι αυτόν χαΐ ήλεγξεν δπέρ αύτοΟ βασιλείς « μη ά- 

ί» πτεσθε τοΟ Χριστοδ μου, μηδ' έν τ© δπολείμματι τοΟ 
Ίαχ(ί>€ πονηρεύεσθε. » ΚαΙ, τό χαινότατον, οΰχ ώς έζ 
άλλοδαπίίς *ί5κα>ν με6* Ιχετηρίας τοΙς 6πΐ|)δ•ί[•Λοτε παρέ- 
βαλλεν άρχουσιν άλλ' ώς εις κεφαλήν εθνών χατα- 
στάς χα\ ο?α μονάρχης ύποχειμένοις σατράπαις μετά 

ία κυριότητος ^ροσεφέρετο, πλείους τών τετρακοσίων 
οίκογενών τόδ *Α€ραάμ επαγόμενος,^ εξ οδ δ-^τα κατ* 
εκείνον οΟκ άθεεί τί)ς ένεγκαμένης άποδγ^μήσειε^ χαΐ 
ίν έθνεσιν ύπ9}ρχεν έν μέσω λαών πολλών, ώς λέων 
έν• χτήνεσι καΐ ώς σκύμνος έν ποιμνίοίς προβάτων διέ- 

^$ βαινε^ καΙ ουδέν τι τοσοΟτον οδτοσΐ αυτοχθόνων ένε- 
πορεύσατο, £ν ε?δεν άστεα και νόον Ιγνω, όσον εκεί- 
νοι τοΟ ξένου τοΟδε μβλλον άπώναντο, βουλίΐς χ^οι- 

1. «αραχρί^μα. — 4. 2σταζε. — 8. εΤπη• — 15. "Εττ, 
Ψ«λμ. 104, 15. Παρ^α^ειπ. Α' ΐζ-' 23: μή δ'. ύ πολήμματ ι. 
— - 21. άβραάμ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 127 — 

νωνουντες καΐ συμμαχώ είτ' οδν έπιχουρω χρώμενοι 
χαΐ τακτικούς θεσμούς διδασκόμενοι, οδς ύπό τοιουτία 
διδασκάλω ούδ' οί μεγάθυμοι μανθάνειν άπηξίουν '^Ι- 
βηρες. 

28. Ούκ Ιστι γαρ οπη παραβαλών οόκ ήγαπήθη 5 
μετά πολλοΟ θαύματος καΐ τους γευσαμένους τί|ς αδ- 
τοΟ άρετ-ϊίς άνηρτήσατο, ώς παρόντα μεν παρά παντός 
φιλοφρονεϊσθαι καΐ τών μεγίστων άξιοΟσθαι καΐ τ^ς 
άρχ•5)ς κοινωνόν γίνεσθαι, δεί)σαν δέποτε και άπιένάι, 
μόλις έκφευγειν τάς χεϊρας αότών, κατεχόντων παρ* ίο 
έαυτοΤς καΐ πειρωμένων τοσοΟτον αγαθόν ίδιοΟσθαι καΐ 
οόκ έωντων έτέρωθι φέρεσθαι. 

29. "Ό τίΐς αήττητου καΐ βιαίας άρετ,ίΐς, •ί]τις δπερ- 
σχουσα μέν τηλικοΟδε φθόνου περιεγένετο, τοσοΟτον 
δε αλλοεθνές έθελουσιον έδουλώσατο, ούχ οπλοις ήτ* 15 
τώμενον, άρετίί δέ ψιλ•ϊί ύπαγόμενον. 'Ής Ιδεί γενέ- 
σθαι και τους βαρβάρους μάρτυρας άιεαραγράπτους 
μέν άτε δη πολεμίους φύσει, κηρύξοντας δέ τάληθές 
ώς μήπροληφθέντας φθόνω καΐ οδτωΎωμαίοις έτερο- 
γλώσσους συμφέγξασθαι πάντας κράτιστον είναι πάν• 20 
των έπ* άρετΐ) τόν μέγαν Άνδρόνικον, καΐ παρά τοΟτο 
πάντων μέν κρατέειν δίκαιον, πάντεσσι δ* άνάσσειν 
άξιον καν τό φθονοΟν συγγενές άπηρέ || σκέτο, το τόϋ 
λόγου, διώκον άκίχητα καΐ μηδέν τι πλέον έξανύον, 
δτι μή διά τ•ϊίς επήρειας την παρά πάντων άνάρρησιν 25 
δέξασθαι καΐ λαμπρότερον άποδειχθΐ^ναι καΐ τοΟ βασι- 

β. αύτοϋ. — 17. άπαραγράπτοος σημαίνει πιθανώτατα έν- 
ταΟΟα τό μή πλ α νωμένους. "Επ, Συνεσ. έπιστ. 4,9.162•— 
22. Έπ. Ίλιάδ. Π, 172. — 23. || Κώί. 43, β. ^ 24. "Επ. *Ι- 
λιά^. Ρ, 75. ^26. άποδεχθίΐναι. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 128 — 

λείου στέμματος άξιώτερον οίς μή μόνον έκ γένους 
ε{ς τοΟτο χαΐ άρετίίς δεδικαίωται (.δια τριγονίας γάρ 
έξ?1πται τ•ϊ1ς άρχηγέτιδος καΐ βασιλικής ^ίζης τών Κο- 
μνηνών), άλλα καΐ ως αμύθητων πόνων καΐ μεγάλων 
1^ αγώνων Ιπαθλον κατεκτήσατο κατ* εκείνους τους λίαν 
φθονηθέντας δι* αρετή ν, Ιωσήφ, φ^ιμί, καΐ Δαυίδ, οΙ 
μετά πολλά του φθόνου παλαίσματα (τ3 λόγιον γάρ 
Κυρίου έπυρωσεν αυτούς « σίδηρον διίίλθεν ή ψυχή 
αότών » ) τα τ-ϊίς βασιλείας ένεδήσαντο στέμματα. 

10 30. Μάλλον δέ ώς δ δεσπότης Χριστός, φύσει ών βα- 
σιλεύς, πολλά πρότερον πεπονθώς διά φθόνον, εΤτα 
είσελθεϊν εις τήν δόξαν αδτοΟ λέγεται, οδτω καΐ οδ- 
τος ό τοΟ Κυρίου χριστός παππωον μέν κλίΐρον τήν 
βασιλείαν αδχών, πατρώον δέ οφλημα διαδεδεγμέ- 

15 νος, βμως τφ ούτω προσέχει αιματι καΐ τους έκ τών 
αγώνων ιδρώτας άνέμιξεν ώσει θρόμβους αίματος στά- 
ζοντας καΐ οδτω διπλί| καΐ βαθεία βαφίί τήν άλουργί 
δα βαπτομένην ένεπορπήσατο μδλλον δέ ώς δι* έντρί- 
του τϋλέγματος τά τ•?ίς άρχ•ϊίς συνέδησε πείσματα, γε- 

30 νεΐ}θεν δίΐλον δτι κ^Ι έξ αγώνων άρε,τ^,ς. *Αμέλει καΐ 
κατά τήν σοφίαν ΣοΧομ.ω^^ιοζ ού διαρραγήσεται. 

31. Οδτω θειότερα τώβασιλεϊ τά τ-ϊΐς άρχ•?1ς λαΐ τών 
πώποτε άρξάντων βασιλικώτερα. Εκείνων γάρ οί μέν 
έκ σπάργανων αυτών ώς τίνα κλίΐρον πατρόθεν διεδέ- 

3(^ ξαντο, πριν ^\ πεϊραν δοΟναι εί άξιοι είσι τοΟ τηλικοΟ- 
δε πράγματος καΐ οιοί τε σώζειν ών άρξουσιν, οί δέ, 
μή διαδοχί) γένους δικαιούμενοι, άρετ?1ς άθλον ή δώ- 

2. {εδικαίωτε. — 8. Έπ. Ψαλμ. 104, 8. — 9. ένβδήί*• 
το. — 12. αύτοΟ. -- 15. καΐ τίΐς. — 20. δ^λο ν ότ ι. — 25. 
ιτρινή. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— ί29 — 

ρον, ως ειπείν, τύχης έδέξαντο. Ό δ' εύδαιμονέστατβς 
ημών βασιλεύς ουχ •ζττον γένους κληροδοσίαν ή πόνων 
κβή αρετής αβλον τήν αρχήν είληφεν, ως, εί καΐ &άτε- 
ρον Γσως άπήν, πάντων προτετιμή(τ6αι Φατέρου δήπου- 
θεν ένεχα. 32. Τις γαρ ή τω βασιλείω αιματι προσε- 5 
χέστερος ή παντοίαις άρεταΐς βασιλεύων χαΐ πρά τοΟ 
στέμριατος; ^Αμελεί τοί χαι ως τα τϊίς βασιλείας έσά- 
λει>εν έπΙ σφαλεροΟ χαΐ τοΟ χυβερνήσοντος έδεΐτο χαΐ σώ• 
σοντος, δν μόνον διάδοχον βασιλείας εΐπέ τις παλαιός 
λόγος χαΐ χαλώς Ιχων, ούκ εΤχεν ούδεις εφ* όντιναοΟν *ο 
άτενίζειν έτερον ή ίτά τόν φύσει τε χαΐ εκ παίδων κατά 
τους σκύμνους τών λεόντων άρχικώτατον, αλλά δή 
χαΐ έως γήρως καΐ πρεσβείου το χαλώς άρχειν έκμε- 
λετήσαντα οΓς τάς έκασταχοΟ δεδοκίμακεν ηγεμονίας 
πείρα μακρδ και οΓός τε ην τό αφ* εκάστης ίριστον *> 
έπιλέξασΟαχ καΐ οδτω τοΐς εξ άπασών καλοΐς δποδεί* 
γμασι τα τϊ|ςαώτοκράτορβς άρχίΐς ακριβώσασθαι* καβ* 
δν τρόπον και τις κομψός άγαλματουργός, περικαλλές 
είδος τυπώσαι προθέμενος, τάς έπ'αύτοΟ θρυλουμέ- 
νας έπΙ κάλλει παρθένους προεστήσατο, εΤταπεριαθρών 2ο 
έκάστην καθ* δ αν μέλος <ή μέρος > πλεονεκτοΟσαν 
τών λοιπών συνεώρα παρθένων ήπεμάττετο έκε?νο τέ- 
χνη δεινή και κάλλος εν άριστον συνεμέτρει καΐ συνε- 
τίθει, προς τά εξαίρετα έκαστης έπιλέγδην έπακρι- 
βούμενος. 2& 

33. Έπεβοώντο οδν πάντες, χείρας ίκέτιδας άνατεί«- 
νοντες, τόν δια ταΟτα πάντα έπι σωτηρία Τωμαίων εις 
τόδε καιροΟ παρά θεοΟ φυλαττόμενον, λογιζόμενοι μη 

11. τέ..— 15. οΤοζ. — 19. θ ρ υ λ λ ο ϋ|Α6 ν α ίτ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 130 — 
άλλως αν άπαλλαγ^νάί τήν πόλιν τοϋ έπΙ νεωτέρα βα- 
σιλεία ταλανισμοΟ ή διά καθεστηχυίας επιστασίας χαΐ 
ΐΓολόφρονος. 34. Ό δέ, μήτβ γήρα βαρύς ών %1ς τό 
διχαίων άφασΟαι ΐϋόνων, μήτε τό κατ*αότήν ασφαλές ή 
β άλλως ήδυ τοΟ κοινί) σ\}Ίθίαο^'ζος άγων έιβίπροσββν, επέ• 
στη χατά χαιρόν βοηθήσων τοϊς φιλανδρονίχ^ις 'Ρω- 
μαίοις 6 φιλορώμαιος μέγας Άνδρόνιχος. ΚαΙ δή, τα 
νεωτερισθέντα εδ διαθεμένος χαΐ θδττον χαταστείλας 
τους νεοχμώσαντας ή παιδαγωγός εμβριθής μειραχιων 

10 αθύρματα ή -ί^λιος άνασχών || άγεννή χαι δειλά χνώδα- 
λα, αδθις έπΙ τά πρότερα •ί}θη σι>νταττ6μενος ιετο. 

35. Ήν δέ άρα τών πάντη αμήχανων, άπαξ τήν 
^σιλίδα π^λιν λαβομένην τοΟ ερωμένου μεθε?ναι τοΟ 
λοιποΟ χαΐ άπερρωγέναι το δεύτερον, τά τε άλλα χαΐ 

15 βτι καταπροίεμένης τήν οίκείαν σωτηρίαν τοΟτο ην 
άτεχνβς. ΟΙμώζουσα οδν καΐ δαχρύουσα φευγοντα 
μόλις χατέσχε χαΐ το βεβουλευμένον πάλαι θεδ συνε* 
παινέσασα έβεβαιωσεν, ώς μάτην και τους εν τ^ Σιών 
λελωβημένους άνθίστασθαι κατά φθόνον τώ Δαυίδ καΐ 

20 άπείργειν πειρδσθαι τήνείσοδον. Το γαρ κεκλωσμένον 
παρά τών θειων δακτύλων ούχ οΓόν τε όπ* ανθρωπινής 
έπινοίας έπιλυθίίνΛΐ . Ούκ ωφελήσει γάρ φησιν εχθρός 
εν αύτΰ, ουδέ υιός ανομίας προσθήσει τοΟ χακώσαι 
αυτόν, δν δψωσε δ-ϊίλα δή θεός έκλεκτόν τοδ λαοΟ αά- 

25 το9 χαΐ έν έλαίω άγίω εις αύτοκρατορίαν Ιχρισε χαΐ 
κατέστησε κύριον ού Ύωμαιων μόνον ημών, πείθομαι 

Α. βαχαββστηχυία^, — 7. φιλορρώμαιο ς. — 10. αθυρ- 
μάτων. ||Κώδ. 43, β. — 15. χ ατά προ β μένη ς. *— 17. πά- 
λαι πάλαι.— 21. οΤον. — 22. "Επ. Ψαλμ. 88, 23.-24. δη- 
λ αδή. αύτοϋ. -—26. μόνων (τά πρώτον : μόνον). 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— ί34 — 

δ' $τι χάχείνων όσων έπ'^ίλθ€ τήνγ^ν χαΐ ποσίνοίχείοις 
ιιειτάτηχ8, χατά Δο(α\δ έπιβαλών έπ* αδτήν χό οίχεΐον 
ΰπόδνιμα χαΐ τοις οίχβιοις δρο{ΐ.ο(ς < χαΐ περι$ρέ(Αθ(ς> 
γεωμετρήσας τί| Ύωριαίων προσαι^εχλήρωσε. ΚαΙ ώς 
τήν Παλαιστινην χατασχοιτηαας 6 ΊησοΟς έπέβη τ^ Ι 
δεύτερον χοά χατέσχε χαΐ τοϊς Ισραηλίταις χατεκλη- 
ρούχηνεν^ οδτω χαΐ 6 βασιλεύς τί! Ύωμαιων προσΟή- 
σει ύπόσην προδήλως έχει χατασχοπήσας• ΚαΙ ττκον- 
ται μέν 'ΡωριαΙοι ΕΟφράτου χαΐ Τίγρώος, χαθιππά- 
σονται δί τ^Ις Μέσης τΰν ΙΙοτα(Αών χαΐ τδν Κασπιων ιρ 
ιπ>λών διελάσουσι* φθάσας γαρ άνεπέτασε ταύτας δ 
βασιλεύς χαΐ διώδευσε • 

36. ΚαΙ ταΟτα μέν δι* εύχϊ)ς ήριϊν και ούκ ε{ς μα- 
κρόν έλπιζόμενα, τά δέ μέχρι χαΐ ες δευρο; άλλα χαΐ 
ταδτα κρείττονα ή κατ* άνθρωπου φύσιν και πρ3ς τ<5ν ΐ5 
βεβασιλευχέτα θεόν 6ριοιοόμενα• Ός γαρ δικαιοσύνη 
χαΐ κρίμα ετοιμασία τοΟ θείου ^δεται θρόνου^ οΟτω 
χαΐ βασι)νεύς ήμων 6 άγχίΟεας κρίσιν καΐ δικαιοσύνην 
μβτ* ειίσεβείας κρηπΐδα τοΟ οικείου θρόνου χρυσϊ^ν 
ύπεστήσατο, ύφ* ών ανέχεται καΐ δορυφορεΐται δ ύψη- ίο 
Χός αύτώ καΐ μετέωρος θρόνος πολλω τοΟ σολομών- 
τείου έχείνου σεμνοτερον, ταύρων προτομαΐς χειρο- 
χμήτων κάΙ λεόντων όμοιώμασι πεποικιλμένου. 
37. βαυμαστά μέν κάκεΐνα καΙ'τ4)ς θεοσέβειας £ολο- 
μΔντος ούκ ανάξια , σύμβολα ,οντως, οΤμαι, βασι- ^ 
λέως άγαθοΟ προβαλλομένου μέν και τό του λέοντος 
όλκιμο ν καΐ αρχικό ν, μιμούμενου δέ καΐ ταύρου, σω- 
φρόνως αγέλης έξηγουμένου, προστασίαν προμηθί) 

2. •Επ.Υαλμ.1•7, 2. Οπ'αύτήν. — 4. τί^ ς 'Ρ. — .17.κρ{- 
{λβι. — 19. χρηπ($«. — 23. ομοίων. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— ίδ2 — 

καΐ τοις έιηβαυλοις των Ον^ικ^ν δυσάντητβν τρολλ^δέ 
θαι>μαστότ6ρα τα παρά τοΟ χαΟ'ι^μϋ^ Σολομ&ντος έπΙ 
τω θρόνφ διαπεπραγμένα χαΐ τοσούτφ γεραρώτ^α δαφ 
(Αβτά τοΟ σεμνότερου χαΐ τό κατά Χριστόν μυστηριον 
5 ή ευσεβής έγχαινιζοασα βασιλεία ίερωσύνην πά|ΐεδρ:ον 
προσλαμβάνει καΐ μερΐτιν ποιεϊ τ^ς άνωτάτω τιμίως. 
38. Και οδχ ή μεν προκάβηται σεμνόν <ή σ€μνως> 
ή δε κατ' ίσον τδ πολλβ άνθρωπω πα^σττραν^ αλλ* 
έπΙ τιμΐ; ΧριστοΟ τοΟ παμβασιλέως αμα και πρώτοο 

10 αρχιερέως και διεληλυθότος τους ουρανούς σο^ριά- 
ζουσιν άμ<ρω καΐ συγκυδάζονται, δτι μηδ'άπαξιοϊ βα- 
σιλεύς φιλόχριστος ομοθυμία έξαίρειν ίερωσυνιτ]ν, ην 
εκ δεξιών θεδς < εν Χριστώ > συνεκάβισε• Το3το γαρ 
τών ύπερφρονων ην βασιλέων καΐ οίομένων άδοξεΐν 

ι« έντώδρξάζειν τα τιμιώτατα. Ό δ', ακριβωσάμενος τί 
ποτέ έστι το κατά Χριστδν βασίλειον ^ράτευμα^ δφ' 
εν συνάγει τα θεΐα και αρχαϊκά χρίσματα, τό ίεριατιχδν 
δίίλα δή καΐ βασίλειον, και διά τής συνεδρίας συνα- 
πτών τι) βασιλείω άλουργίδι την ίερατικήν διπλοίδα, 

30 τά μη όμοχρωμα ποιείται ομόΟρονα . ΚαΙ μιμείται 
μεν καν τούτω Χριστόν οις ενθρονίζει παρ' έαυτφ τους 
διαδόχους τών καθεδουμένων έπι δώδεκα θρόνους καΐ 
κρινουντων || μετά ΧριστοΟ, υπερβάλλει δέ Αβραάμ οις 
ούκ άποδεκατοϊ τά τίΐς τιμίΐς τοις κατά την τάξιν Μελ-^ 

2^ χισε$έκ ίερατεύουσιν, άλλα προτίθησι* μικρού και ισό- 
μοιρα, ζήλοι δέ και Δαυίδ, τους οφθαλμούς έπΙ τους 
πιστούς τής γί)ς Ιχων, τοΟ συγκαθίίσθαι αυτούς μετ' 
αύ.τοΟ. ΈπΙ πάσι δέ τοΟ έν βασιλεΟσι θειοτάτου Κων•* 

8. κατΤσον. — 11. μήδ'. — 18. δηλαδή. — 22. χαθέ- 
δουμ έν ω ν. •— 23. || Κώδ. 44, β. άβραάμ. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



ν 



— 433 — 
σταντίιτου χλιηρονομεΐ τά πάντα, τά στέμμα, τόνθρό- 
νον, χό «ύσεβές, τήνπΕ(ΐΙ τήνίβρωσύνην α{3α χαΐ τιμ^Ρ 
<δι'6ύσέβ€€αν> χαΐ τό έν καθέδρα ιιρβσβατέρων δοξά; 
ζειν τ^ν Κύριον. 39. Τοιαύτη μέν 3ή 6ύσ«6€(α 6^ρόνος 
τοΟ εύαεβοΟς βασιλέως ανέχεται χάιτί τοιαύτη χροσ^ β 
6ποβά^α χαΐ ταΤς βασιλιχωτΑταις άρεταΤς, τΙ} χρίσει 
χαΐ βιχαιοσύνη, χαταχοσμεΤται χρι>σ(ου στιλπνότερον 
αιςχαΐ ί λοιήόςτών άβελφΰν αρετών χύχλος άνταχο-* 
λουθ&ν περ(χορεύει τόν αυτοκράτορα. Ποιητής δ'άν 
εΤ*ε χαι άμφιπ6λους τάς περί τήν διχαιοσύνην άρετάς ι• 
ταύτας χρυσέας ζω'?ίσι νεάνίσιν έοιχυίας, πονβυμένας 
περί τ^νβασιλε(ον6ρόνονχα1χοσμούσας άπάσης ίορυ- 
φορίας χαι θεραπείας ετέρας σεμνότερον* εόνομίαν φημί 
χα16μοφροσύνην χαΐ χουροτρέφον είρήνην χαΐ τήντΰν 
πόλεων είς τί χρεϊττον έπίδοσιν. Ή γάρ τοΟ βασι• 15 
λέως δικαιοσύνη ού μόνον αδτόν οιδε ποιεΐν ύψίθρονο^), 
άλλα χαΐ τύ 6π' αυτόν άγιον ί6^ος δψοί* διά ταΟτα χΑ 
κρίνει τους πτωχούς τοΟ λαοΟ καΐ σώζει τους υιούς 
τΑν πενήτων καΐ ταπεινοί συκοφάντην. ΚαΙπώςοάχάν 
καΐ τύ έξΐ)ς τ4)ς προφητείας, τό « καΐ συμπαραμένεΐ 20 
τΐι^ ήλίω » δικαίως τ& βασιλεΐ έφαρμέσειεν ; 

40.00 γάρ ήγνόησεν 6 τά πάντα σοφός βασιλεύς 
πόθεν αΕ ^ωμαΐκοώ πόλεις νοσοΟσι, μαΚΧο^ δ' αίπλείουις 
τεβνηκασιν ήδη καΐ παράπαν οίχονται, καΐ.ώς τοΟτο 
μέν ή φορολογική άπ7ι.ηστία τά πάντα κατενεμήσατο, 25 
τοθτο δέ καΐ ή τών πλουτούντων ολιγαρχία τοϊς εκεί- . 
νων έπεξήλθεν έγκαταλείμμασιν, έν βρώσει άρτου, 
τό δημοτικώτερον, κατεσΟίουσα. 'Όθεν έκαστη διοικήτ 

11. *Επ. Ίλί άδ. Σ, 417 κ. έ. — 18. ^Επ. Ψαλμ. 71, 4 

20. αύτ. 71, 5. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 434 — 

©ει διχαστήν έιτέστησΕ, τφ τ9ΐς ^(Χ^ι^σόνης χ^υτ41(Η 
τής πλεονεξίας την νομή^ν ανακόπτοντα• ΚαΙ <ίλλον 
[Αέν άλλη, σέ δέ τάν σοφόν τίί <Γ0<ρί1 ίν δτε Ελλάδι, 
τένπερί νόμους καΐ βήματα τίί εδνομουμ^νη ΐκάλαι ποτέ 

5 χαΐ νομοθέτας εύτυχουση Κέχροπας χαΐ Αυχοάργους 
χαΐ Σόλωνας, τό ν δικαιότατο ν έν διχα<τταϊς τ^ ΐίαρλ 
πάσας έχπιούση τ91ς αδικίας τόν άχρατον• "Εδει γάρ 
έχείσε τής δικαιοσύνης ύπερπερίσσεΟσαι τήν χάριν οπο« 
τδν αδικημάτων τά αμαρτήματα έπλεόνασαν. Τίι γέρ 

10 μείζω τδ>ν άρρωστημάτων ίσχυρότερα ζητεϊ καΙ τέ 
ψάρμακα. 

41. ΝΟν τά παλαιά τών σοφών δια σοΟ καινίζονται 
θαύματα, ων κλέος οίον άκουομεν, ουδέ τι (^ 
μεν• Και ώς μέν Αμφίων τάς καθηρημένας άνοικ^• 
δομείς πόλεις νομίμοις το?ς κρούμασιν, οία δε σοφός 

1» *Ορφεύς καταγοητεύων τιθασεύεις και τών θηρίων τά 
άτεγχτότερα χαΐβορώτερα* ΚαΙ τήν μέν φορολογικής 
ύπέρτονον τάσιν ύποχαλδς έμμελώ^, ρεήτελέως-^οιγίί 
τά τών πόλεων καταλείμματα* εΓποο δε τις άρρυθμος 
κοΛ ταραχώδης νευρά, τίί κοπίδι τή^ δίκης σου τέμιτβ* 

20 ται, καΐ οδτω πάσα πόλις το πρΙν στασιάζοι^σα δπό 
σοΙ καλώ τεχνίτη προς όμόπνουν ξυναυλίαν άρμό^τε- 
ται, τοΟτο δή τό μέγα τ•9ίς λεσβίας λύρας κατόρθωμα. 
ΝΟν και τήν έξίσωσιν τοϋ δικαίου ^Αριστείδου όφθαλ- 
μοΐς ίδύντες Οαυμάζομεν, δπως άριστα καταστήσας 

25 τάς πόλεις έπΙ τώ αύτώ τριβωνίω έπανί^λθεν άθήναζε, 
ουδέν εκείθεν έμπορευσάμενος δτι μή τό'άποδειχθίΐναι 
καΐ κληθί)ναι δίκαιος καΐ πδσιν ένθεΐναι δια ταΟτα πε>- 

4. πάλ«(ποτ6. — 13.'Ιλ. Β,48β. οΤονιςλέος. — ΐε.τιθαν•• 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— <3δ — 

νίας έρωτα. 42• ΝΟν, ινα τ6 μείζον έρω, έξ οΟρανοδ 
τ4)ς βασιλ^οα περιωπΐΐς ίπέβλβψεν 6 χνριος ημών βα- 
σιλεύς έιώκάντας τους χατοιχοΟντας Ελλάδα χαΐ μέ- 
σον "Άργος, χάχεΐνα φιλανθρώπως χαΐ θεοπρενώς έχρη^ 
μάτισεν* «ίδούεΤδον τήν || χάχωσιν τοΟ λαοΟ μου. » ΚαΙ ^ 
ίιτί τούτοις ^λον σε στέλλει Μωσΐίν έγχειρίσας^οι 
Ι^άβδον διχαστιχήν τήν χαι άλλα μέν έπιδειξομένην θαυ 
μάσια, μεταβληθησομένην δέ χαΐ ζΐς δράχοντα, οτε 
δεήσοι χαταπλήττειν χαΐ φοβεϊν τους δσοι σχληρύνον- 
ται, ινα τρέσαντες έπιστραφείεν* ώς οτε τις δράχοντα 1• 
{Ιών παλίνορσον άΐκέστη , ύπό τε τρόμος 1>%α€ε γυΐα, 
τελευταιον δε χαΐ μαστίζουσαν πληγαΤς φιλοτιμοις 
τους την χαχίαν αίγυπτιάζοντας• 

43. ^Ω μαχάριοι μέν οι ζώντες ήμεΐς ύπύ τοιούτφ 
διχαστ)| χαΐ σωφρονιστή), τύ τοΟ βίου λειπέμενον έξα- ιι^ 
ιιύσοντες, μαχάριοι δέ χαΐ οΐ νΟν ευτυχώς θνιί^σκοντες 
δτι έν ειρήνΐί) χοιμώμενοι αναπαύονται χαΙ ούχ ώς προ- 
τρίτα τά τελευταία πνέοντες σχυλεύονται τάς περιου- 
σίας ώς πολέμιοι τίνες πίπτοντες, ουδέ γυμνοί μεν 
^άπαλλάττονται τοΟ βίου αότοί, γυμνότερα δέ περί- Μ 
λείπονται τώ βίω γύναια οίχτρά χαΐ παιδάρια, ώςπερ 
€ΐ έπ' αυτοχειρία τών οίχομένων συγγενών έάλωσαν. 
ΝΟν δπνος δντως 6 ^ί^ατος • Ιναγχος δέ θανάτου χατά 
πολύ φοβερώτερος χαΐ μαχαριώτερος, 5τι μή συνέχω- 
ροαν ήσύχως χαΐ ^αδίως άπιέναι τ&ς ταλαίπωρους ψυ- μ 
χλς οΐ χέρ^εροι, άλλ* άνθειλχον λογοβετο&ντες έπΙ 
τοίς ο^σι χαλ τάς εντάφιους αυτών ιίθόνας σπαράσσον- 

3. βασ. εΤδες «άντας. — 5. Ιδών εΤ^ον. — 5. || Κώδ^ 
44, β. —9. δεήσει.— 1β. "Επ• Μλχίδ. Γ, 33. «τέ. — 24, 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 136 — 

τες. "Οτε ούχ οι ζώντες είχον δαχρύειν τους Ονήσχον- 
τας ( ού γαρ ειχοΜ σχολήν, περί χρημάτων πίχρ&ς έτα- 
ζομενοι), οΐ άπιόντες δε, οΤμαι^ τους ζώντας έπενθουν 
ούτωσΐ πάσχοντας, ει τις εν νεχροΐς αίαθησις• 
5 44. "Ω τοΟ καινοΟ θεάματος χαΐ ακούσματος Ι Κατέ- 
λυε τις τον βίον έπΙ γυναιχι καΐ παισΐ, καΐ παϊίες 
μέν ορφάνιας, γυνή δέ χηρείας παραμυθιον ευρισχον 
παρά των δικαιοτάτων πραιτώρων τήν τών προσόντων 
πάντων ά(ραίρεσιν και τό μηδέ χώραν Ιχειν παραχα•* 

10 θίσαι τω οίχείω νεχρω χαΐ προσκλαυσαι, έλκαμένονς 
χαΐ βασανιζομένους έπ' άποδοσει τ'?!ς περιουσίας χαΐ 
βιαζομένους συναπορρίίξαι τό ζΐίν καΐ αυτούς, ώς τήν 
τελευτήν του ενός παγγενί} είναι φθοράν καΐ πανέ• 
«τιον• 

15 45. *Αλλίι νΟτ το μέν τοιοΟτον τοδ θανάτου χέν- 
τρον ήμδλυνθη καΐ παράπαν συντέτριπται, Ονήσχουσι 
δέ οΓα μαλακέ) δεδμημένοι ίιπνω* και κληρονόμοις μέν 
τοϊς παρά τών νόμων είσαγομένοις καταλείπουσι τάς 
περιουσίας, τόϊς δέ πικροϊς φορολόγοις μόνον οιμώ>- 

20 ζειν κλήρος κατάλληλος ύπσλέλειπται • Λύκοι γαρ 
μάτην χαίνοντες άπελέγχονται, μδλλον δέ πδσα ανο- 
μία τοιαύτη ένέφριξε τό στόμα αύτίΐς • οία ,γαρ τά- 
λαντβν μολί€δου, κατά τήν δρασιν Ζαχαρίου^ τφ στό- 
ματι ταύτης έμβέβληται ή εμβριθής καΐ άπαρέγκλι^ς 

25 δίκη σου και μηδαμ&ς τήν τρυτάνην τής θέμ^δός πάρα* 
κρούουσα. Οόκέτι οόδ' έφ' εύρέματι θησαυρών έλκυ- 
σθησεταί τις παρά τών άνορυττόντων δίκας τοιαύτας 



4. έ νέ'χρόΤς. ^— 8: ιτρα ιτ6ρω ν. — 9, μή δέ. — 22. αΐΐ»- 

τή ς. — 23. "Επ. Ζ αχ αρ. 5, 7. — 26. έφευρ'^ματι. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 437 — 

καΐ βιασ&ησεται θήκας χρη^ζάτών άποδοΰναι ως τα 
τοΟ Κροίσου ή Μί^ου εόρηκώς απόθετα. 

46• ΈπεΙ δέ κ^ινόν εύτυχήσαμεν ερμαιον καΐ Βιχαιο- 
συνης Οησαυρόν πεπλουτήκαμεν, ούδ' ό, μέν άνδροφ.ό- 
νος την δίκην φευξεϊται, ό δε τάς χείρας καθαρός άπο- 5 
τίσει ποινήν αίματος καΐ τέ εφ' άιυαξ αδίκως ζημίω- 
6ϊ)ναι αίτιαν ε{ς έπειτα εξει αιωνίου εγκλήματος, κάπΐ 
τρίτην καΐ τετάρτην ^ιαβήσεται γενεάν ή παράνομος 
τί|ς ψευδοΟς συκοφαντίας έκδίκησις• οόδ' ό μέν αδικών 
ένευλογηΟήσεται, 6 δ' αδικούμενος και κονσόλους έπεν- ^ 
τ(Ηβήσεται. 47. Πάλαι γαρ ταύτα, μάλλον δέ χΟές τε 
καΐ πρότριτα, δτε ή έννομωτάτη αδτη αρχή καΐ των 
πόλεων σώτειρα εις τουναντίον άπαν περιέστη ταϊς πό- 
λεσι, διεφθαρμένη καΐ διαλελωβημένη παντάπασι και 
οίον τι δημόσιον έργαστήριον παρανομίας εκ τών θεττα- ΐδ 
λικών Τεμπών μέχρι καΐ Σπάρτης αύτίΐς άνεωγνυτο και 
προκαθίΐστο τών άδικων Ιργων έξάρχουσα• καΐ ώςπερ 
τήνΜήδειάν φασι φεύγουσαν δια τοΟ θετταλικοΟ πε- 
δίου, τών φαρμάκων || έκχυθέντων,πολυφάρρίΛκον τήν 
βετταλίαν ποιίίσαι, ο5τωκαι ήπραιτωρεία αρχή, έκεϊ- 20 
θεν άρχ^ένη, κατέχιεε τίΐς Ελλάδος καΐ τίΐς τοΟ Πέ- 
λοπος πδσαν άδικίαν ώςπε{> τινά δηλητήρια. Κ άν τά 
Ιτι σωζόμενα ίχνη τών πόλεων έπίπαν ήφάντωσε; καν 
μνήμης ανθρώπων έξώσ$ καΐ αυτό τ% Ελλάδος το 
^νομα, ε{ μ'ή βασιλεύς, ό καθ' ήμας Ζοροβάβελ, ό τών 25 
'Ρι^μαίων ^ρθόπολις δ τά π6πτωκότα κατ' εκείνον τόν 
^«λαιόν άν6γείρ(»ν καΐ τήν αρχήν ταύτην^ςχρονέας 

ζ. ίΛιΙ^ε. — β.έφά«αξ. — 7. είσέπειτβ. — 1•. |Ι Κ(ΐ^δ. 
45.0• — 20. π ρ αιτώ ρ (β. — 22. ώσπέρ τίνα, 

10 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 438 ~ 

άποξυσας φθοράς, ζΐς τήν άρχαίαν αότίΐς «μνότη'Τα 
έξηυγένισε καΐ τοΟ παλαιοΟ α?<τχους άπήλλαξεν. 

48, Ού γάρ μόνον τό παρ' αότ5)ς είσφβρόμενον άπαν 
ίχ τών χοινΔν άδιχηριάτων έβ8ελ6ξατο χαΐ 3ιώσατο, 

5 τών βασιλικών ταμιείων κρίνας άνάξιον ως μη^ν άίτε- 
οικ^ς λάφυρου ληστρικοΟ ή μισθώματος πορνίκοΟ, 
^λλά καΐ δημοσίους έθέσπισε σιτηρεσίοις έφοδιάζεσθαι. 
Οΰτω τε κοσμήσας ως θέμις, πιστεύει ταότην άνδρΐ 
ού σχεδίω τα δικαστικά ή τ?1ς Ιταλικίΐς επιστήμης 

10 άμελετήτω ή άνομιλήτωτϊΐς θέμιδος, αλλά κρατιστω 
μέν τά πολιτικά, εΓπερ τις, ε3 δέ παιδείας Ιχοντι πά- 
σης καΐ χάρισι ^ητορικαϊς τάς νομικάς έπιστήμας συ- 
ζεύξαντι καΐ ο?ω νομογραφεΐν νεαρά θεσπισματα κατά 
τον Τριβωνιανδν εκείνον τον χαριέστατον. 

15 49. ΤοιοΟτος, <5 παρόντες, 6 <ίνωθεν καταπεμφβείς 
ήμ?ν δικαστής, οδτω μέν επιστήμων καΐ τελεώτατος ώς 
θεόπεμπτον δώρημα, οδτω δέ πάσαις άρεταΤς χατακώ- 
χιμος καΐ τους άθεμίστους είδώς ύπεμ€ι€άζειν τ^ εδ- 
νομία καΐ μείζονος ευεργεσίας μεταδιδέναι ή περ οι 

20 πάλαι Τριπτόλεμοι • Εκείνοι μέν γάρ άντΙ τζς άγριας 
καΐ ζωώδους τροφί)ς τήν ήμερον καΐ σπερματικήν τοΐς 
άν^ρώπβις παραθεΐναι μυΟεοονται τράπεζαν, ί δέ, τ5|ς 
βηρ<ώδθίΐς αυτονομίας άπαλλάττων, τήν άνθρωπικήν 
<οΙχειαν> ^ντωςμεταδιδάσκει δίαιταν χαΐ πείθει «οη 

25 φ(^όνως χαΐ δικαίως βιο9ν κατά τ^ αποστολικών χα} 
Οβΐον παράγγελμα, τ^Οτο ρ^έν Αν^κπτόσ^ων τα^ ¥έ• 
μοι^ς χαΐ πρύς αύτοίις τέν χαθ' έχαιντον «ΙπεπΟόναιν, 



11. «Υ•*έρ. — ^14. τρι^»!»ν(«ν^ν. «^ΙΦ* Ι|ΐΜρ* — 14• ^Ι» 
χ ( « ν. — 36. *( ο ί{ μ^ ν. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



— 139 — 

τοΟτο δε τόν οίχεϊον προτιθέμενος βίον νόμον ίμψυχον 
πολλω των εν γρά[Λμασι βιαιέτερον ειςτε τό τάδ[Λ0ΐα 
πράττειν έπαγωγότερον^ καΐ οδτως οίον διΠκατέρας 
χειρός, τοΟ τε νό[Αου καΐ του καθ' εαυτόν βίου, χειραγω- 
γεί τάς πόλεις προς πολιτείαν εόδαίμονα. ^ 

50. Άλλα , Χριστέ βασιλευ, 6 δια των αριστερών 
καΐ δεξιών δπλων τα καθ' ή(Λας διεξάγων δπτ) ποτέ 
α[λεινον, έπεί χρόνω τοιουδε κάλου τάς έν οδύνη ψυχάς 
Ιγευσας, δός ές μακρόν καταπολαί>σαι τίΐς άρετης του 
ανδρός, ώς άν αδικία μέν έπίπαν έκτοπισθείη ένθένδε, ίο 
δικαιοσύνη δέ καΐ ευνομία ένιδρυθεΐσα τοις δεΟρο βε- 
βαιωθειη• "Αμειψαι δέ άξίως τϊΐς περί ήμας τηλιχαύ- 
της προμηθείας καΐ διοικήσεως τόν φιλοπένητα καΐ 
δικαιότατον αυτοκράτορα, χρόνους επιμέτρων ζωίΐς 
μακρόβιου καΐ γίίρας παρεκτείνων άκρότατον• ί^ 

%. τέ τά• — 7. ί5πήποτβ. — 10. ένβάδε. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



ΠΡΟΣΘΗΚΑΙ ΚΑΙ ΠΑΡΟΡΑΜΑΤΑ 



Έν σ. γ'. στ. 4 άντΙ τρεις γράφε ΰνο. 

Έν σ. ζ\ στ. 29 προστεθτ^τω δτι το είς τον Δρ&(Λύν προσ- 
•ρώνη(Αα περιέχεται καΐ Ιν τινι χώ^ιχι της έν Έσ)οουριάλω 
βιβλιοθιζκης (ΜίΙΙβΓ, 0αί3,1ο§αβ άβδ ιη&ηυδοηΐδ άβ ΓΕδου- 
Γίαΐ, σ. 203.). 

'Εν σ. 4 5, στ. 2 άντΙ ΚοΛασσαΙ γράφε ΚοΛοσσαί. 

Έν σ. 24 ση[Λ. στ. 22 σημειωθητω δτι δ Μιχαίιλ ποιείται 
λίγον περί του Ξηροΰ άπαξ (ΐόνον έν κώΧ. λαυρ. 36, β έν 
οίς γράφει πρδς τον Φωκαν «παρεώραται γαρ, ώς ώιήθης, και 
• « λόγος καΐ γήρας καΐ βαθ[Λ?)ς οίς πασιν αυτός έγκαλλωπίζε- 
^< σθαι (Αεγαλαυχείς, ως έκ του (Λακαριωτάτου 2γιρου [λέχρί 
« καΐ ές ^ευρο τάς των διακονιών έκρ,ετρησας άπάσας κλί- 
« (λάκας. » 

Έν σ. 25, στ. 2 άντΙ Ο ΚΕ γράφε ΘΚΕ. 

Ε?ς τΥ3ν έν σ. 53 σΥΐ(Λ. 5 έν τοις περί έξοικισ[/.οΰ των Αθη- 
νών πρόσθες καΐ τό^ε τ?) χωρίον του Ακομινάτου, γράφοντος 
πρδς τ6ν Στρυφνών έν κώ^. λαυρ. 86, α' « Δυσωπηθητι, κατοι- 
« κτείρησον καΐ κά(χφθητι πρ?)ς Ιλεον τοσούτων πτωχών ά- 
«γο(Λένων καΐ φερθ[χένων παντί άνέ(Λω καΐ προς άλλοΧαπάς 
« έκτοπιζθ(Λένων χώρας καΐ κούφισον τών έπιτριβουσών έπη- 
« ρειών.}) 

Έν σ. 94, στ. 7 άντΙ χαζαίαπατονμένης γράφε χαταάα- 
παγωμένης. 

Έν σ. 96, στ. 1 1 άντι όφρί)ν γράφε όφρϋν. 

Έν σ. 1 08 στ. 4 2 καΐ σηι^. στ. 1 5 άντΙ 1 1 20 γράφε 1 220• 

Έν σ. 1 09 στ. 1 άντΙ βυζαπικών γράφε βυζαττιαχων. 

Αυτόθι στ. 1 4 άντΙ αρχάς ιγ' αιώνος γράφε αρχάς τον 
ιγ' αιώνος. 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 







τνποίΣ χΐ'ϋτηΐίτνκη 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 



ϋ'Φζβό όγ ν^οο^Ιε 




Ο^ΐν 






τον ΑΤΤΟΓ 



Παναγιώτου Δοζαρα περί ζωγραφιάς, χειρ^γραφον του 
ΑΨΚΣΤ' νάν τ& πρώτον [ΐετά προλόγου 2χίιί6|Χ€νον δπλ Στι. 
Π. Αάρπρου. Έν Αθήναις, 4871.- Δρ. 2,50. 

Τά κατά το^ς οίκιστάς των παρ* *Έλλησιν άποιχι&ν καΐ 
τάς αύτοΐς άπονκ(Λθ(Λένας τψας καΐ προνομίας . ΟίδδθΓΐ&Ιίο 
ΐη3ΐι§ιΐΓαϋ& ΜδΙοποα. ϋρδίαο ΜΟββΟΙιΧΧΙΙΙ. — Δρ. ν. 2. 

ΟοΙΙθοϋοα άθ Γοιηαηβ 6γθο8 βη 1αη§ιιβ να1§αίΓθ βΐ βη 
ν6Γ3 (ύ'αρΓθδ Ιβδ ιηαηαδοηΐδ άΌχΓοΓά βΐ άθ Ι^βγάθ) έκίο- 
θνίΦ^μενον τ^ν Άπρίλιον έν Παρισίοις παρά Μαίδοηηθυνβ. — 
Δρ. ν, 1 5. 



""ΤΊ^^ 



Ύ6 παρόν βιβλίον τιμδται δρ. ν. 3. 






ι 



Οοζ ΐϋΗ ; ( ι !*;« 



(ΗίΙ ί>ί1 Μ ίΒΐ Ι»} 




9^. 



ζι^Ο*->ρ 



_ρ)Ιί Γίίΐίί ιΐΐ V 



-θα& 



21^^^ 



1^ 




>ο 



'8 



ΐ€ 



ΜΟ 974.10 

ΗβΙ Α(^ι«ηβΐ ρβΓί ΐΒ \^[β (ου ^^ϋ 

«™»^'' ^^^^^^ 006453715 

|1|ι1ί1||ΐ'''''•''ΐ''^^ ■ 




3 2044 088 787 189